(Người Chăn Nuôi) – Không chỉ chịu áp lực cung vượt cầu, ngành sản xuất giống gia cầm còn đối mặt với sự cạnh tranh từ con giống nhập lậu, không rõ nguồn gốc, kéo theo nhiều rủi ro về dịch bệnh và chất lượng. Chia sẻ với phóng viên Tạp chí Người Chăn Nuôi, ông Phạm Huy Tuyến, Giám đốc Kinh doanh Công ty TNHH Giống gia cầm Cao Khanh cho rằng, muốn bảo vệ ngành giống trong nước cần bắt đầu từ việc kiểm soát chặt nguồn gốc con giống và ngăn chặn nhập lậu ngay từ biên giới.
Phóng viên: Thưa ông, với vai trò là doanh nghiệp nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực sản xuất giống gia cầm, ông đánh giá như thế nào về tình hình sản xuất giống gia cầm trong nước hiện nay, đặc biệt là gà giống?
Ông Phạm Huy Tuyến: Hiện nay, không chỉ Công ty Giống gia cầm Cao Khanh mà hầu hết các doanh nghiệp sản xuất giống gia cầm trong nước đều đang gặp rất nhiều khó khăn. Thách thức lớn nhất là tình trạng cung vượt quá cầu, trong khi đầu ra của sản phẩm ngày càng bị thu hẹp, khiến hoạt động sản xuất kinh doanh chịu nhiều áp lực.
Phóng viên: Theo ông, đâu là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến những khó khăn này của ngành gia cầm?
Ông Phạm Huy Tuyến: Nguyên nhân là các cơ sở ấp nở sản xuất giống nhỏ lẻ ngày càng tăng và không có sự giám sát quản lý về giống bố mẹ. Số lượng cơ sở sản xuất giống ngày càng nhiều, trong đó có cả một số doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi tham gia lĩnh vực này để tự chủ nguồn giống cho hệ thống chăn nuôi của mình.
Để nhanh chóng mở rộng quy mô, một số đơn vị đã tìm cách đưa giống nhập lậu vào sản xuất. Điều này khiến lượng con giống trên thị trường tăng mạnh nhưng chất lượng không được kiểm soát, kéo theo nguy cơ mất an toàn sinh học và phát sinh dịch bệnh.
Đáng lo ngại hơn, tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của những doanh nghiệp sản xuất giống bài bản, đầu tư công nghệ và xây dựng thương hiệu trong nhiều năm.
Phóng viên: Những khó khăn này đã ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất giống trong nước, thưa ông?
Ông Phạm Huy Tuyến: Khi thị trường xuất hiện quá nhiều con giống không rõ nguồn gốc, giá bán bị kéo xuống thấp, các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc buộc phải cạnh tranh trong điều kiện không bình đẳng. Điều này khiến hiệu quả sản xuất giảm sút, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong duy trì hoạt động và đầu tư phát triển. Thiếu truy xuất nguồn gốc khiến việc kiểm soát gặp nhiều bất lợi.
Phóng viên: Theo ông, việc con giống nhập lậu dễ dàng xâm nhập thị trường có liên quan đến hạn chế trong công tác truy xuất nguồn gốc hay không?
Ông Phạm Huy Tuyến: Việc nhập lậu liên quan rất nhiều đến công tác truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Theo tôi, vấn đề không chỉ nằm ở việc nhập lậu mà còn ở khâu quản lý sau đó.
Hiện nay, nhiều đơn vị sản xuất và các trang trại sử dụng giống chưa được kiểm soát chặt chẽ về nguồn gốc. Cơ quan chức năng vẫn gặp khó trong việc truy xuất nguồn gốc đàn giống cũng như xác định giống được nhập từ đâu, lưu thông như thế nào. Khi không truy xuất được nguồn gốc thì việc quản lý chất lượng, kiểm soát dịch bệnh cũng trở nên rất khó khăn.
Phóng viên: Theo phản ánh, nhiều doanh nghiệp đang phải bán thanh lý đàn gà bố mẹ hoặc trứng giống làm thực phẩm. Điều này có gây ra những hệ lụy đối với thị trường hay không, thưa ông?
Ông Phạm Huy Tuyến: Điều đáng lo đầu tiên của việc nhiều doanh nghiệp bán thanh lý đàn gà bố mẹ hoặc trứng giống làm thực phẩm đó là vấn đề an toàn thực phẩm và kiểm soát nguồn gốc. Khi nhiều doanh nghiệp đồng loạt thanh lý đàn hoặc xả trứng giống, rất khó để kiểm soát nguồn gốc, đặc biệt nếu trong số đó có những đàn giống không rõ xuất xứ hoặc nhập lậu.
Bên cạnh đó, việc đồng loạt bán ra thị trường cũng kéo giá thịt, giá trứng xuống thấp. Khi các doanh nghiệp buộc phải cạnh tranh bằng giá để giảm lỗ, thương lái sẽ có lợi thế ép giá, khiến doanh nghiệp sản xuất giống chịu thiệt hại nặng. Nếu tình trạng này kéo dài, nhiều doanh nghiệp có thể phải tạm dừng sản xuất hoặc đóng cửa.
Phóng viên: Một vấn đề khác cũng được nhiều doanh nghiệp lo ngại là nguy cơ dịch bệnh trên đàn giống, trong đó có bệnh khối u. Theo ông, nguyên nhân xuất phát từ đâu?
Ông Phạm Huy Tuyến: Dịch bệnh trên đàn giống nguyên nhân chủ yếu vẫn xuất phát từ con giống không rõ nguồn gốc. Theo tìm hiểu của chúng tôi, nhiều lô giống nhập lậu là hàng trôi nổi, chất lượng không đồng đều. Có lứa đạt yêu cầu nhưng cũng có nhiều lứa không đạt. Đặc biệt, phần lớn con giống không được tiêm phòng đầy đủ ngay từ một ngày tuổi, nhất là vaccine Marek, làm tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh trong quá trình chăn nuôi.
Phóng viên: Có ý kiến cho rằng, ngành giống gia cầm Việt Nam còn hạn chế trong việc phát triển công nghệ lõi. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?
Ông Phạm Huy Tuyến: Theo tôi, công nghệ lõi trong sản xuất giống bao gồm nhiều yếu tố như: chọn tạo và di truyền giống, dinh dưỡng, công nghệ sinh học kiểm soát dịch bệnh, chuồng trại thông minh, tự động hóa, chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc.
Thực tế, nhiều doanh nghiệp lớn như Cao Khanh, Minh Dư, Dabaco, 3F Việt… đã và đang đầu tư khá bài bản vào các lĩnh vực này và mang lại hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp nhỏ gặp khó khăn về vốn, quỹ đất và năng lực đầu tư nên chưa thể áp dụng đồng bộ các công nghệ hiện đại.
Phóng viên: Theo ông, cần có những giải pháp gì để tháo gỡ khó khăn, vực dậy ngành sản xuất giống gia cầm trong nước?
Ông Phạm Huy Tuyến: Trước hết cần nâng cao vai trò quản lý của cơ quan chức năng. Quan trọng nhất là siết chặt kiểm dịch, tăng cường truy xuất nguồn gốc con giống và bảo đảm tính minh bạch của thị trường. Đồng thời, các hiệp hội ngành hàng cần đồng hành với doanh nghiệp trong việc tháo gỡ những vướng mắc về thuế, kiểm dịch, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
Đặc biệt, việc kiểm soát chặt hoạt động buôn lậu con giống phải được coi là giải pháp ưu tiên nếu muốn khôi phục ngành sản xuất giống trong nước.
Phóng viên: Ông có đề xuất gì để tăng hiệu quả quản lý nguồn gốc con giống, thưa ông?
Ông Phạm Huy Tuyến: Theo tôi, để tăng hiệu quả quản lý nguồn gốc con giống cần quản lý chặt giấy kiểm dịch của từng lô con giống.
Ví dụ, khi doanh nghiệp xuất bán 10.000 con giống thì phải có giấy kiểm dịch đi kèm. Sau quá trình nuôi, nếu còn khoảng 9.000 con thì khi xuất bán tiếp, cơ quan chức năng phải đối chiếu đúng giấy tờ ban đầu. Nếu thực hiện nghiêm quy trình này thì những lô giống nhập lậu sẽ không có hồ sơ hợp lệ để lưu thông. Khi đó, người chăn nuôi cũng sẽ không dám mua hàng trôi nổi vì không thể tiêu thụ sản phẩm sau này.
Phóng viên: Ở góc độ doanh nghiệp, ông có lời khuyên gì dành cho người chăn nuôi?
Ông Phạm Huy Tuyến: Để chăn nuôi đạt hiệu quả cao, giảm thiểu rủi ro, điều quan trọng nhất là người chăn nuôi nên lựa chọn con giống từ những doanh nghiệp có uy tín, được cơ quan chuyên môn khuyến cáo và có thương hiệu trên thị trường.
Con giống chất lượng sẽ giúp hạn chế rủi ro dịch bệnh, đặc biệt là những bệnh xuất hiện ở giai đoạn cuối của chu kỳ nuôi như Leucosis hay Marek. Đây là thời điểm người chăn nuôi chuẩn bị thu hoạch, nếu dịch bệnh xảy ra sẽ gây thiệt hại kinh tế rất lớn.
Về phía Cao Khanh, chúng tôi tiếp tục đầu tư vào công nghệ lõi, nâng cao chất lượng con giống và tập trung phát triển các dòng gà đặc sản, thay vì chạy theo sản lượng hoặc cạnh tranh bằng giá. Chúng tôi tin rằng chỉ có chất lượng và uy tín mới giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
>> Cao Khanh cũng như những thương hiệu sản xuất con giống gia cầm hiện nay đang chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các doanh nghiệp FDI về thị phần con giống, hệ thống chăn nuôi theo chuỗi, đầu ra… Trong khi, các cơ sở giống nhập lậu thì tăng quy mô đàn và thiếu kiểm soát. Chính vì vậy, nếu doanh nghiệp tiếp tục đầu tư mở rộng sẽ chịu nhiều áp lực thua lỗ tiếp theo. Tuy nhiên, vấn đề chất lượng sản phẩm vẫn được doanh nghiệp ưu tiên hàng đầu, bằng việc áp dụng các giải pháp truy xuất nguồn gốc như kiểm dịch, tem, mã QR, hồ sơ con giống, phần mềm quản lý… Tất cả đều đáp ứng mọi tiêu chuẩn về chất lượng con giống của Bộ, ban ngành; cũng như tạo được niềm tin và thương hiệu đối với các khách hàng và người chăn nuôi cả nước. Dù vậy, thực tiễn sản xuất cho thấy, phần ít khách hàng hiểu và quan tâm về nguồn gốc. Còn lại đa số họ chỉ quan tâm đến giá cả con giống nhập lậu rẻ mà ko cần quan tâm đến sự hao hụt và bệnh tật trong quá trình nuôi. Có thể thấy, truy xuất nguồn gốc là chìa khóa để minh bạch chất lượng sản phẩm. Nhưng, vấn đề minh bạch này đòi hỏi từ phía cơ quan chức năng, bộ ban ngành phải siết chặt quy chuẩn về giống của các cơ sở ấp nở cũng như bộ giống của các doanh nghiệp FDI. Tránh các tình trạng lập cơ sở chăn nuôi ở trong nước nhưng lại nhập lậu nguồn giống, nguồn trứng nước ngoài về ấp nở và hợp thức hóa tại Việt Nam.
PV
(Thực hiện)
