Chăn nuôi theo hướng xanh đang trở thành xu thế tất yếu của ngành nông nghiệp hiện đại. Với việc áp dụng công nghệ tuần hoàn, an toàn sinh học, mô hình chăn nuôi xanh giúp giảm thiểu ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên và tạo ra nguồn thực phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng. Nắm bắt chủ trương của tỉnh và xu hướng thị trường, thời gian qua, nhiều nông hộ, hợp tác xã và doanh nghiệp trên địa bàn Điện Biên đã chủ động chuyển đổi phương thức sản xuất, đầu tư chăn nuôi theo hướng an toàn.
Nghị định số 106/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi là một trong những cơ chế quan trọng, tạo hành lang pháp lý và nguồn lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi. Chính sách hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng sức cạnh tranh của ngành chăn nuôi, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Đối tượng áp dụng rộng rãi, từ hộ chăn nuôi, hợp tác xã đến doanh nghiệp, trong đó ưu tiên mô hình quy mô lớn, chăn nuôi tập trung, có khả năng áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật.
Đàn hươu của Hợp tác xã Mùa Ban Điện Biên, xã Sam Mứn nuôi theo hình thức tuần hoàn hữu cơ, cho hiệu quả kinh tế cao.
Đến hết năm 2025, tổng đàn gia súc toàn tỉnh đạt gần 577.000 con, cho thấy chăn nuôi là một trong những trụ cột quan trọng của kinh tế nông nghiệp Điện Biên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy chăn nuôi quy mô lớn còn hạn chế, phần lớn vẫn nhỏ lẻ, phân tán. Việc áp dụng tiêu chuẩn an toàn sinh học chưa đồng đều, chủ yếu ở trang trại, hợp tác xã và một số hộ có quy mô đàn vật nuôi lớn. Do đó, Nghị định 106/2024 đã tạo “cú hích” quan trọng, thúc đẩy các thành phần kinh tế mạnh dạn đầu tư, đổi mới phương thức sản xuất. Chính sách hỗ trợ về phát triển thị trường, xử lý chất thải, di dời cơ sở chăn nuôi ra khỏi khu vực không phù hợp đã và đang phát huy hiệu quả. Từ đó, nhiều mô hình chăn nuôi an toàn sinh học, tuần hoàn khép kín từng bước hình thành. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã đầu tư chuồng trại hiện đại, áp dụng công nghệ xử lý chất thải, đồng thời tham gia chuỗi giá trị sản phẩm đạt tiêu chuẩn như VietGAHP, chăn nuôi hữu cơ, mở ra hướng đi bền vững cho ngành.
Thay đổi nhận thức và thói quen sản xuất của người chăn nuôi là nền tảng của mọi chuyển đổi. Vì khi người dân hiểu rõ lợi ích lâu dài của chăn nuôi xanh, họ sẽ chủ động thay đổi cách làm, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Một trong những đơn vị sớm áp dụng chăn nuôi an toàn là Công ty TNHH Huy Toan Điện Biên với mô hình chăn nuôi khép kín quy mô lớn. Trang trại hiện duy trì khoảng 30.000 con gà đẻ, 3.600 con lợn thịt và 300 con lợn nái sinh sản. Toàn bộ quy trình chăn nuôi được kiểm soát chặt chẽ theo nguyên tắc an toàn sinh học. Khu vực nuôi lợn hạn chế tối đa người ra vào, thường xuyên rắc vôi bột, phun khử trùng định kỳ nhằm ngăn ngừa dịch bệnh.
Điểm nổi bật của mô hình là việc tận dụng hiệu quả chất thải chăn nuôi theo hướng tuần hoàn. Lượng chất thải lớn phát sinh mỗi ngày được xử lý qua hai bể biogas dung tích 600m3, tạo ra khí đốt phục vụ sinh hoạt và phân bón cho cây trồng. Phần còn lại cung cấp cho người dân, vừa giảm ô nhiễm môi trường, vừa tạo thêm nguồn thu. Theo ông Nguyễn Hữu Huy, Giám đốc Công ty, mặc dù chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống chuồng trại, thiết bị khá cao, nhưng bù lại chi phí vận hành thấp, hiệu quả kinh tế ổn định. Nhờ tự động hóa, một lao động có thể chăm sóc gần 1.000 con lợn thịt, góp phần giảm chi phí nhân công.
Không chỉ doanh nghiệp lớn, nhiều hợp tác xã trên địa bàn tỉnh đã chủ động chuyển đổi sang chăn nuôi xanh, phù hợp điều kiện thực tế. Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp – xây dựng tổng hợp xã Thanh An hiện nuôi hơn 200 con dê thương phẩm và dê giống theo hướng an toàn sinh học. Chuồng trại thiết kế cao ráo, thông thoáng, hạn chế ẩm ướt; nguồn thức ăn chủ yếu tận dụng từ tự nhiên. Việc sử dụng đệm lót sinh học không chỉ giúp giảm mùi hôi mà còn tạo môi trường sống sạch sẽ, giúp đàn dê sinh trưởng tốt, ít dịch bệnh.
Hợp tác xã Mùa Ban Điện Biên tại xã Sam Mứn đã mạnh dạn đầu tư mô hình nuôi hươu lấy nhung theo hướng tuần hoàn hữu cơ. Nguồn thức ăn cho hươu từ cỏ trồng, lá chuối, lá ổi… giúp đàn vật nuôi phát triển khỏe mạnh. Điểm đặc biệt của mô hình là việc hình thành vòng tuần hoàn khép kín. Từ 3 cặp hươu giống ban đầu, đến nay đàn hươu đã phát triển lên gần 40 con. Các sản phẩm chế biến sâu từ nhung hươu như cao hươu, rượu nhung, bột nhung… đã được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao.
Chăn nuôi xanh ở Điện Biên đã được hiện thực hóa bằng những mô hình cụ thể với kết quả rõ ràng. Sự kết hợp giữa an toàn sinh học và kinh tế tuần hoàn giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường, nâng cao giá trị sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây chính là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm sạch, an toàn ngày càng tăng cao.
Theo kế hoạch thực hiện cơ cấu lại ngành nông nghiệp, năm 2026, tỉnh tập trung mở rộng diện tích trồng cỏ gắn với phát triển chăn nuôi gia súc theo hình thức nuôi nhốt, từng bước giảm chăn thả tự do. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm kiểm soát dịch bệnh, nâng cao năng suất, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái. Tuy nhiên, để quá trình chuyển dịch diễn ra đồng bộ và hiệu quả, cần sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, ngành trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, khoa học kỹ thuật, xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm. Quan trọng hơn, cần thay đổi nhận thức, giúp người chăn nuôi hiểu rằng đầu tư cho chăn nuôi xanh chính là đầu tư cho tương lai lâu dài.
Bình Nguyên
