(Người Chăn Nuôi) – Từ đầu năm đến cuối tháng 3/2026, cả nước xảy ra 2 ổ dịch lở mồm long móng tại Cao Bằng và Đồng Tháp với 41 con gia súc bị bệnh, trong đó 8 con bị tiêu hủy. Tại thời điểm 20/3/2026, cả nước còn 1 ổ dịch tại Đồng Tháp chưa qua 21 ngày. Trước diễn biến của dịch bệnh, cơ quan chuyên môn yêu cầu tăng cường giám sát, kiểm soát vận chuyển và đẩy mạnh tiêm phòng.
Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y tại Hội nghị Điều phối viên quốc gia Chiến dịch phòng, chống bệnh lở mồm long móng khu vực Đông Nam Á (SEACFMD) lần thứ 27, tình hình dịch bệnh lở mồm long móng (FMD) tại Việt Nam trong giai đoạn 2024 đến hết tháng 7/2025 tiếp tục diễn biến phức tạp, với phạm vi ảnh hưởng rộng và nguy cơ lây lan cao.
Cụ thể, trong khoảng thời gian này, cả nước đã ghi nhận 107 ổ dịch tại 20 tỉnh, thành phố, với tổng số 2.937 gia súc mắc bệnh; trong đó 312 con chết hoặc buộc phải tiêu hủy. Dịch bệnh xuất hiện ở nhiều khu vực, từ miền núi phía Bắc đến miền Trung và Nam Bộ.
Ảnh minh họa. Nguồn: Báo Nhân dân
Một số địa phương ghi nhận số ca mắc cao như Hà Tĩnh với 570 con, Bắc Ninh 382 con, Phú Thọ 313 con, Quảng Trị 303 con và Đà Nẵng 260 con. Đáng chú ý, một số địa phương có số lượng gia súc phải tiêu hủy lớn như Phú Thọ (107 con) và Đồng Tháp (88 con), gây thiệt hại đáng kể cho người chăn nuôi.
Đánh giá về cơ cấu vật nuôi mắc bệnh, lợn chiếm tỷ lệ cao nhất với 55,9% tổng số ca mắc, tiếp đến là trâu chiếm 28,1% và bò chiếm 16%. Điều này cho thấy dịch bệnh không chỉ ảnh hưởng đến chăn nuôi đại gia súc mà còn tác động mạnh đến ngành chăn nuôi lợn, lĩnh vực có vai trò quan trọng trong đảm bảo nguồn cung thực phẩm.
Theo ông Phạm Thanh Long, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y, kết quả giám sát dịch tễ cho thấy, virus lở mồm long móng tại Việt Nam trong thời gian qua chủ yếu thuộc tuýp O, với nhiều dòng lưu hành khác nhau như Ind2001e, PanAsia và Mya-98. Riêng dòng O/Cathay được xác định chỉ xuất hiện trên đàn lợn.
“Việc đồng thời lưu hành nhiều dòng virus khác nhau cho thấy tính chất phức tạp của dịch bệnh, đồng thời làm gia tăng nguy cơ lây lan, đặc biệt trong bối cảnh hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm động vật vẫn diễn ra thường xuyên”, ông Phạm Thanh Long nhấn mạnh.
Kết quả phân tích các mẫu bệnh phẩm thu thập trong năm 2024 tại một số tỉnh miền núi phía Bắc như Sơn La, Yên Bái và Lào Cai cho thấy virus thuộc tuýp O tiếp tục chiếm ưu thế. Các chủng virus được phân lập từ đàn bò tại các địa phương như Thuận Châu, Vân Hồ, Sốp Cộp (Sơn La), Trạm Tấu (Yên Bái) và Văn Bàn (Lào Cai), phản ánh sự lưu hành rộng của mầm bệnh trong khu vực.
Theo cơ quan chuyên môn, một trong những nguyên nhân khiến dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp là do tỷ lệ tiêm phòng tại một số địa phương chưa đạt yêu cầu; công tác quản lý vận chuyển, giết mổ và tiêu thụ động vật, sản phẩm động vật ở một số nơi còn hạn chế. Bên cạnh đó, điều kiện thời tiết diễn biến bất thường cũng tạo thuận lợi cho virus tồn tại và lây lan.
Trước tình hình trên, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y cho biết, trong thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống dịch bệnh. Trong đó, tập trung tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ổ dịch ngay từ khi mới phát sinh.
“Các địa phương cần chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch tiêm phòng vaccine lở mồm long móng, bảo đảm đạt tỷ lệ bao phủ theo quy định; đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển động vật, nhất là tại các khu vực giáp ranh và cửa khẩu”, ông Phạm Thanh Long đề nghị.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về phòng, chống dịch bệnh cũng được xác định là yếu tố quan trọng. Người chăn nuôi cần thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, không giấu dịch, không bán chạy gia súc mắc bệnh và phối hợp chặt chẽ với cơ quan thú y trong công tác phòng, chống dịch.
Theo đánh giá của các chuyên gia, trong bối cảnh hội nhập và giao thương ngày càng gia tăng, nguy cơ xâm nhập và lây lan của các chủng virus mới là rất lớn. Do đó, việc duy trì các biện pháp giám sát chủ động, kết hợp với nâng cao năng lực xét nghiệm, phân tích virus là yêu cầu cấp thiết nhằm kiểm soát hiệu quả bệnh lở mồm long móng trong thời gian tới.
Việt Nam hiện đang tích cực tham gia Chiến dịch SEACFMD, sáng kiến khu vực nhằm kiểm soát và tiến tới thanh toán bệnh lở mồm long móng. Những kết quả đạt được trong công tác phòng, chống dịch thời gian qua là cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục triển khai các biện pháp hiệu quả hơn, hướng tới mục tiêu phát triển chăn nuôi bền vững và an toàn dịch bệnh.
Minh Khuê
