(Người Chăn Nuôi) – Cắt giảm kháng sinh đã trở thành yêu cầu tất yếu của chăn nuôi heo hiện đại. Phụ gia thảo dược (phytogenic) mở ra hướng tiếp cận tự nhiên, vừa củng cố sức khỏe đường ruột, vừa đảm bảo năng suất.
Từ lạm dụng đến kiểm soát kháng sinh
Trong hơn hai thập kỷ qua, ngành chăn nuôi heo toàn cầu tăng tốc mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ thịt heo đã tăng hơn 33% kể từ năm 2002. Sức ép về sản lượng thúc đẩy sự mở rộng của các mô hình nuôi thâm canh với mật độ cao và tốc độ tăng trưởng nhanh. Song chính cấu trúc sản xuất này lại khiến bài toán kiểm soát dịch bệnh và duy trì sức khỏe đàn heo trở nên phức tạp và thách thức hơn bao giờ hết.
Nhằm kiểm soát bệnh truyền nhiễm và tối ưu hóa hiệu quả sản xuất, kháng sinh từng được sử dụng rộng rãi trong thức ăn và nước uống cho heo. Từ giữa thế kỷ XX, việc bổ sung kháng sinh ở liều dưới ngưỡng điều trị vào khẩu phần để kích thích tăng trọng và cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) đã trở thành phương pháp chăn nuôi phổ biến trên toàn cầu. Thông qua việc điều chỉnh hệ vi sinh vật đường ruột, giảm mật độ vi khuẩn và hạn chế phản ứng viêm, các hoạt chất này góp phần nâng cao hiệu suất tăng trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn.
Tuy nhiên, theo thời gian, bằng chứng khoa học ngày càng củng cố mối liên hệ giữa việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi và sự gia tăng vi khuẩn kháng thuốc ở người. Các chủng vi khuẩn này có thể truyền từ vật nuôi sang con người qua tiếp xúc trực tiếp, môi trường hoặc chuỗi thực phẩm, làm dấy lên lo ngại nghiêm trọng về sức khỏe cộng đồng. Trước áp lực đó, nhiều cơ quan quản lý tại Liên minh châu Âu và các khu vực khác đã siết chặt quy định, thậm chí cấm hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh như chất kích thích sinh trưởng. Những biện pháp này mang lại hiệu quả rõ rệt: trong giai đoạn 2011 – 2022, doanh số kháng sinh thú y tại một số quốc gia châu Âu đã giảm hơn 50%. Tuy nhiên, ở không ít khu vực khác, kháng sinh vẫn được sử dụng thường quy trong sản xuất chăn nuôi.
Trước thực tế đó, cắt giảm kháng sinh trong chăn nuôi heo không còn là lựa chọn mà trở thành trách nhiệm chung của toàn chuỗi sản xuất. Bài toán này đòi hỏi một chiến lược tổng thể, với sự tham gia đồng bộ của nhà quản lý, doanh nghiệp, nhà khoa học và người chăn nuôi. Ở cấp độ trang trại, nâng chuẩn vệ sinh, cải thiện phúc lợi vật nuôi, siết chặt an toàn sinh học và đầu tư vào các giải pháp dinh dưỡng thay thế là những đòn bẩy quan trọng giúp giảm phụ thuộc vào kháng sinh. Đây là nền tảng để bảo đảm an ninh lương thực bền vững và duy trì hiệu lực điều trị của kháng sinh trong dài hạn.
Vì vậy, phát triển các giải pháp thay thế an toàn và hiệu quả, có khả năng duy trì năng suất đồng thời bảo toàn kháng sinh cho mục đích điều trị, đã trở thành yêu cầu trọng tâm của ngành chăn nuôi heo trong tương lai.
Sức mạnh thực vật phytogenic
Phụ gia phytogenic (PFAs) bao gồm thảo mộc, gia vị, tinh dầu và các chiết xuất thực vật giàu hoạt chất sinh học. Không chỉ mang đặc tính kháng viêm, chống ôxy hóa, điều hòa miễn dịch và hỗ trợ tiêu hóa, nhiều PFAs còn thể hiện hoạt lực sinh học rõ rệt, mở ra tiềm năng cắt giảm kháng sinh trong chăn nuôi theo hướng bền vững.
Khác với kháng sinh tổng hợp vốn tác động theo cơ chế đặc hiệu, PFAs thường phát huy hiệu quả thông qua cơ chế đa mục tiêu và tương tác hiệp lực. Chính phương thức tác động phức hợp này góp phần hạn chế nguy cơ hình thành và lan rộng hiện tượng kháng kháng sinh.
Một trong những giá trị cốt lõi của PFAs nằm ở khả năng củng cố sức khỏe đường ruột – trung tâm điều phối hấp thu dinh dưỡng, đáp ứng miễn dịch và sức đề kháng tổng thể của vật nuôi. Nhiều nghiên cứu cho thấy, phytogenic có thể kích thích lượng ăn vào, cải thiện tốc độ tăng trọng và tối ưu hệ số chuyển hóa thức ăn, từ đó mang lại hiệu quả sản xuất tương đương các chất kích thích sinh trưởng truyền thống, nhưng theo hướng an toàn và bền vững hơn.
Hiệu lực của phytogenic bắt nguồn từ hệ hợp chất hoạt tính sinh học phong phú trong thực vật. Một số thành phần thể hiện khả năng kháng khuẩn mạnh, đặc biệt trên vi khuẩn Gram dương; những thành phần khác tham gia điều biến hệ vi sinh đường ruột, ức chế vi khuẩn gây bệnh, tăng cường đáp ứng miễn dịch và nâng cao nồng độ IgA niêm mạc. Nhờ cơ chế tác động đa chiều này, phytogenic không chỉ cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR), mà còn thúc đẩy tăng trọng, nâng cao khối lượng xuất chuồng và cải thiện tỷ lệ thịt xẻ.
Hiệu ứng hiệp lực giữa các hoạt chất phytogenic chính là nền tảng hình thành Anta®Phyt – giải pháp dinh dưỡng đã được kiểm chứng do Dr. Eckel Animal Nutrition phát triển tại Đức. Sản phẩm được xây dựng nhằm xử lý các thách thức cốt lõi trong chăn nuôi heo hiện đại, thông qua việc hỗ trợ tự nhiên sức khỏe đường ruột, tối ưu hiệu suất tăng trưởng và cải thiện chất lượng đầu ra. Kết quả từ nhiều thử nghiệm thực nghiệm và thực địa cho thấy, Anta®Phyt góp phần nâng cao sức bền sinh học và năng suất đàn heo, đồng thời thể hiện tiềm năng rõ rệt trong chiến lược cắt giảm kháng sinh mà vẫn duy trì hiệu quả sản xuất.
Cắt mạnh kháng sinh, bứt phá tăng trọng
Một thử nghiệm thực địa gần đây tại Peru trên 1.460 heo thịt, theo dõi từ 70 đến 145 ngày tuổi, tiếp tục khẳng định hiệu quả của Anta®Phyt trong điều kiện sản xuất thương mại. Đàn heo được bố trí theo hai nghiệm thức. Nhóm đối chứng dương tính sử dụng khẩu phần bổ sung 200 g/t Enramycin và 100 g/t Halquinol; trong khi nhóm phytogenic được bổ sung 200 g/t Anta®Phyt kết hợp 100 g/t Halquinol. Mô hình thí nghiệm được lặp lại hai chu kỳ và ghi nhận kết quả nhất quán qua các lần đánh giá.
Kết thúc giai đoạn nuôi, heo ở nhóm bổ sung Anta®Phyt đạt khối lượng xuất chuồng trung bình cao hơn 6,1 kg so với nhóm đối chứng. Đồng thời, hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) được cải thiện 2,7% (tương đương 6,5 điểm). Đáng chú ý, phác đồ sử dụng kháng sinh được rút gọn đáng kể, với mức cắt giảm tới hai phần ba khi chỉ còn duy trì một hoạt chất thay vì hai như ở nghiệm thức đối chứng.
Bên cạnh đó, sản lượng thịt trên mỗi con và hiệu quả sử dụng thức ăn đều được cải thiện rõ rệt, tạo nền tảng cho mô hình nuôi bền vững và hiệu quả hơn. Các dữ liệu thu được cho thấy việc cắt giảm mạnh kháng sinh nhưng vẫn duy trì, thậm chí nâng cao hiệu suất sản xuất là hoàn toàn khả thi khi triển khai giải pháp phytogenic phù hợp và được chuẩn hóa.
Chăn nuôi heo có trách nhiệm
Giảm sử dụng kháng sinh là thách thức nhưng cũng là yêu cầu tất yếu của chăn nuôi heo hiện đại. Khi kỷ nguyên kháng sinh kích thích tăng trưởng dần khép lại, các nhà sản xuất phải tìm kiếm những giải pháp thay thế đủ mạnh để vừa bảo vệ sức khỏe vật nuôi, vừa duy trì hiệu quả kinh tế.
Phụ gia phytogenic như Anta®Phyt đang cho thấy tiềm năng trở thành lựa chọn bền vững, giúp tối ưu FCR, cải thiện năng suất và giảm đáng kể nhu cầu kháng sinh. Việc nghiên cứu, đánh giá và triển khai rộng rãi các giải pháp thay thế này tại trang trại sẽ là bước then chốt để xây dựng ngành chăn nuôi heo hiện đại, có trách nhiệm và hướng đến tương lai bền vững.
Theo Dr. Iris Wortmann, Anne Moddel & Dr. Bernhard Eckel
