(Người Chăn Nuôi) – Chăm sóc gà con ngay từ khi nở đến hết tuần tuổi đầu tiên có ý nghĩa quyết định đối với năng suất, sức khỏe và độ đồng đều của cả đàn. Duy trì điều kiện tối ưu trong suốt quá trình ấp nở, vận chuyển và tiếp nhận vào trại, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa trại ấp, đơn vị vận chuyển và đội ngũ quản lý trang trại, sẽ tạo nền tảng cho đàn gà khởi đầu thuận lợi và đạt hiệu quả chăn nuôi cao.
Lợi thế tiềm ẩn từ noãn hoàng tồn dư
Gà con mới nở mang theo nguồn dự trữ tự nhiên gồm dưỡng chất và nước trong túi noãn hoàng. Nguồn dự trữ này có thể duy trì sự sống của gà con tối đa ba ngày sau khi nở. Nhờ đó, gà con có thể được vận chuyển trên quãng đường dài, thậm chí giữa các quốc gia và vẫn chịu đựng được những khoảng thời gian trì hoãn ngắn trước khi được đưa vào trại nuôi. Việc thu hẹp cửa sổ nở sẽ giúp rút ngắn và đồng đều khoảng thời gian từ khi nở đến khi gà được tiếp cận thức ăn và nước uống, qua đó nâng cao tính đồng đều của đàn khi nhập chuồng. Ngược lại, nếu gà con phải nhịn ăn quá lâu sau khi nở, nguy cơ mất nước sẽ gia tăng, đồng thời làm giảm tiềm năng tăng trưởng trong giai đoạn đầu đời. Vì vậy, gà con càng được đưa vào trại sớm và tiếp cận thức ăn, nước uống càng nhanh thì càng có lợi. Việc thu nhận thức ăn sớm sẽ kích thích sự phát triển của đường tiêu hóa, đồng thời thúc đẩy quá trình hấp thu túi noãn hoàng, tạo nền tảng cho tăng trưởng ban đầu tốt hơn – yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với năng suất sinh trưởng của gà thịt.
Hiện nay, nhiều hệ thống đã được phát triển nhằm cung cấp thức ăn và nước uống cho gà con ngay khi nở hoặc trong thời gian rất ngắn sau khi nở. Các giải pháp này gồm cho gà nở trực tiếp tại trại nuôi hoặc sử dụng các máy ấp chuyên dụng có bổ sung thức ăn và nước uống ngay trên khay.
Đối với gà thịt, mỗi hệ thống đều có những ưu điểm và hạn chế riêng; tùy điều kiện sản xuất cũng như yêu cầu của từng thị trường và quy định quản lý, đây có thể là những giải pháp phù hợp.
Đối với đàn giống, các hệ thống cho ăn sớm hoặc mô hình ấp nở tại trại nhìn chung không khả thi, do gà con cần được phân biệt giới tính và thường phải vận chuyển đến cơ sở chăn nuôi.
Gà con đã được cho ăn trước khi vận chuyển có mức sinh nhiệt trao đổi chất cao hơn do hệ tiêu hóa đã được kích hoạt. Điều này làm tăng hoạt động của đường ruột và lượng nước bài tiết, dẫn đến phân ướt, làm giảm độ bền của thùng vận chuyển. Trong trường hợp vận chuyển kéo dài, tình trạng này còn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương đường ruột, thậm chí gây hao hụt đàn. Tại một số quốc gia, quy định về vận chuyển động vật đã được cho ăn nghiêm ngặt hơn nhiều so với động vật chưa được cho ăn.
Trong mọi trường hợp, cần duy trì trạng thái an toàn sinh học ở mức cao nhất đối với gà con. Cần tránh vận chuyển chung các đàn gà có nguồn gốc từ nhiều trại ấp khác nhau và ưu tiên sử dụng các phương tiện vận chuyển có hệ thống kiểm soát môi trường khi điều kiện cho phép.
Nhiệt độ có phù hợp hay không?
Gà con mới nở chưa có khả năng điều hòa thân nhiệt hoàn chỉnh, do đó nhiệt độ cơ thể của chúng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhiệt độ môi trường xung quanh. Mặc dù gà con vẫn sinh nhiệt qua quá trình trao đổi chất, chúng sẽ điều chỉnh hành vi để tạo ra vi khí hậu phù hợp với nhu cầu cơ thể. Khi bị lạnh, gà con có xu hướng tụm lại để chia sẻ nhiệt lượng. Khi quá nóng, chúng sẽ tách xa nhau hơn và thở há mỏ nhằm tăng khả năng tản nhiệt.
Nhiệt độ cơ thể của gà con nên duy trì trong khoảng 39,4 – 40,6°C (103 – 105°F). Chỉ tiêu này có thể được đo dễ dàng bằng nhiệt kế Braun Thermoscan®, đặt tại lỗ huyệt của gà con. Theo dõi nhiệt độ cơ thể trong suốt quá trình lưu giữ, vận chuyển (nếu điều kiện cho phép) và khi bàn giao sẽ cung cấp cơ sở đánh giá mức độ phù hợp của nhiệt độ môi trường trong việc duy trì thân nhiệt của gà con ở ngưỡng tối ưu, đồng thời phản ánh tính đồng đều về nhiệt độ trong phòng lưu giữ hoặc trên phương tiện vận chuyển.
Kiểm soát nhiệt độ không tốt có thể khiến gà con bị quá nhiệt và mất nước, hoặc nhiễm lạnh, cả hai tình trạng này đều làm giảm chất lượng gà giống. Thực tế, hiện tượng nhiễm lạnh thường gây ảnh hưởng nghiêm trọng hơn đến tỷ lệ hao hụt trong 7 ngày đầu sau nở so với quá nhiệt. Tuy nhiên, trong quá trình vận chuyển, do gà con được xếp trong các hộp và liên tục sinh nhiệt từ hoạt động trao đổi chất, nguy cơ nhiễm lạnh thường thấp hơn. Ngược lại, nếu quá chú trọng phòng tránh nhiễm lạnh, người chăn nuôi hoặc đơn vị vận chuyển rất dễ vô tình khiến gà con bị quá nhiệt.
Ngày đầu đời quyết định năng suất
Ngay khi gà con được đưa về trại, mục tiêu quan trọng nhất là đảm bảo đàn gà phát triển khỏe mạnh ngay từ giai đoạn đầu và đạt độ đồng đều cao. Trước khi nhập đàn, chuồng nuôi phải được làm ấm để nhiệt độ nền chuồng và nhiệt độ không khí đạt mức phù hợp. Nền chuồng lạnh hoặc ẩm ướt sẽ khiến gà con bị nhiễm lạnh ngay khi tiếp xúc với nền, gây bất lợi đến khả năng thích nghi và sinh trưởng ban đầu. Ngay sau khi thả nuôi, gà con phải dễ dàng tiếp cận thức ăn và nước uống.
Sử dụng giấy lót thức ăn kết hợp máng ăn và máng uống bổ sung sẽ giúp gà nhanh chóng tìm thấy nguồn dinh dưỡng. Gà con cần thức ăn mảnh, tươi mới và chất lượng tốt, được cung cấp theo nguyên tắc ít một nhưng nhiều lần nhằm kích thích gà ăn thường xuyên. Đồng thời, nước uống phải luôn mát, sạch và mới để tối ưu hóa hành vi uống nước của vật nuôi. Để hỗ trợ gà con nhanh chóng nhận biết vị trí thức ăn và nước uống, nên áp dụng chế độ chiếu sáng cường độ cao với thời gian kéo dài 23 giờ/ngày trong ít nhất hai ngày đầu sau khi nhập đàn. Sau đó, thời gian tối có thể được tăng dần, đồng thời giảm cường độ ánh sáng theo từng giai đoạn. Hiệu quả của quá trình nhập đàn cần được đánh giá thông qua việc quan sát hành vi của gà con. Đàn gà nên phân bố đồng đều trong khu vực úm, với khoảng 1/3 số gà đang nghỉ ngơi, 1/3 đang ăn và 1/3 đang uống nước. Cần kiểm tra độ căng của diều để xác định tỷ lệ gà đã ăn và uống. Việc đánh giá nên được thực hiện ít nhất sau 2 giờ và sau 24 giờ kể từ khi nhập đàn, với mục tiêu 95% số gà có diều đầy sau 24 giờ.
Sự thoải mái của gà con từ khi nở đến lúc nhập đàn là mắt xích năng suất của cả đàn suốt chu kỳ nuôi, bất kể là gà thịt hay gà giống. Để đánh giá liệu gà con có được đáp ứng tốt trong toàn bộ chuỗi cung ứng hay không, cần duy trì trao đổi thông tin và giám sát chặt chẽ, đặc biệt thông qua theo dõi hành vi của đàn. Các chỉ tiêu như tỷ lệ hao hụt, độ đồng đều, khối lượng gà con, nhiệt độ cơ thể, mức độ đầy của diều và khối lượng cơ thể ở 7 ngày tuổi cần được theo dõi và đánh giá nhằm xác định mức độ thành công của giai đoạn khởi đầu.
>> Để biết thêm thông tin, truy cập Trung tâm Thông tin Aviagen hoặc quét mã QR.
AVIAGEN
