(Người Chăn Nuôi) – Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 779/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch quốc gia phòng, chống các bệnh cúm gia cầm (CGC), lở mồm long móng (LMLM) và dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) giai đoạn 2026 – 2030. Đây là ba bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có khả năng lây lan nhanh, gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi.
Kế hoạch đặt mục tiêu tổng quát là nâng cao năng lực quản lý, giám sát, xét nghiệm, cảnh báo sớm, điều tra dịch tễ; đồng thời tăng cường thực hành chăn nuôi an toàn sinh học, tổ chức tiêm phòng, kiểm dịch, kiểm soát giết mổ và xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh (ATDB). Qua đó, từng bước xây dựng hệ thống phòng, chống dịch bệnh động vật hiện đại, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần phát triển chăn nuôi bền vững theo định hướng của Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn 2045.
Ảnh minh họa. Nguồn: ST
Một trong những yêu cầu trọng tâm của Kế hoạch là chủ động giám sát, phát hiện sớm, cảnh báo và ứng phó kịp thời với các ổ dịch CGC, LMLM và DTLCP; giảm thiểu tối đa tác động tiêu cực của dịch bệnh đối với sản xuất chăn nuôi, sức khỏe cộng đồng, môi trường và chuỗi cung ứng thực phẩm.
Về mục tiêu cụ thể, Kế hoạch đề ra chỉ tiêu giảm tối thiểu 30% số ổ dịch CGC so với trung bình giai đoạn 2019 – 2025; giảm ít nhất 30% số ổ dịch LMLM và số gia súc buộc phải tiêu hủy so với trung bình giai đoạn 2021 – 2025; đồng thời giảm tối thiểu 30% số ổ dịch và số lợn buộc phải tiêu hủy do bệnh DTLCP so với trung bình giai đoạn 2020 – 2025.
Các mục tiêu này được xác định là chỉ tiêu khung ở cấp quốc gia, làm căn cứ để Ủy ban nhân dân (UBND) các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch cụ thể phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương. Trên cơ sở đánh giá nguy cơ dịch bệnh, quy mô và cơ cấu đàn vật nuôi, điều kiện chăn nuôi, giết mổ và lưu thông sản phẩm động vật, các địa phương sẽ chủ động xác định lộ trình, địa bàn ưu tiên và giải pháp tổ chức thực hiện trong giai đoạn 2026 – 2030 và hằng năm.
Đáng chú ý, UBND cấp tỉnh phải bảo đảm xây dựng các chỉ tiêu cụ thể về giảm số ổ dịch, giảm số động vật mắc bệnh, chết, buộc phải tiêu hủy; đồng thời nâng cao tỷ lệ bao phủ tiêm phòng, góp phần hoàn thành mục tiêu chung của Kế hoạch quốc gia. Chính quyền địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong tổ chức thực hiện và kiểm soát dịch bệnh trên địa bàn.
Theo phân công, Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì, thực hiện quản lý nhà nước thông qua việc hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, tổng hợp và đánh giá kết quả triển khai Kế hoạch trên phạm vi cả nước.
Kế hoạch đề ra 10 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, bao gồm: hoàn thiện thể chế; phát triển chăn nuôi an toàn sinh học; phòng bệnh bằng vaccine; giám sát dịch bệnh; xử lý khi có dịch; kiểm dịch vận chuyển, kiểm soát giết mổ và kiểm tra vệ sinh thú y; xây dựng cơ sở, vùng an toàn dịch bệnh; tăng cường chẩn đoán, xét nghiệm, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi; mở rộng hợp tác quốc tế.
Trong đó, chăn nuôi an toàn sinh học được xác định là một trong những giải pháp cốt lõi. Việc tổ chức chăn nuôi an toàn sinh học sẽ được triển khai theo chuỗi giá trị, phù hợp với từng loài vật nuôi, quy mô và phương thức chăn nuôi, cũng như điều kiện cụ thể của từng địa phương. Kế hoạch ưu tiên áp dụng tại các cơ sở chăn nuôi tập trung, khu vực có nguy cơ cao, địa bàn giáp biên giới, nơi có lưu lượng vận chuyển, buôn bán động vật lớn, các cơ sở giết mổ, chợ buôn bán động vật sống và những vùng đã từng xảy ra dịch bệnh.
Song song với đó, các địa phương được khuyến khích lồng ghép và sử dụng hiệu quả các chính sách hỗ trợ hiện hành nhằm nâng cao hiệu quả chăn nuôi, đặc biệt là các chính sách liên quan đến thực hành an toàn sinh học, xây dựng vùng an toàn dịch bệnh, xử lý chất thải chăn nuôi và phát triển công trình khí sinh học, phù hợp với điều kiện và khả năng cân đối ngân sách.
Kế hoạch cũng yêu cầu thực hiện kê khai, quản lý hoạt động chăn nuôi theo quy định của pháp luật; đồng thời hướng dẫn cơ sở chăn nuôi áp dụng các biện pháp an toàn sinh học phù hợp với từng loại hình, từ nông hộ nhỏ lẻ đến trang trại quy mô lớn và các cơ sở tham gia chuỗi sản xuất.
Đối với chăn nuôi nông hộ, các biện pháp an toàn sinh học tập trung vào quản lý con giống, thức ăn, nước uống; thực hiện vệ sinh, tiêu độc, khử trùng; xử lý chất thải, xác động vật; kiểm soát người và phương tiện ra vào khu vực chăn nuôi; không sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý theo quy định và khai báo kịp thời khi phát hiện động vật ốm, chết bất thường.
Trong khi đó, đối với chăn nuôi trang trại, yêu cầu được nâng cao hơn với việc áp dụng đồng bộ các biện pháp như cách ly, kiểm soát ra vào, kiểm soát động vật trung gian truyền bệnh, truy xuất nguồn gốc, quản lý nội bộ về an toàn sinh học và tuân thủ các hướng dẫn chuyên ngành của cơ quan quản lý.
Việc vệ sinh, tiêu độc, khử trùng được tổ chức định kỳ và đột xuất tại các cơ sở chăn nuôi, điểm tập kết, chợ, cơ sở giết mổ, phương tiện vận chuyển và các địa bàn có nguy cơ cao bằng vôi bột hoặc hóa chất được phép sử dụng trong thú y. Các đợt tổng vệ sinh, tiêu độc, khử trùng môi trường sẽ được triển khai đồng loạt theo phát động của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời các địa phương chủ động bổ sung theo tình hình thực tế.
Kế hoạch cũng quy định rõ việc kiểm soát nghiêm ngặt các yếu tố có nguy cơ lây lan mầm bệnh. Cụ thể, không được đưa ra khỏi cơ sở chăn nuôi đang có dịch hoặc nghi có dịch các yếu tố như con giống, thức ăn, chất độn chuồng, chất thải, xác động vật và các vật dụng liên quan khi chưa được xử lý theo đúng quy định.
Về công tác phòng bệnh bằng vaccine, việc tổ chức tiêm phòng sẽ dựa trên đánh giá nguy cơ, đặc điểm dịch tễ, cơ cấu đàn vật nuôi, quy mô tổng đàn, mùa vụ, kết quả giám sát lưu hành virus và hiệu lực của vaccine. Các địa phương sẽ thực hiện tiêm phòng theo đợt, tiêm bổ sung và giám sát sau tiêm phù hợp với điều kiện thực tế và khả năng nguồn lực.
Đối với bệnh dịch tả lợn châu Phi, việc lựa chọn vaccine được thực hiện trên cơ sở kết quả giám sát lưu hành virus, các loại vaccine được phép lưu hành, đối tượng sử dụng và hướng dẫn của cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y, bảo đảm hiệu quả và an toàn.
Trong đó, việc tiêm phòng vaccine phải được thực hiện đồng bộ với các biện pháp an toàn sinh học, giám sát dịch bệnh, kiểm soát vận chuyển, kiểm soát giết mổ và xử lý ổ dịch theo đúng quy định chuyên ngành, nhằm tạo thành “lá chắn” tổng hợp trong phòng, chống dịch bệnh.
Minh Khuê
