(Người Chăn Nuôi) – Trước áp lực gia tăng của vi khuẩn kháng kháng sinh trong chăn nuôi, các nhà khoa học Tây Ban Nha đang nghiên cứu giải pháp kết hợp thực khuẩn thể với tinh dầu, nhằm kiểm soát các tác nhân gây bệnh như Salmonella và Escherichia coli (E. coli). Hướng tiếp cận này được kỳ vọng góp phần giảm sử dụng kháng sinh, nâng cao an toàn sinh học và hạn chế nguy cơ lan truyền vi khuẩn kháng thuốc trong chuỗi thực phẩm.
Hướng tiếp cận mới
Nhóm nghiên cứu CampySalmo thuộc Đại học CEU Cardenal Herrera (Valencia, Tây Ban Nha), do GS.TS Clara Marín Orenga đứng đầu, vừa công bố kết quả nghiên cứu về việc kết hợp thực khuẩn thể (bacteriophage) với các hợp chất hoạt tính có nguồn gốc từ tinh dầu để kiểm soát vi khuẩn đa kháng thuốc tại trang trại chăn nuôi.
Theo nhóm nghiên cứu, sự kết hợp này không chỉ giúp giảm mật độ các vi khuẩn gây bệnh mà còn góp phần hạn chế sử dụng kháng sinh, hướng tới mô hình chăn nuôi an toàn, hiệu quả và bền vững hơn về kinh tế cũng như môi trường.
GS.TS Clara Marín Orenga cho biết, trong bối cảnh nhiều hoạt chất khử trùng hiệu quả đối với Salmonella không còn được sử dụng, ngành chăn nuôi cần những giải pháp thay thế có hiệu quả, chi phí hợp lý, dễ áp dụng và an toàn đối với vật nuôi, con người cũng như môi trường.
Phát huy ưu điểm của thực khuẩn thể và tinh dầu
Thực khuẩn thể là virus chuyên biệt có khả năng nhận diện và tiêu diệt vi khuẩn đích. Nhờ tính đặc hiệu cao, chúng có thể kiểm soát các vi khuẩn như Salmonella mà ít ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật có lợi. Giải pháp này đã được nghiên cứu và ứng dụng trong ngành gia cầm, tuy nhiên việc sử dụng tại các trang trại chăn nuôi heo vẫn còn khá hạn chế.
Dù mang lại nhiều triển vọng, các nhà nghiên cứu cho rằng thực khuẩn thể không phải là giải pháp duy nhất. Việc sử dụng thực khuẩn thể trong thời gian dài có thể tạo áp lực chọn lọc, dẫn đến sự xuất hiện của các chủng vi khuẩn kháng thực khuẩn thể. Vì vậy, cần kết hợp với các chất kháng khuẩn tự nhiên để nâng cao hiệu quả kiểm soát mầm bệnh.
Theo GS.TS Clara Marín Orenga, tinh dầu thực vật đang được xem là một trong những giải pháp thay thế đầy triển vọng nhờ đặc tính kháng khuẩn đã được kiểm chứng. Trong điều kiện thực địa, eugenol, carvacrol và cinnamaldehyde cho thấy khả năng kiểm soát vi khuẩn gây bệnh vượt trội.
Cơ chế tác động bổ sung
Các hợp chất trong tinh dầu thể hiện hoạt tính kháng khuẩn thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm phá hủy tính toàn vẹn của màng tế bào, ức chế hoạt động của các hệ enzyme thiết yếu và làm rò rỉ các thành phần nội bào, từ đó làm giảm khả năng sống và sinh trưởng của vi khuẩn.
Trong khi đó, thực khuẩn thể tan (lytic bacteriophage) tiêu diệt vi khuẩn theo cơ chế đặc hiệu. Chúng nhận diện và gắn lên các thụ thể đặc hiệu trên bề mặt tế bào vi khuẩn, bơm vật liệu di truyền vào tế bào chủ, sau đó nhân lên nhờ bộ máy sinh tổng hợp của vi khuẩn và kết thúc chu trình bằng quá trình ly giải tế bào để giải phóng các hạt thực khuẩn thể thế hệ mới. Sự khác biệt về cơ chế tác động giúp hai giải pháp này hỗ trợ lẫn nhau, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm soát các vi khuẩn kháng kháng sinh trong chăn nuôi.
Theo các nhà nghiên cứu, việc kết hợp thực khuẩn thể với các hoạt chất có nguồn gốc tự nhiên mở ra hướng đi tiềm năng trong kiểm soát vi khuẩn gây bệnh, giảm phụ thuộc vào kháng sinh và tăng cường an toàn sinh học cho ngành chăn nuôi trong tương lai.
Thái Thuận
Theo Pigprogress
