Kỳ 2: Gỡ vướng để di dời đúng lộ trình
Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Thái Nguyên đã xác định khu vực không được phép chăn nuôi và chính sách hỗ trợ đối với các cơ sở thuộc diện phải di dời hoặc chấm dứt hoạt động. Để chủ trương đi vào cuộc sống, việc triển khai cần bảo đảm đúng đối tượng, rõ điều kiện, phù hợp quy hoạch và có phương án sinh kế cho người dân. Cùng với sự chủ động của các cơ sở chăn nuôi, chính quyền địa phương cần hướng dẫn cụ thể về thủ tục hành chính, đất đai, nguồn vốn và chính sách hỗ trợ, qua đó giúp quá trình di dời diễn ra đúng lộ trình, hạn chế phát sinh những điểm ô nhiễm mới.
Chăn nuôi theo quy mô trang trại, gắn với kiểm soát dịch bệnh và xử lý chất thải, góp phần bảo đảm an toàn sản xuất, bảo vệ môi trường.
Rõ đối tượng, rõ điều kiện hỗ trợ
Theo Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND, khu vực không được phép chăn nuôi gia súc, gia cầm bao gồm các thôn, tổ dân phố có tỷ lệ lao động phi nông nghiệp từ 65% trở lên và mật độ dân số bình quân trên diện tích tự nhiên từ 1.000 người/km2 trở lên. Trên cơ sở các tiêu chí này, UBND tỉnh quyết định danh sách khu vực không được phép chăn nuôi.
Quy định này đặt ra yêu cầu phải phân biệt rõ giữa kết quả rà soát, đề xuất của địa phương với danh sách chính thức do UBND tỉnh quyết định. Một cơ sở nằm gần nhà dân hoặc nhận phản ánh về môi trường không đồng nghĩa với việc cơ sở đó đương nhiên thuộc diện được hỗ trợ di dời theo Nghị quyết.
Tại phường Vạn Xuân, công tác rà soát đã được triển khai với sự phối hợp của các tổ dân phố. Theo báo cáo tổng hợp, địa phương đề xuất 7/21 tổ dân phố thuộc khu vực không được phép chăn nuôi, gồm: Trường Thịnh, Thông Hạc, An Thái, Thanh Xuân Bắc, Thanh Quang, Đại Kim và Thù Lâm, cùng một số khu dân cư tập trung tại các tổ dân phố khác. Tuy nhiên, đây mới là kết quả rà soát, đề xuất của địa phương. Phạm vi áp dụng chính thức phải căn cứ danh sách do UBND tỉnh quyết định.
Tại tổ dân phố Thanh Quang, gia đình ông Nguyễn Văn Đạt đã gắn bó nhiều năm với nghề nuôi gà. Khi được thông tin về chủ trương di dời, điều ông băn khoăn là tìm địa điểm sản xuất mới, huy động vốn xây dựng lại chuồng trại và hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Đây cũng là những vấn đề nhiều hộ chăn nuôi có thể phải tính toán khi thay đổi nơi sản xuất. Nếu tiếp tục nghề, các hộ phải tìm được địa điểm phù hợp quy hoạch, đáp ứng yêu cầu về đất đai, giao thông, điện, nước và xử lý chất thải. Nếu dừng chăn nuôi, gia đình phải tính toán hướng tạo thu nhập thay thế. Mỗi lựa chọn đều đòi hỏi sự chuẩn bị về nguồn lực và thông tin trước khi thực hiện.
Nghị quyết số 50 quy định hỗ trợ không quá 50% chi phí mua sắm thiết bị công trình và thiết bị công nghệ chăn nuôi theo diện tích chuồng trại hiện có, tối đa không quá 10 tỷ đồng/cơ sở. Chi phí di dời vật nuôi đến địa điểm mới phù hợp được hỗ trợ không quá 50%, tối đa 500 triệu đồng/cơ sở.
Các chính sách của tỉnh Thái Nguyên góp phần thúc đẩy mô hình chăn nuôi theo quy trình an toàn.
Đối với việc chuyển đổi từ chăn nuôi sang nghề khác, người lao động được hỗ trợ 100% chi phí đào tạo, tập huấn, nhưng tối đa không quá 3 lần mức lương cơ sở mỗi người. Các mức trên là mức hỗ trợ tối đa, không phải khoản tiền mọi hộ đương nhiên được nhận.
Đối tượng được hỗ trợ là tổ chức, cá nhân có cơ sở được xây dựng và hoạt động trước ngày Nghị quyết có hiệu lực, đang hoạt động tại khu vực không được phép chăn nuôi và thuộc diện phải di dời, sau đó chuyển đến nơi phù hợp quy hoạch hoặc chấm dứt chăn nuôi, chuyển đổi nghề.
Nghị quyết đồng thời quy định cơ sở nằm trong khu vực không được phép chăn nuôi theo Quyết định số 990/QĐ-UBND ngày 1/4/2021 và Quyết định số 2736/QĐ-UBND ngày 23/8/2021 của UBND tỉnh không được hưởng chính sách hỗ trợ. Vì vậy, thời điểm hình thành cơ sở và việc đối chiếu với các danh sách khu vực đã được xác định trước đây cần được làm rõ ngay trong quá trình rà soát.
Chủ động sớm, tránh bị động khi hết thời hạn
Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND có hiệu lực từ ngày 6/7/2026. Cơ sở thuộc đối tượng hỗ trợ phải hoàn thành việc di dời hoặc chấm dứt hoạt động chăn nuôi trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày Nghị quyết có hiệu lực.
Theo quy định, nếu cơ sở đã hoàn thành việc di dời hoặc chấm dứt hoạt động trong thời hạn 36 tháng nhưng quá 36 tháng mới thực hiện thủ tục đề nghị hỗ trợ thì vẫn được hưởng chính sách. Ngược lại, cơ sở hoàn thành di dời hoặc chấm dứt hoạt động sau thời hạn 36 tháng sẽ không được hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết.
Ba năm là khoảng thời gian để các cơ sở chuẩn bị, song nhiều công việc liên quan đến di dời cần được thực hiện theo từng bước. Tìm khu đất phù hợp, hoàn thiện thủ tục, xây dựng chuồng trại, bố trí công trình xử lý chất thải và tổ chức lại đàn vật nuôi đều cần thời gian.
Chất thải trong chăn nuôi được dùng để nuôi trùn quế làm thức ăn cho gà, vừa mang lại hiệu quả kinh tế, vừa bảo vệ môi trường.
Chủ cơ sở cũng phải cân đối nguồn vốn để duy trì sản xuất tại địa điểm cũ trong thời gian đầu tư nơi mới. Đối với những hộ lựa chọn chuyển nghề, việc tìm hiểu cơ hội việc làm, lựa chọn nghề phù hợp và tham gia đào tạo cũng cần được chuẩn bị sớm.
Ông Lê Mạnh Tiến, Phó Chủ tịch UBND phường Vạn Xuân, nhấn mạnh: UBND tỉnh cần sớm ban hành danh sách các khu vực không được phép chăn nuôi để người dân chủ động xây dựng phương án. Cùng với thông tin về thời hạn, chính quyền địa phương sẽ tập trung giải thích rõ quyền lợi, trách nhiệm, đồng thời hướng dẫn người dân tháo gỡ những vướng mắc liên quan đến đất đai, quy hoạch và thủ tục hỗ trợ. Nội dung hướng dẫn được gắn với điều kiện thực tế của từng hộ, giúp người dân nắm rõ danh sách, quy trình và đầu mối liên hệ để thuận lợi trong quá trình thực hiện. Những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được địa phương tổng hợp, chuyển cơ quan chuyên môn xem xét, qua đó tạo cơ sở để người dân lựa chọn phương án phù hợp, khả thi.
Một nội dung cần được các hộ chăn nuôi lưu ý là kinh phí hỗ trợ được thực hiện sau khi cơ sở hoàn thành việc di dời khỏi khu vực không được phép chăn nuôi hoặc chấm dứt hoạt động, chuyển đổi nghề và có xác nhận của UBND cấp xã, phường. Điều này đồng nghĩa khi xây dựng phương án di dời, chủ cơ sở phải tính toán khả năng huy động nguồn vốn ban đầu. Khoản hỗ trợ không phải là nguồn kinh phí được nhận trước để xây dựng cơ sở mới. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ngay trong quá trình thực hiện sẽ giúp hạn chế khó khăn khi hoàn tất thủ tục đề nghị hỗ trợ.
Với người lựa chọn chuyển sang nghề khác, Nghị quyết đặt ra điều kiện người được hỗ trợ đào tạo, tập huấn phải có chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo do cơ sở đào tạo cấp và cam kết thực hiện nghề đã được đào tạo chuyển đổi ít nhất 5 năm sau khi nhận hỗ trợ.
Quy định này đòi hỏi người lao động phải tìm hiểu kỹ công việc phù hợp với sức khỏe, kỹ năng và điều kiện gia đình trước khi lựa chọn. Phía địa phương cần cung cấp thông tin về hướng đào tạo, thủ tục liên quan trong phạm vi trách nhiệm, giúp người dân có thêm cơ sở lựa chọn nghề phù hợp và duy trì sinh kế sau khi chấm dứt chăn nuôi.
Di dời phải gắn với kiểm soát môi trường
Việc đưa chuồng trại ra khỏi khu dân cư chỉ đạt hiệu quả khi địa điểm tiếp nhận đáp ứng đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, hạ tầng và môi trường. Nếu nơi chuyển đến thiếu hạ tầng thiết yếu, nằm quá gần khu dân cư hoặc chưa có công trình xử lý chất thải phù hợp, những vấn đề phát sinh tại cơ sở cũ có thể tiếp tục xuất hiện ở địa điểm mới.
Ngay trong quá trình xây dựng phương án di dời, chủ cơ sở cần rà soát kỹ điều kiện sử dụng đất, nguồn nước, giao thông, khoảng cách an toàn và quy mô đàn vật nuôi dự kiến. Hệ thống thu gom, xử lý chất thải, công nghệ xử lý và các công trình phục vụ sản xuất phải được lựa chọn phù hợp với quy mô chăn nuôi cũng như khả năng đầu tư.
Việc xem xét đầy đủ các yếu tố này ngay từ khâu lựa chọn địa điểm sẽ giúp hạn chế tình trạng đã đầu tư xây dựng chuồng trại nhưng chưa đủ điều kiện tổ chức sản xuất. Sự phù hợp với quy hoạch, yêu cầu về đất đai và các tiêu chuẩn môi trường cũng phải được xác định trước khi chủ cơ sở triển khai đầu tư.
Trong thời gian chờ di dời, trách nhiệm bảo vệ môi trường tại cơ sở cũ vẫn phải được duy trì đầy đủ. Các phản ánh liên quan đến nước thải, mùi hôi hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước cần được kiểm tra, xác minh và xử lý theo quy định. Việc cơ sở đã có phương án di dời không làm thay đổi trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm, bảo đảm sinh hoạt bình thường và quyền lợi chính đáng của các hộ dân xung quanh.
Chính quyền địa phương có vai trò theo dõi kết quả khắc phục tại những cơ sở phát sinh phản ánh, đồng thời hướng dẫn các hộ duy trì việc thu gom, xử lý chất thải trong suốt thời gian hoạt động tại địa điểm cũ. Sự phối hợp này giúp quá trình di dời diễn ra đồng bộ, hạn chế nguy cơ xử lý được một điểm ô nhiễm nhưng lại phát sinh vấn đề tương tự tại nơi tiếp nhận.
Bên cạnh yêu cầu về môi trường, chính sách hỗ trợ cũng phải được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng và không để xảy ra trùng lặp. Quá trình rà soát, xác nhận và giải quyết hồ sơ cần dựa trên căn cứ cụ thể, giúp người dân nắm rõ quyền lợi, trách nhiệm và các bước thực hiện. Những vướng mắc phát sinh phải được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý kịp thời, hạn chế tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần hoặc tiếp cận khác nhau đối với cùng một quy định.
Nghị quyết số 50/2026/NQ-HĐND tạo cơ sở để từng bước tổ chức lại không gian chăn nuôi trên địa bàn tỉnh. Hiệu quả của chính sách phụ thuộc vào việc xác định đúng đối tượng, công khai thời hạn, hướng dẫn rõ quy trình và lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện của từng hộ, từng địa phương.
Khi cơ sở cũ được kiểm soát tốt về môi trường, địa điểm mới đáp ứng yêu cầu sản xuất, còn người chuyển nghề có hướng sinh kế phù hợp, quá trình di dời sẽ góp phần giải quyết hài hòa yêu cầu bảo vệ môi trường và duy trì hoạt động sản xuất. Qua đó, hoạt động chăn nuôi từng bước được tổ chức theo quy hoạch, bảo đảm điều kiện môi trường và ổn định sinh kế cho người dân.
Nhóm PV
Nguồn: Báo Thái Nguyên
