Quả trứng dưới góc nhìn dinh dưỡng có trách nhiệm

(Người Chăn Nuôi) – Là nguồn thực phẩm quen thuộc trong mỗi bữa cơm của gia đình Việt, quả trứng cũng là điểm cuối của một chuỗi sản xuất dài, nơi dinh dưỡng, sức khỏe đàn gà, chất lượng thức ăn, công nghệ chăn nuôi và hiệu quả sử dụng tài nguyên có mối liên hệ chặt chẽ. Để tạo ra một quả trứng đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn và giá trị dinh dưỡng, câu chuyện thực tế đã bắt đầu từ rất lâu trước khi xuất hiện trên bàn ăn.

Từ món ăn quen thuộc đến nguồn thực phẩm quan trọng

Dễ chế biến, phù hợp với nhiều đối tượng, cung cấp protein cùng nhiều vitamin và khoáng chất thiết yếu, sản phẩm trứng ngày càng được nhìn nhận không chỉ là một thực phẩm phổ biến mà còn là một phần quan trọng trong chế độ dinh dưỡng.

Tuy nhiên, để có một quả trứng chất lượng, phía sau đó là cả một chuỗi giá trị; từ con giống, thức ăn, nước uống, chuồng nuôi, an toàn sinh học, chăm sóc sức khỏe đàn gà đến thu gom, bảo quản và phân phối, mỗi mắt xích đều có thể tác động đến sản phẩm cuối cùng.

Người tiêu dùng hiện nay cũng không chỉ quan tâm trứng có ngon hay không mà ngày càng đặt câu hỏi: Trứng có gì? Được sản xuất như thế nào? Giá trị dinh dưỡng ra sao? Sự thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng đang thúc đẩy thị trường hướng tới những sản phẩm trứng có giá trị gia tăng, trong đó có trứng giàu Omega-3. Thay vì chỉ tập trung vào sản lượng, nhà sản xuất có thể điều chỉnh khẩu phần ăn của gà theo hướng tạo ra sản phẩm có thành phần dinh dưỡng khác biệt. Cùng với đó, trên thị trường và trong hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm đã xuất hiện những hướng tiếp cận sử dụng khẩu phần có bổ sung nguyên liệu thực vật, thảo dược hoặc các nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên khác.

 Ảnh ST

Dinh dưỡng chính xác tạo nên giá trị từ bên trong quả trứng

Đằng sau một quả trứng tưởng như quen thuộc trên bàn ăn là một quá trình dinh dưỡng được tính toán từ rất sớm. Trong chăn nuôi gà đẻ hiện đại, bài toán không còn đơn thuần là cung cấp đủ thức ăn mà hướng tới dinh dưỡng chính xác – đúng thành phần, đúng tỷ lệ và phù hợp với nhu cầu của gà ở từng giai đoạn phát triển.

Bên cạnh năng lượng, protein và acid amin, các vitamin, khoáng chất và vi chất dù chỉ được sử dụng với hàm lượng nhỏ vẫn giữ vai trò quan trọng đối với nhiều quá trình sinh lý của gà. Hiệu quả của những dưỡng chất này không chỉ thể hiện ở sức khỏe, năng suất đàn mà còn liên quan đến quá trình hình thành và chất lượng quả trứng.

Canxi (Ca) là một ví dụ điển hình. Đây là khoáng chất tham gia vào quá trình phát triển, khoáng hóa bộ xương và được huy động với lượng đáng kể trong quá trình hình thành vỏ trứng. Vì vậy, câu chuyện dinh dưỡng canxi không chỉ bắt đầu khi gà bước vào giai đoạn đẻ mà cần được chuẩn bị từ giai đoạn hậu bị, khi bộ khung xương đang hình thành và tích lũy khoáng chất.

Ảnh ST

Tuy nhiên, canxi không hoạt động đơn lẻ mà cần được cân đối cùng phospho, Vitamin D và các yếu tố liên quan đến quá trình chuyển hóa khoáng. Bên cạnh đó, các vitamin nhóm B và kẽm (Zn) cũng giữ những vai trò đáng chú ý. Vitamin nhóm B tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa năng lượng, protein và các chất dinh dưỡng; trong khi kẽm liên quan đến hoạt động của nhiều enzyme, cấu trúc mô và chức năng miễn dịch.

Điều này cho thấy, câu chuyện về một quả trứng không chỉ nằm ở thời điểm gà đẻ trứng, mà bắt đầu từ cả quá trình xây dựng nền tảng sức khỏe và dinh dưỡng cho đàn gà. Chính vì thế, khoa học đang ngày càng đi sâu vào việc nâng cao chất lượng quả trứng thông qua bổ sung dinh dưỡng trong thức ăn cho gà, ví dụ như: màu, kích thước lòng đỏ, độ chắc của lòng trắng, hoặc bổ sung thêm thành phần vi chất như DHA, Se, Omega, mùi vị… Những dưỡng chất được bổ sung với lượng nhỏ nhưng nếu được quản lý chính xác có thể tạo nên khác biệt lớn tới hiệu quả sản xuất.

 Từ máng ăn đến sức khỏe đàn gà

Nếu dinh dưỡng góp phần quyết định năng suất thì sức khỏe đàn gà là điều kiện để năng suất ấy được duy trì. Sức khỏe gia cầm chịu tác động của nhiều yếu tố như mầm bệnh, môi trường, quản lý, mật độ nuôi, stress nhiệt, nước uống, an toàn sinh học và miễn dịch. Trong đó, dinh dưỡng mất cân đối hoặc thức ăn không bảo đảm chất lượng có thể ảnh hưởng đến thể trạng, chức năng miễn dịch và khả năng chống chịu của vật nuôi.

Đặc biệt, sức khỏe đường ruột ngày càng được xem là một mắt xích quan trọng. Một hệ tiêu hóa khỏe giúp gà khai thác tốt hơn giá trị dinh dưỡng của khẩu phần. Khi khả năng tiêu hóa, hấp thu được cải thiện, đàn gà có thêm điều kiện duy trì thể trạng và năng suất; đồng thời lượng dưỡng chất không được sử dụng và bài tiết ra môi trường cũng có thể được kiểm soát tốt hơn. Đây cũng là lý do chăn nuôi hiện đại ngày càng chuyển từ tư duy chỉ xử lý bệnh khi phát sinh sang chủ động quản lý sức khỏe đàn vật nuôi. Khi vật nuôi mắc bệnh và có chỉ định điều trị, thuốc thú y vẫn cần được sử dụng đúng hướng dẫn chuyên môn. Điều quan trọng là xây dựng hệ thống phòng bệnh chủ động, trong đó con giống, vaccine, an toàn sinh học, môi trường, quản lý và dinh dưỡng cùng tham gia bảo vệ sức khỏe đàn gà.

Lời giải cho chăn nuôi bền vững

Câu chuyện dinh dưỡng không dừng lại ở sức khỏe hay năng suất, mà còn là hiệu quả sử dụng thức ăn gắn với mục tiêu giảm tác động môi trường.

Một khẩu phần được tối ưu giúp gà khai thác tốt hơn giá trị dinh dưỡng, đồng thời hạn chế lượng dưỡng chất dư thừa bị bài tiết. Đặc biệt với protein, cung cấp phù hợp nhu cầu và nâng cao khả năng sử dụng acid amin có ý nghĩa đối với cả hiệu quả dinh dưỡng và quản lý chất thải.

Khi gà tiêu hóa, hấp thu tốt, phần dưỡng chất được cơ thể sử dụng hiệu quả hơn; lượng chất dinh dưỡng không tiêu hóa hoặc dư thừa đi vào phân có thể giảm. Từ đó, dinh dưỡng liên quan trực tiếp đến quản lý phân, nước thải và khí thải trong chăn nuôi.

Một kilogram thức ăn tạo ra bao nhiêu quả trứng? Bao nhiêu dưỡng chất được hấp thu và bao nhiêu bị thải ra môi trường? Những câu hỏi này đang trở thành một phần của bài toán chăn nuôi bền vững.

Hiệu quả sử dụng thức ăn thường được phản ánh qua các chỉ số như FCR và hiệu suất chuyển hóa thức ăn. Khi hiệu quả được cải thiện, lượng tài nguyên đầu vào cho mỗi đơn vị sản phẩm được tối ưu, đồng thời góp phần giảm chất thải phát sinh. Vì vậy, tối ưu dinh dưỡng không chỉ là bài toán kinh tế mà còn là giải pháp môi trường.

Ảnh ST

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến giá trị dinh dưỡng và nguồn gốc sản phẩm; doanh nghiệp chú trọng chất lượng, tính khác biệt; trong khi người chăn nuôi phải cân bằng giữa năng suất, chi phí và sức khỏe đàn. Cùng với đó là yêu cầu giảm sử dụng kháng sinh, tiết kiệm tài nguyên và hạn chế tác động đến môi trường. Dinh dưỡng là điểm giao của những yêu cầu đó. Một quả trứng chất lượng cần một đàn gà khỏe, và một đàn gà khỏe cần dinh dưỡng phù hợp. Thức ăn vì thế không đơn thuần là đầu vào sản xuất mà còn là công cụ quản lý năng suất, sức khỏe vật nuôi, chất lượng trứng và hiệu quả môi trường.

Với chủ đề “Protein tiếp sức và bảo vệ”, Ngày Trứng thế giới 2026 sẽ tập trung vào vai trò của protein trong trứng và các dưỡng chất thiết yếu đối với việc duy trì sức khỏe thể chất, sự phát triển trí não cũng như sức khỏe toàn diện trong suốt cuộc đời. Câu chuyện về quả trứng có thể được nhìn rộng hơn từ bàn ăn đến trang trại: từ hạt cám đến quả trứng, mỗi thành phần dinh dưỡng đều góp phần tạo nên giá trị sản phẩm, đồng thời tác động đến hiệu quả chăn nuôi và dấu chân môi trường của ngành.

Song Khánh