(Người Chăn Nuôi) – Viêm hồi tràng do Lawsonia intracellularis gây ra là bệnh phổ biến trên heo. Bệnh có thể gây tổn thất đáng kể về tăng trọng và hiệu quả sử dụng thức ăn nếu không được phát hiện và kiểm soát kịp thời.
Nguyên nhân
Viêm hồi tràng, còn gọi là bệnh viêm ruột tăng sinh (Porcine Proliferative Enteropathy – PPE), do vi khuẩn Lawsonia intracellularis gây ra.
Lawsonia intracellularis là vi khuẩn ký sinh nội bào, phát triển và nhân lên trong các tế bào biểu mô niêm mạc hồi tràng. Do cư trú bên trong tế bào, vi khuẩn này khó bị loại bỏ hoàn toàn bằng điều trị kháng sinh, gây nhiều thách thức trong kiểm soát bệnh.
Vi khuẩn lây lan chủ yếu qua đường phân. Heo nhiễm bệnh có thể tiếp tục bài thải vi khuẩn qua phân trong thời gian lên tới 12 tuần kể từ khi các triệu chứng lâm sàng đã biến mất. Ngoài cơ thể vật chủ, L. intracellularis vẫn có khả năng tồn tại trong môi trường khoảng hai tuần ở nhiệt độ từ 5 – 15°C và tiếp tục lây nhiễm cho những cá thể mẫn cảm.

Biểu hiện
Viêm hồi tràng có thể biểu hiện ở hai thể lâm sàng chính.
Thể cấp tính: Thường gặp ở heo trên 4 tháng tuổi, với các dấu hiệu như tiêu chảy ra máu hoặc phân màu đen, cơ thể xanh xao, suy nhược và có thể chết đột ngột do xuất huyết đường tiêu hóa.
Thể mãn tính: Phổ biến hơn ở heo từ 6 – 20 tuần tuổi. Heo mắc bệnh thường tiêu chảy kéo dài, phân mềm hoặc sệt, tăng trọng chậm, đàn phát triển không đồng đều và kéo dài thời gian xuất bán.
Đáng lưu ý, nhiều đàn heo mắc bệnh viêm hồi tràng thể cận lâm sàng thường không có biểu hiện bệnh rõ rệt, nhưng heo vẫn dương tính với L. intracellularis khi xét nghiệm. Dạng bệnh này có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tăng trưởng và hiệu quả sản xuất của đàn heo.
Chẩn đoán kết hợp theo dõi đàn
Việc chẩn đoán không nên chỉ dựa trên biểu hiện tiêu chảy vì nhiều bệnh đường tiêu hóa khác cũng có triệu chứng tương tự.
Khi nghi ngờ viêm hồi tràng, có thể lấy mẫu phân, dịch miệng hoặc mẫu máu để xét nghiệm phát hiện Lawsonia intracellularis. Đối với những trường hợp heo chết, việc khám bệnh tích kết hợp xét nghiệm mô bệnh học sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân.
Song song với xét nghiệm, người nuôi cần thường xuyên theo dõi tốc độ tăng trọng, lượng thức ăn tiêu thụ, hệ số chuyển hóa thức ăn và tỷ lệ đồng đều của đàn. Những chỉ tiêu này có thể phản ánh sớm sự hiện diện của bệnh ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng điển hình.
Chủ động phòng bệnh
Do vi khuẩn có khả năng tồn tại trong môi trường và lây lan qua nhiều con đường, kiểm soát viêm hồi tràng cần kết hợp đồng bộ các biện pháp phòng bệnh.
Trước hết, cần thực hiện nghiêm các nguyên tắc an toàn sinh học như kiểm soát người và phương tiện ra vào trại, áp dụng quy trình “cùng vào – cùng ra”, vệ sinh và khử trùng chuồng nuôi, dụng cụ giữa các lứa nuôi, đồng thời duy trì chương trình kiểm soát chuột, chim và côn trùng nhằm hạn chế nguồn mang mầm bệnh.
Ngoài ra, cần giảm các yếu tố gây stress cho đàn heo thông qua quản lý mật độ nuôi, môi trường chuồng trại, dinh dưỡng và chăm sóc phù hợp. Việc xây dựng chương trình tiêm phòng theo khuyến cáo của bác sĩ thú y cũng góp phần hình thành miễn dịch, giảm mức độ tổn thương đường ruột, hạn chế sự bài thải vi khuẩn và giảm nhu cầu sử dụng kháng sinh trong quá trình chăn nuôi.
Lê Loan
(Theo Thepigsite)
