(Người Chăn Nuôi) – Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển nuôi ong bền vững gắn với thương hiệu sản phẩm” do Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường Ninh Bình tổ chức trong hai ngày 20 – 21/7 là cơ hội kết nối cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người nuôi ong cùng trao đổi, đề xuất các giải pháp phát triển bền vững ngành hàng.
Theo báo cáo tại diễn đàn, Việt Nam hiện là một trong những quốc gia xuất khẩu mật ong lớn trên thế giới, với hai thị trường chủ lực là Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu (EU).
Cả nước hiện có khoảng 1,3 – 1,4 triệu đàn ong, hơn 35.000 hộ tham gia sản xuất và 31 doanh nghiệp xuất khẩu mật ong. Sản lượng mật ong đạt trên 57.000 tấn trong năm 2024 và khoảng 59.225 tấn năm 2025, cho thấy nghề nuôi ong tiếp tục duy trì đà phát triển và đóng góp tích cực vào xuất khẩu nông sản.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, ngành ong vẫn đối mặt với nhiều khó khăn. Hoạt động sản xuất còn nhỏ lẻ, phân tán; chất lượng sản phẩm chưa đồng đều; liên kết giữa người nuôi ong, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo; công tác xây dựng thương hiệu chưa được quan tâm đúng mức.
Đặc biệt, việc Hoa Kỳ áp dụng thuế chống bán phá giá đối với mật ong Việt Nam từ năm 2022 đã ảnh hưởng đáng kể đến kim ngạch xuất khẩu cũng như thu nhập của người nuôi ong. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, dư lượng kháng sinh, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Các đại biểu tham dự diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển nuôi ong bền vững gắn với thương hiệu sản phẩm”. Ảnh: TTKN Ninh Bình
Theo các đại biểu, những thách thức này đòi hỏi ngành ong phải chuyển mạnh từ mục tiêu tăng sản lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu gắn với truy xuất nguồn gốc, đồng thời mở rộng thị trường xuất khẩu để giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Tại diễn đàn, nhiều tham luận tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như nâng cao chất lượng giống ong; áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật; kiểm soát dịch bệnh; bảo đảm an toàn thực phẩm; tổ chức lại sản xuất theo hướng phát triển tổ hợp tác, hợp tác xã; tăng cường liên kết chuỗi giá trị giữa người nuôi ong với doanh nghiệp.
Các đại biểu cũng đề xuất đẩy mạnh xây dựng và quản trị thương hiệu gắn với chất lượng sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ và đặc trưng sinh thái của từng vùng; phát triển các sản phẩm OCOP, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý nhằm nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của mật ong Việt Nam trên thị trường.
Phát biểu tại diễn đàn, bà Tạ Thị Hương Giang, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết, Bộ đã phê duyệt Đề án “Phát triển bền vững ngành ong đến năm 2030”, xác định mục tiêu phát triển ngành ong theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gắn với chuỗi giá trị, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu, bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ đa dạng sinh học và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
Theo bà Giang, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành ong cần đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ trong chọn tạo giống, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng suất đàn ong.
Đặc biệt, cần xây dựng thương hiệu quốc gia cho mật ong Việt Nam, tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, chứng nhận nguồn gốc và tranh thủ sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế nhằm từng bước tháo gỡ khó khăn, trong đó có việc giảm thuế chống bán phá giá tại thị trường Hoa Kỳ.
Trong khi đó, TS Nguyễn Thị Hải, Trưởng phòng Chăn nuôi và Thú y, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho rằng, để đạt mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030, ngoài các giải pháp kỹ thuật, ngành hàng cần mở rộng các chuỗi liên kết sản xuất – tiêu thụ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chế biến sâu nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị gia tăng và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu mật ong nguyên liệu.
Theo bà Hải, việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngành ong và áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của sản phẩm, đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Ông Lê Minh Lịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, chia sẻ: Những ý kiến, kiến nghị từ diễn đàn sẽ là cơ sở để xây dựng ngành ong Việt Nam theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Ảnh: TTKN Ninh Bình
Trao đổi tại diễn đàn, các đại biểu thống nhất nhận định phát triển bền vững ngành ong không chỉ là mở rộng số lượng đàn mà quan trọng hơn là tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị, tăng cường mối liên kết giữa người nuôi, doanh nghiệp chế biến, đơn vị tiêu thụ và cơ quan quản lý. Trong đó, xây dựng thương hiệu, kiểm soát chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật của thị trường được xác định là những yếu tố quyết định để nâng cao sức cạnh tranh của mật ong Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.
Bên cạnh việc tháo gỡ những khó khăn trước mắt, diễn đàn cũng thống nhất nhiều định hướng phát triển trong thời gian tới như hình thành các vùng nuôi ong tập trung gắn với lợi thế sinh thái của từng địa phương; tăng cường liên kết với doanh nghiệp; phát triển công nghiệp chế biến sâu; đa dạng hóa sản phẩm từ ong; xây dựng thương hiệu gắn với truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu.
Kết luận diễn đàn, TS Lê Minh Lịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết, Ban Tổ chức đã tiếp nhận hơn 20 câu hỏi của người nuôi ong liên quan đến kiểm soát dịch bệnh, bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, chế biến, xây dựng thương hiệu, phát triển thị trường xuất khẩu cũng như các giải pháp phát triển bền vững nghề nuôi ong. Các câu hỏi đã được các nhà khoa học, chuyên gia và cơ quan quản lý trao đổi, giải đáp trực tiếp, góp phần tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn sản xuất.
Theo ông Lịnh, những ý kiến, kiến nghị được tổng hợp từ diễn đàn sẽ là cơ sở để cơ quan quản lý, hệ thống khuyến nông và các địa phương tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, đồng thời nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả, từng bước xây dựng ngành ong Việt Nam phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Sản phẩm trưng bày bên lề diễn đàn. Ảnh: TTKN Ninh Bình
Trước đó, chiều 20/7, các đại biểu đã tham quan mô hình nuôi ong gắn với hệ sinh thái rừng ngập mặn tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy, xã Giao Minh, tỉnh Ninh Bình. Đây là mô hình thuộc dự án khuyến nông Trung ương đã triển khai trong 2 năm tại 6 điểm với 12 hộ dân tham gia.
Mô hình tận dụng nguồn hoa sú, vẹt tự nhiên để tạo ra sản phẩm mật ong đặc trưng, gắn với nhãn hiệu chứng nhận “Mật ong rừng sú vẹt Vườn quốc gia Xuân Thủy”. Đến nay, sản phẩm đã được công nhận OCOP 4 sao, được Cục Sở hữu trí tuệ cấp nhãn hiệu chứng nhận và được công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh năm 2025. Đây là mô hình tiêu biểu cho hướng phát triển nghề nuôi ong gắn với lợi thế sinh thái, khai thác bền vững tài nguyên tự nhiên, xây dựng thương hiệu đặc sản địa phương và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
Thùy Khánh
