Chim yến đảo Cù Lao Chàm (Hội An, Quảng Nam) từ lâu đã trở thành một nguồn tài nguyên quý giá, mang lại giá trị kinh tế cao cho địa phương. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, quần thể chim yến tại đây đang đối mặt với sự suy giảm mạnh do việc khai thác tổ quá mức và biến đổi môi trường.
Trước thực trạng đó, Ban Quản lý và Khai thác yến Cù Lao Chàm đã thực hiện đề tài nghiên cứu nhằm hoàn thiện quy trình nuôi dưỡng nhân tạo, mở ra hướng đi mới cho việc bảo tồn và tái đàn.
Hoàn thiện công thức thức ăn nhân tạo cho chim yến non
Một trong những thách thức lớn nhất của việc nuôi yến nhân tạo là tạo ra nguồn thức ăn phù hợp với đặc điểm sinh lý của loài chim vốn chỉ bắt côn trùng trên không. Qua quá trình thí nghiệm, nhóm nghiên cứu đã xác lập được công thức thức ăn tối ưu:
Chế độ ăn: Chim được cho ăn 3 bữa mỗi ngày.
Thành phần bữa sáng và chiều: Sử dụng hỗn hợp bột tổng hợp gồm 10% bột ngũ cốc, 30% dế, 30% sâu gạo, 20% ấu trùng ruồi lính đen và 10% trứng gà.
Bữa trưa cung cấp nguồn dinh dưỡng tươi từ trứng kiến vàng.
Lượng thức ăn cung cấp mỗi bữa dao động từ 5% đến 15% khối lượng cơ thể chim.
Hiệu quả nuôi dưỡng qua các giai đoạn trưởng thành
Việc áp dụng công thức thức ăn mới đã mang lại tỷ lệ sống và mức độ tăng trưởng vượt trội cho đàn chim yến non.
Giai đoạn trong tủ úm: Tỷ lệ sống đạt mức ấn tượng 96,66%, với khối lượng trung bình đạt 5,1g.
Giai đoạn ngoài tủ úm: Chim tiếp tục phát triển tốt với tỷ lệ sống 95,83%, khối lượng trung bình đạt 14,3g, sải cánh đạt 13,9 cm và đuôi dài 6,3 cm.
Giai đoạn tập bay: Để chim làm quen với môi trường tự nhiên, nhóm nghiên cứu chuyển sang cho ăn hoàn toàn bằng côn trùng sống.
Kết quả cho thấy tỷ lệ sống đạt 97,49%, khối lượng chim ổn định ở mức 13,7g và sải cánh đạt độ dài lý tưởng 14,5 cm để bắt đầu thả bay.
Giám sát sau khi thả bay và triển vọng tái đàn
Sau khi đạt đủ điều kiện sức khỏe và kỹ năng bay, chim yến được thả về môi trường tự nhiên tại các hang đảo. Kết quả giám sát bước đầu ghi nhận một tín hiệu đáng mừng khi chim yến ấp nuôi đã bắt đầu quay trở lại các hang đảo vào ban đêm. Mặc dù tỷ lệ quay về hiện còn thấp (khoảng 12%), nhưng đây là nền tảng quan trọng để khẳng định tính khả thi của việc thả nuôi nhân tạo để bổ sung quần đàn.
Thành công của nghiên cứu này không chỉ giúp chủ động về nguồn thức ăn, giảm sự lệ thuộc vào các nhà cung cấp bên ngoài mà còn giúp tận dụng hàng nghìn quả trứng chim yến bị bỏ rơi trong quá trình khai thác tổ hàng năm.
Việc hoàn thiện công thức thức ăn và quy trình giám sát sau thả bay không chỉ có ý nghĩa riêng với đảo Cù Lao Chàm mà còn có thể nhân rộng tại nhiều địa phương có yến đảo khác trên cả nước, góp phần phát triển bền vững ngành nghề truyền thống này.
Nguyễn Văn Bắc
Nguồn: Trung tâm Khuyến nông Quốc gia
