Thị trường tăng trưởng
Theo ông Stig Munk Larsen, chuyên gia cao cấp của Hội đồng Nông nghiệp và Thực phẩm Đan Mạch, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm châu Âu (AVEC), dân số Trung Đông dự kiến tăng thêm khoảng 20 triệu người vào năm 2029, trong đó một nửa dưới 25 tuổi. Cơ cấu dân số trẻ được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ thịt gia cầm trong những năm tới.
Hiện khu vực này nhập khẩu khoảng 2,5 triệu tấn thịt gia cầm mỗi năm. Theo IndexBox, đến năm 2035, quy mô thị trường có thể đạt gần 10 triệu tấn, trị giá hơn 20 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng bình quân 1%/năm về sản lượng và 2,2%/năm về giá trị trong giai đoạn 2024 – 2035.
Cạnh tranh khốc liệt
Trong nhiều năm, Brazil thống lĩnh thị trường thịt gia cầm nhập khẩu tại Trung Đông nhờ lợi thế về quy mô sản xuất, giá thành cạnh tranh và hệ thống chứng nhận halal hoàn thiện. Tuy nhiên, cục diện đang thay đổi khi các nhà xuất khẩu EU, Ukraine, Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đẩy mạnh thâm nhập thị trường.
Theo ông Stig Munk Larsen, Trung Đông chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu thịt gia cầm của EU, tương đương hơn 100.000 tấn mỗi năm, chủ yếu vào các quốc gia vùng Vịnh. Trong khi đó, Ukraine đang dần đánh mất lợi thế tại thị trường này. Bà Oleksandra Avramenko, thuộc Hiệp hội Gia cầm Ukraine (UCAB), cho biết chi phí sản xuất và logistics tăng mạnh do chiến sự, cùng những gián đoạn tại các cảng Biển Đen và tuyến vận tải quốc tế, đã làm suy giảm đáng kể sức cạnh tranh của gia cầm Ukraine trong năm 2025.
Ngược lại, Nga đang mở rộng nhanh thị phần tại Trung Đông. Năm 2024, xuất khẩu sang các nước vùng Vịnh tăng 57%, vượt 100.000 tấn, trong đó khoảng 75% được tiêu thụ tại Saudi Arabia. Song song đó, các doanh nghiệp Nga cũng đẩy mạnh chứng nhận halal để gia tăng hiện diện tại các thị trường Hồi giáo.
Giá thành quyết định
Theo bà Katarzyna Gawronska, Giám đốc Phòng Thương mại Gia cầm và Thức ăn chăn nuôi Ba Lan, Trung Đông là thị trường giàu tiềm năng nhưng giá cả vẫn là yếu tố quyết định tại các nước Arab, trong khi doanh nghiệp EU phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về phúc lợi động vật, môi trường và an toàn thực phẩm, khiến giá thành khó cạnh tranh.
AVEC cho biết toàn bộ chuỗi giá trị gia cầm của EU đều chịu sự quản lý chặt chẽ của khung pháp lý thống nhất. Điều này giúp bảo đảm chất lượng sản phẩm nhưng cũng làm tăng chi phí sản xuất. Trong khi đó, nguồn cung cho Trung Đông chủ yếu là các lô hàng giá cạnh tranh từ Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ, Ukraine và châu Á.
Triển vọng rộng, rủi ro tăng
Dù đối mặt nhiều thách thức, các doanh nghiệp châu Âu vẫn xem Trung Đông là thị trường trọng điểm trong chiến lược đa dạng hóa xuất khẩu.
Saudi Arabia hiện vẫn nhập khẩu hơn 30% nhu cầu thịt gia cầm nhưng đặt mục tiêu tự chủ trên 70% vào năm 2030, đồng thời chuẩn bị áp dụng bộ tiêu chuẩn Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) mới đối với thịt gia cầm và trứng.
Theo ông Stig Munk Larsen, các quy định mới có thể khiến sản phẩm nhập khẩu khó tiếp cận thị trường Saudi Arabia, đồng thời làm dịch chuyển dòng chảy thương mại trong khu vực khi nguồn hàng phải chuyển sang các thị trường khác. Nhiều quốc gia Trung Đông cũng có thể áp dụng thêm các biện pháp bảo hộ để hỗ trợ ngành chăn nuôi trong nước.
Về dài hạn, khả năng mở rộng thị phần của các doanh nghiệp EU sẽ phụ thuộc vào việc người mua Trung Đông có sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe về môi trường, phúc lợi động vật và an toàn thực phẩm hay không. Nếu không, lợi thế cạnh tranh của EU sẽ tiếp tục bị bào mòn trước các đối thủ có chi phí sản xuất thấp hơn.
Mi Lan
Theo InternationalPoultry
