(Người Chăn Nuôi) – Dự án Khuyến nông Trung ương năm 2026 “Xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp theo tuần hoàn” do Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh triển khai là bước cụ thể hóa hướng tiếp cận tận dụng phụ phẩm, xử lý chất thải để tạo nguồn đầu vào cho sản xuất. Thay vì tổ chức các hoạt động riêng lẻ, mô hình kết nối trồng trọt, chăn nuôi và xử lý chất thải, từng bước tạo thành chu trình khép kín.
Mô hình được triển khai tại xã Phật Tích và phường Thuận Thành, với 160 con bò thịt, 30 hộ tham gia và 1,5 ha ngô sinh khối. Trong chuỗi sản xuất này, ngô sinh khối được sử dụng phục vụ chăn nuôi bò; chất thải từ chăn nuôi được xử lý, tận dụng làm phân bón cho cây trồng hoặc sử dụng cho các mục đích phù hợp. Qua đó, nguồn chất thải vốn có nguy cơ gây ô nhiễm được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên có thể tái sử dụng.
Kết quả sau 90 ngày, đàn bò tại hai địa bàn đạt mức tăng trọng khá đồng đều. Tại xã Phật Tích, tăng trọng bình quân đạt trên 1.070 g/con/ngày; tại phường Thuận Thành đạt 1.066 g/con/ngày. Nhóm bò có khối lượng đưa vào vỗ béo trên 400 kg đạt mức tăng trọng bình quân cao nhất, trên 1.115 g/con/ngày.
Mô hình sản xuất nông nghiệp theo tuần hoàn tại Bắc Ninh. Ảnh: TTKNQG
Nhằm giúp người dân tiếp cận đồng bộ với phương thức sản xuất mới, Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh đã tổ chức 2 lớp tập huấn về sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, kỹ thuật vỗ béo bò thịt, trồng ngô sinh khối và xử lý chất thải chăn nuôi làm phân bón cho cây trồng.
Các hộ tham gia được hỗ trợ một phần thức ăn hỗn hợp, thuốc tẩy nội và ngoại ký sinh trùng, giống ngô lai NK 7328 cùng vật tư phân bón. Đặc biệt, người dân được hướng dẫn xác định khối lượng bò trước khi đưa vào vỗ béo, phân loại đàn và điều chỉnh dinh dưỡng phù hợp. Cách làm này giúp các hộ chủ động hơn trong theo dõi quá trình tăng trưởng, tính toán chi phí và đánh giá hiệu quả.
Hạch toán cho thấy, áp dụng quy trình vỗ béo giúp hiệu quả kinh tế của mô hình tăng khoảng 22,5% so với phương thức chăn nuôi không áp dụng đầy đủ quy trình; đồng thời cao hơn 12,5% so với yêu cầu dự án đặt ra.
Đáng chú ý, yếu tố môi trường được đặt song song với mục tiêu nâng năng suất. 100% hộ tham gia mô hình đã thực hiện xử lý chất thải bằng các hình thức như tận dụng làm chất đốt, ủ phân bón cho cây trồng hoặc sử dụng hầm khí sinh học Biogas. Một số hộ sử dụng men sinh học nhằm giảm mùi, hỗ trợ xử lý chất thải và hạn chế vi khuẩn có hại.
Với 1,5 ha ngô sinh khối đạt năng suất 51,7 tấn/ha, mô hình bước đầu tạo nên vòng tuần hoàn giữa trồng trọt và chăn nuôi: cây trồng cung cấp nguồn thức ăn cho vật nuôi, chất thải chăn nuôi sau xử lý quay trở lại phục vụ cây trồng. Cách tổ chức này vừa góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý, vừa nâng cao khả năng tận dụng nguồn nguyên liệu ngay tại địa phương.
Một tín hiệu tích cực là hiệu quả của mô hình đã bắt đầu tạo sức lan tỏa ngoài các hộ tham gia trực tiếp. Qua khảo sát, có 5 hộ đã nhân rộng với tổng quy mô 56 con bò, tương đương 35% quy mô ban đầu của dự án.
Mới đây, dự án tổ chức hội thảo đầu bờ với sự tham gia của 100 đại biểu để đánh giá kết quả và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn. Công tác thông tin, tuyên truyền cũng được thực hiện thông qua 30 biển báo mô hình, 3.000 tờ gấp cùng các tin, bài trên kênh thông tin của Trung tâm Khuyến nông Bắc Ninh.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy sản xuất tuần hoàn chưa thể hình thành bền vững chỉ từ việc thay đổi một vài khâu kỹ thuật. Một số hộ còn hạn chế trong ghi chép nhật ký sản xuất, khả năng tiếp nhận kỹ thuật mới chưa đồng đều; trong khi đầu ra sản phẩm chưa ổn định và người chăn nuôi vẫn chịu tác động từ biến động thị trường. Do đó, cùng với tiếp tục chuyển giao kỹ thuật, việc nâng cao năng lực quản lý sản xuất, duy trì quy trình chăn nuôi an toàn và tăng cường liên kết tiêu thụ là những yếu tố cần được chú trọng.
Như vậy, khi phụ phẩm được tái sử dụng, chất thải được xử lý để quay trở lại sản xuất và các khâu chăn nuôi được quản lý theo quy trình, giá trị của từng nguồn lực trong sản xuất được khai thác tốt hơn. Đây là nền tảng để chăn nuôi địa phương tiến tới giảm chất thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển theo hướng xanh, bền vững.
Minh Khuê
