Đổi mới từ sản xuất đến chế biến
Năm 2018, nhận thấy diện tích đất không thuận lợi cho sản xuất lúa, Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao Long An chuyển hướng sang trồng dưa lưới trong nhà màng. Từ 3 nhà màng ban đầu, công ty từng bước mở rộng quy mô, đến nay có khoảng 8.400m² diện tích trồng dưa lưới trên tổng diện tích khu sản xuất hơn 1ha. Diện tích sản xuất được áp dụng quy trình VietGAP, hệ thống tưới nhỏ giọt tự động và quản lý dinh dưỡng, sâu, bệnh. Việc kiểm soát điều kiện sinh trưởng giúp hạn chế ảnh hưởng bất lợi của thời tiết, duy trì chất lượng sản phẩm và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.
Bà Tất Ngọc Phương – Giám đốc công ty, cho biết ứng dụng khoa học, công nghệ giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất, duy trì chất lượng dưa lưới và đáp ứng yêu cầu thị trường. Việc đầu tư thiết bị, tổ chức canh tác phù hợp còn góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập cho lao động địa phương.
Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Nông nghiệp Công nghệ cao Long An phát triển mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng
Tại Công ty Cổ phần Thành Thành Công – Biên Hòa (AgriS), công nghệ được ứng dụng suốt quá trình sản xuất, từ nghiên cứu giống, chăm sóc cây trồng đến thu hoạch và chế biến. Theo ông Huỳnh Văn Pháp – Phó Tổng Giám đốc AgriS, doanh nghiệp định hướng phát triển hệ sinh thái nông nghiệp tuần hoàn dựa trên 3 trụ cột: công nghệ nông nghiệp (AgTech), công nghệ thực phẩm (FoodTech) và công nghệ tài chính (FinTech), gắn với các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG).
Trong trồng trọt, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô, nghiên cứu phát triển giống cây trồng chất lượng cao và sử dụng các giải pháp sinh học để kiểm soát dịch hại. Cùng với đó là đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng dữ liệu vệ tinh và công nghệ số để giám sát đồng ruộng, theo dõi sinh trưởng, dự báo năng suất. Phụ phẩm nông nghiệp được tận dụng làm phân bón hữu cơ, kết hợp luân canh, xen canh nhằm cải thiện đất và giảm lãng phí tài nguyên. Trong chế biến, công nghệ hỗ trợ tối ưu vận hành, kiểm soát chất lượng và kết nối thông tin từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm đầu ra.
Ông Nguyễn Tây Khoa – Giám đốc Công ty Nghiên cứu ứng dụng mía đường Thành Thành Công, Viện Nghiên cứu nông nghiệp Thành Thành Công, cho biết việc nghiên cứu, tuyển chọn giống và hỗ trợ kỹ thuật cho người trồng mía được thực hiện song song với các giải pháp canh tác thân thiện môi trường. Theo ông, doanh nghiệp còn hỗ trợ phân tích đất, giống mía nuôi cấy mô và hướng dẫn tận dụng ong mắt đỏ để hạn chế thuốc bảo vệ thực vật. Qua đó, kết quả nghiên cứu có điều kiện được đưa vào thực tiễn, góp phần duy trì năng suất và chất lượng vùng nguyên liệu.
Trong chăn nuôi, ứng dụng công nghệ cao kết hợp với liên kết chuyên môn mở ra hướng nâng cao chất lượng con giống, kiểm soát dịch bệnh và cải thiện hiệu quả sản xuất. Nhà máy ấp vịt Orvia Tây Ninh vừa được khánh thành tại tại Khu công nghiệp Thành Thành Công là mô hình hợp tác giữa Tập đoàn Orvia của Pháp, Tập đoàn De Heus của Hà Lan và Công ty Chăn nuôi Lan Chi, kết nối các thế mạnh về di truyền giống, ấp nở, dinh dưỡng và hỗ trợ kỹ thuật.
Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh Lâm (thứ 2, hàng đầu, từ trái qua) thăm Nhà máy ấp vịt Orvia Tây Ninh
Theo ông Eric Houel – Tổng Giám đốc Tập đoàn Orvia, sự phối hợp giữa các đối tác giúp hoàn thiện chuỗi cung ứng đầu vào, tạo điều kiện để người chăn nuôi tiếp cận nguồn giống có chất lượng, giải pháp dinh dưỡng phù hợp và kiến thức chuyên môn. Việc nâng cao chất lượng con giống ngay từ đầu vào góp phần cải thiện sức khỏe đàn vật nuôi, tăng khả năng sinh trưởng, hạn chế hao hụt và giảm rủi ro trong quá trình sản xuất.
Về lâu dài, những mô hình đầu tư công nghệ gắn với liên kết chuỗi sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành chăn nuôi, thúc đẩy chuyển dịch sang phương thức sản xuất chuyên nghiệp, kiểm soát tốt hơn chất lượng và an toàn sinh học. Những mô hình trên cho thấy ứng dụng công nghệ không chỉ là đầu tư máy móc, thiết bị mà còn bao gồm cải tiến quy trình, quản lý dữ liệu và kết nối các khâu sản xuất. Tuy nhiên, để tạo chuyển biến trên diện rộng, công nghệ cần được triển khai phù hợp với từng ngành hàng, điều kiện canh tác và khả năng đầu tư của người sản xuất.
Gắn công nghệ với định hướng phát triển của tỉnh
Giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, bền vững; chuyển mạnh sang tư duy kinh tế nông nghiệp, gắn ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số với tái cơ cấu ngành. Tỉnh đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng ngành Nông nghiệp bình quân đạt 3,5 – 4%/năm. Diện tích ứng dụng công nghệ cao đối với các cây trồng chủ lực như thanh long, chanh, mãng cầu, mít, sầu riêng, chuối và khóm đạt trên 60% vào năm 2030. Trong chăn nuôi, tỉnh phấn đấu 70% trang trại chăn nuôi tập trung sử dụng công nghệ, thiết bị hiện đại gắn với bảo vệ môi trường.
Mô hình mô phỏng máy thu hoạch mía của AgriS (ảnh: AgriS)
Để thực hiện các mục tiêu này, ngành Nông nghiệp chú trọng cơ giới hóa, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật và tổ chức sản xuất hàng hóa. Thiết bị bay không người lái được sử dụng trong phun thuốc bảo vệ thực vật, bón phân, góp phần rút ngắn thời gian thực hiện và giảm nhu cầu lao động trực tiếp. Việc áp dụng quy trình sản xuất an toàn, tiêu chuẩn chất lượng và công nghệ quản lý cũng giúp nâng cao khả năng kiểm soát sản phẩm.
Theo ông Trương Tấn Đạt – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành Nông nghiệp tỉnh tập trung phát triển sản xuất hàng hóa, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và liên kết chuỗi giá trị. Cùng với đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện phục vụ sản xuất, việc chuyển giao kỹ thuật và tổ chức lại sản xuất có vai trò quan trọng trong nâng cao chất lượng, sức cạnh tranh của nông sản. Một trong những hướng ưu tiên là phát triển vùng lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Trong 9 tháng năm 2026, diện tích lúa thu hoạch đạt hơn 569.645 ha, năng suất khô ước đạt 60,62 tạ/ha, sản lượng khoảng 3,45 triệu tấn; trong đó, lúa chất lượng cao chiếm khoảng 75%.
Thực hiện Đề án Phát triển bền vững 1 triệu hécta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tỉnh triển khai 16 mô hình với diện tích 381 ha, diện tích mở rộng đạt 69.390 ha. Đến nay, có 1 mô hình được chứng nhận “Gạo Việt xanh, phát thải thấp”. Việc áp dụng quy trình canh tác phù hợp góp phần sử dụng hiệu quả vật tư đầu vào, quản lý nguồn nước và giảm tác động đến môi trường.
Cùng với đổi mới kỹ thuật, chuẩn hóa vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc là điều kiện quan trọng để nông sản đáp ứng yêu cầu thị trường. Toàn tỉnh hiện có 464 mã số vùng trồng, 193 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động, 202 cơ sở áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến và 46 chuỗi cung cấp thực phẩm an toàn. Đây là nền tảng để kiểm soát chất lượng, nâng cao khả năng truy xuất và mở rộng cơ hội tiêu thụ sản phẩm.
Tỉnh cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ trong các hợp tác xã, gắn sản xuất với tiêu thụ ổn định. Theo định hướng giai đoạn 2026-2030, tỉnh phấn đấu có 70% hợp tác xã đang hoạt động ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, kinh doanh; từ 30-35% hợp tác xã có liên kết sản xuất, tiêu thụ ổn định. Việc xây dựng nền tảng dữ liệu ngành Nông nghiệp, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và hệ thống truy xuất nguồn gốc được xác định là những giải pháp hỗ trợ quản lý, tổ chức sản xuất hiệu quả hơn.
Phát triển nông nghiệp công nghệ cao không chỉ nhằm tăng mức độ cơ giới hóa hay số hóa sản xuất mà quan trọng hơn là tạo ra hiệu quả kinh tế rõ rệt cho nông dân và doanh nghiệp. Khi công nghệ được lựa chọn phù hợp, đi cùng tổ chức sản xuất hiệu quả và thị trường tiêu thụ ổn định, nông sản Tây Ninh sẽ có thêm điều kiện nâng cao chất lượng, giảm chi phí và tăng giá trị trên đơn vị diện tích. Đây là hướng đi cần thiết để thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững trong giai đoạn mới./.
Vũ Nguyệt
Nguồn: Báo Tây Ninh
