Sức khỏe đường ruột gia cầm: Nền tảng trong chiến lược dinh dưỡng hiện đại

(Người Chăn Nuôi) – Hiện nay nhiều quốc gia đã từng bước hạn chế hoặc loại bỏ kháng sinh kích thích sinh trưởng khỏi khẩu phần vật nuôi. Sự thay đổi này đặt ra thách thức lớn đối với người chăn nuôi khi phải duy trì năng suất, hiệu quả sử dụng thức ăn và sức khỏe đàn gia cầm trong điều kiện không còn phụ thuộc vào kháng sinh như trước đây. Trong bối cảnh đó, sức khỏe đường ruột đang được xem là nền tảng quyết định hiệu quả sản xuất và là trọng tâm của các chiến lược dinh dưỡng hiện đại.

Nền tảng của năng suất chăn nuôi gia cầm

Đường ruột không chỉ là cơ quan tiêu hóa mà còn là một hệ sinh thái phức tạp, nơi diễn ra các hoạt động hấp thu dưỡng chất, chuyển hóa năng lượng và điều hòa miễn dịch. Các nghiên cứu cho thấy, hơn 70% tế bào miễn dịch của cơ thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến hệ tiêu hóa.

Khi đường ruột khỏe mạnh, vật nuôi có khả năng tiêu hóa và hấp thu dưỡng chất hiệu quả hơn, từ đó cải thiện tốc độ tăng trưởng, hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), đồng thời tăng cường khả năng chống chịu với các tác nhân gây bệnh. Ngược lại, bất kỳ sự mất cân bằng nào trong hệ vi sinh vật đường ruột hoặc tổn thương cấu trúc niêm mạc ruột đều có thể dẫn đến giảm năng suất và gia tăng chi phí sản xuất.

Những yếu tố ảnh hưởng đến sức khỏe đường ruột gia cầm

Hệ vi sinh vật đường ruột

Đường ruột gia cầm chứa hàng tỷ vi sinh vật thuộc nhiều nhóm khác nhau. Trong điều kiện bình thường, các vi sinh vật có lợi và có hại tồn tại trong trạng thái cân bằng động.

Hệ vi sinh vật có lợi tham gia vào quá trình tiêu hóa, sản xuất các axit béo chuỗi ngắn, kích thích miễn dịch và tạo hàng rào sinh học chống lại vi khuẩn gây bệnh. Khi sự cân bằng này bị phá vỡ do stress, dinh dưỡng không phù hợp hoặc tác động của mầm bệnh, hiện tượng loạn khuẩn đường ruột có thể xảy ra, kéo theo suy giảm hiệu quả sản xuất.

Chất lượng nguyên liệu thức ăn

Thức ăn là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đường ruột. Nguyên liệu chứa độc tố nấm mốc, chất béo bị ôxy hóa hoặc hàm lượng chất khó tiêu cao có thể làm tổn thương niêm mạc ruột và tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.

Bên cạnh đó, các thành phần không được tiêu hóa hoàn toàn sẽ trở thành nguồn dinh dưỡng cho hệ vi sinh vật có hại ở đoạn ruột sau, làm gia tăng nguy cơ viêm ruột và giảm hiệu quả sử dụng thức ăn.

Stress môi trường và quản lý

Gia cầm có tốc độ sinh trưởng cao nên rất nhạy cảm với các yếu tố stress như nhiệt độ môi trường, mật độ nuôi, chất lượng không khí, thay đổi khẩu phần hoặc các chương trình vaccine.

Stress kéo dài có thể làm suy giảm chức năng hàng rào bảo vệ ruột, gia tăng tính thấm thành ruột và kích hoạt các phản ứng viêm. Hệ quả là khả năng hấp thu dinh dưỡng giảm, trong khi năng lượng phải huy động cho các phản ứng miễn dịch tăng lên.

Mầm bệnh đường ruột

Các bệnh như cầu trùng, viêm ruột hoại tử và các nhiễm khuẩn đường tiêu hóa vẫn là nguyên nhân gây thiệt hại kinh tế đáng kể trong ngành gia cầm. Tổn thương đường ruột do các tác nhân này không chỉ ảnh hưởng đến tăng trưởng mà còn làm gia tăng đáng kể hệ số chuyển đổi thức ăn. 

Các giải pháp dinh dưỡng hỗ trợ sức khỏe đường ruột

Axit hữu cơ

Axit hữu cơ là một trong những nhóm phụ gia được ứng dụng rộng rãi nhất hiện nay. Thông qua khả năng làm giảm pH trong đường tiêu hóa, các axit hữu cơ giúp hạn chế sự phát triển của nhiều vi khuẩn gây bệnh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các vi sinh vật có lợi phát triển.

Ngoài tác dụng kiểm soát vi sinh vật, axit hữu cơ còn góp phần cải thiện khả năng tiêu hóa protein và tăng hiệu quả sử dụng dưỡng chất.

Probiotic và prebiotic

Probiotic là các vi sinh vật sống có lợi được bổ sung vào khẩu phần nhằm duy trì sự cân bằng của hệ vi sinh đường ruột. Các chủng Bacillus, Lactobacillus hoặc Enterococcus được chứng minh có khả năng cạnh tranh vị trí bám dính với vi khuẩn gây bệnh, đồng thời hỗ trợ tăng cường miễn dịch đường ruột.

Trong khi đó, prebiotic đóng vai trò là nguồn dinh dưỡng chọn lọc cho các vi sinh vật có lợi. Sự kết hợp giữa probiotic và prebiotic đang được đánh giá là giải pháp hiệu quả nhằm cải thiện tính ổn định của hệ vi sinh vật trong điều kiện chăn nuôi hiện đại.

Enzyme

Enzyme là công cụ quan trọng giúp nâng cao khả năng tiêu hóa dưỡng chất, đặc biệt khi sử dụng các nguồn nguyên liệu có hàm lượng chất xơ hoặc các hợp chất kháng dinh dưỡng cao.

Việc bổ sung các enzyme như xylanase, protease hoặc phytase giúp giảm lượng dưỡng chất không được tiêu hóa, hạn chế cơ chất cho vi khuẩn gây hại phát triển trong đường ruột và cải thiện hiệu quả sử dụng thức ăn.

Hoạt chất nguồn gốc thực vật

Nhóm phụ gia có nguồn gốc thực vật (phytogenics) đang nhận được sự quan tâm ngày càng lớn từ ngành chăn nuôi toàn cầu.

Các hoạt chất sinh học từ tinh dầu, thảo dược và thực vật chứa nhiều hợp chất có hoạt tính như polyphenol, flavonoid hoặc terpenoid. Những hợp chất này có khả năng hỗ trợ kiểm soát vi khuẩn gây bệnh, giảm phản ứng viêm và chống ôxy hóa.

Bên cạnh đó, nhiều nghiên cứu còn ghi nhận tác động tích cực của phytogenics đối với cấu trúc nhung mao ruột, khả năng tiết enzyme tiêu hóa và hiệu quả hấp thu dưỡng chất. Đây được xem là một trong những hướng đi tiềm năng giúp ngành chăn nuôi giảm dần sự phụ thuộc vào kháng sinh trong tương lai.

Nhận thấy tiềm năng của xu hướng này, TVOne Việt Nam đã tập trung nghiên cứu và phát triển các giải pháp phụ gia thức ăn từ chiết xuất thực vật nhằm hỗ trợ tối ưu hóa sức khỏe đường ruột vật nuôi. Thông qua việc lựa chọn và phối hợp các hoạt chất sinh học phù hợp, các giải pháp phytogenics được định hướng tác động đồng thời lên hệ vi sinh vật, chức năng tiêu hóa và sức khỏe niêm mạc ruột.

Trong kỷ nguyên giảm sử dụng kháng sinh, sức khỏe đường ruột đã trở thành một trong những yếu tố quyết định hiệu quả và tính bền vững của ngành chăn nuôi gia cầm. Những tiến bộ trong lĩnh vực dinh dưỡng, công nghệ phụ gia thức ăn và quản lý hệ vi sinh vật đang mang đến nhiều cơ hội mới cho người chăn nuôi.

Tương lai của ngành gia cầm không chỉ nằm ở việc tạo ra những đàn vật nuôi tăng trưởng nhanh hơn mà còn ở khả năng xây dựng một hệ tiêu hóa khỏe mạnh, ổn định và thích ứng với các yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, phúc lợi động vật và phát triển bền vững.

Đoàn Ngân

TVOne