(Người Chăn Nuôi) – Sáng 15/7, tại thành phố Nha Trang, Báo Tiền Phong phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa tổ chức hội thảo “Bảo tồn chim yến gắn với phát triển bền vững thương hiệu yến sào Khánh Hòa”.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y Phạm Kim Đăng cho biết, quần thể chim yến hiện phân bố tại 23 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố trên cả nước. Đến năm 2025, Việt Nam có gần 30.000 nhà nuôi yến, sản lượng tổ yến thô ước đạt hơn 234 tấn.
Theo ông Đăng, giá trị sản xuất yến sào năm 2025 ước đạt khoảng 15.000 tỷ đồng. Mặc dù chỉ chiếm khoảng 3,5% giá trị sản xuất của ngành chăn nuôi, song đây là ngành hàng có giá trị gia tăng cao. Kim ngạch xuất khẩu tổ yến và các sản phẩm từ tổ yến hiện đạt khoảng 200 – 300 triệu USD mỗi năm, tương đương 32 – 48% tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam.
Không chỉ mang lại giá trị kinh tế và tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân, nghề nuôi và khai thác yến sào còn có ý nghĩa về sinh thái và bảo vệ chủ quyền biển, đảo. Đàn chim yến góp phần tiêu diệt côn trùng gây hại, duy trì cân bằng hệ sinh thái tự nhiên. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa, ô nhiễm môi trường và đặc biệt là tình trạng săn bắt chim yến trái phép đang đặt ra nhiều thách thức đối với việc bảo tồn quần thể chim yến tại nhiều địa phương.
Ảnh: Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: MXH
Khánh Hòa là địa phương có lợi thế đặc biệt trong phát triển ngành yến sào. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa Võ Văn Công, toàn tỉnh hiện có 1.425 nhà nuôi yến với sản lượng hơn 14 tấn mỗi năm. Đặc biệt, Khánh Hòa sở hữu quần thể yến đảo lớn gồm 33 đảo với 173 hang yến tự nhiên, hiện được giao cho Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa quản lý, khai thác.
Sự kết hợp giữa quần thể chim yến tự nhiên trên các đảo và hệ thống nuôi yến trong nhà, cùng điều kiện sinh thái biển, đảo đặc trưng đã tạo nên hệ sinh thái yến độc đáo của Khánh Hòa. Đây là nền tảng để hình thành nguồn tài nguyên sinh học có chất lượng ổn định và góp phần xây dựng thương hiệu yến sào Khánh Hòa trở thành một trong những sản phẩm đặc trưng nổi tiếng của địa phương.
Tuy nhiên, theo ông Công, từ năm 2018 đến nay, tình trạng săn bắt chim yến trái phép có xu hướng gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp. Đến nay, 61 trong tổng số 64 xã, phường của tỉnh đã thành lập các tổ phản ứng nhanh để bảo vệ đàn chim yến. Tuy nhiên, việc xử lý các hành vi vi phạm vẫn còn nhiều khó khăn.
Theo thống kê của Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa, mỗi năm đơn vị phát hiện từ 140 – 160 vụ săn bắt trái phép, giải cứu khoảng 1.000 – 2.000 cá thể chim yến. Riêng từ đầu năm 2026 đến nay đã phát hiện 77 vụ, giải cứu 170 cá thể chim yến và thu giữ 186 tấm lưới với tổng diện tích khoảng 17.820 m².
Tình trạng săn bắt trái phép không chỉ làm suy giảm số lượng chim yến mà còn ảnh hưởng đến cân bằng hệ sinh thái và đe dọa sự phát triển lâu dài của ngành yến sào.
Để bảo vệ nguồn tài nguyên sinh học đặc thù này, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Khánh Hòa kiến nghị tỉnh sớm ban hành chỉ thị về tăng cường các giải pháp cấp bách bảo vệ đàn chim yến; đồng thời giao cơ quan chuyên môn nghiên cứu quy hoạch vùng nuôi chim yến sau sáp nhập địa giới hành chính, bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển thực tiễn.
Bên cạnh đó, địa phương cũng đề xuất Cục Chăn nuôi và Thú y nghiên cứu nâng mức độ bảo vệ chim yến trong hệ thống pháp luật, qua đó tăng cường cơ sở pháp lý và chế tài xử lý đối với các hành vi săn bắt trái phép, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác bảo tồn quần thể chim yến và phát triển thương hiệu yến đảo Khánh Hòa.
Một nội dung khác được nhiều đại biểu quan tâm là tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đối với thương hiệu “Yến sào Khánh Hòa”. Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa Trịnh Thị Hồng Vân cho biết, thương hiệu được xây dựng trên nền tảng gần 700 năm lịch sử nghề khai thác yến và đã được bảo hộ tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, thời gian qua đã xuất hiện nhiều hành vi sử dụng trái phép các dấu hiệu như “Yến sào Khánh Hòa”, “Yến Khánh Hòa”, “Yến đảo Khánh Hòa” trên bao bì, biển hiệu, website, mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, tên doanh nghiệp, tên miền và nhãn hiệu nhằm gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Theo bà Vân, việc xử lý các vi phạm trên môi trường số còn gặp nhiều khó khăn do các đối tượng thường xuyên thay đổi tài khoản, địa chỉ liên hệ hoặc lập tài khoản mới sau khi bị xử lý. Trong khi đó, quá trình xác minh chủ thể vi phạm, giám định yếu tố xâm phạm và phối hợp với các nền tảng số vẫn còn mất nhiều thời gian.
Do đó, doanh nghiệp kiến nghị các cơ quan chức năng sớm thống nhất cách hiểu và áp dụng pháp luật đối với các dấu hiệu chứa địa danh như “Khánh Hòa”; đồng thời rút ngắn quy trình xác minh, giám định, xử lý vi phạm và xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả hơn với các nền tảng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử nhằm ngăn chặn tình trạng hàng giả, hàng nhái.
Kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng nhấn mạnh, tình trạng săn bắt chim yến trái phép và xâm phạm thương hiệu yến sào đang là những vấn đề đáng lo ngại, ảnh hưởng trực tiếp đến quần thể chim yến tự nhiên cũng như sự phát triển bền vững của ngành yến sào địa phương.
Theo ông Hoàng, tỉnh Khánh Hòa đang triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường quản lý, bảo vệ đàn chim yến, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi săn bắt trái phép; đồng thời tiếp tục bảo vệ, phát triển thương hiệu yến sào Khánh Hòa, góp phần gìn giữ nguồn tài nguyên sinh học đặc thù, nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển ngành yến sào theo hướng bền vững.
Minh Khuê
