(Người Chăn Nuôi) – Ngày 20/5, Cục Chăn nuôi và Thú y ban hành Công văn số 1772/CNTY-DT gửi cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc cập nhật tình hình lưu hành các kiểu gen của virus dịch tả lợn châu Phi.
Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, thời gian gần đây, bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) tiếp tục xuất hiện tại nhiều địa phương với diễn biến phức tạp, nguy cơ lây lan cao, gây thiệt hại cho người chăn nuôi và ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành chăn nuôi lợn.
Kết quả giám sát lưu hành virus, xét nghiệm, giải trình tự và xác định kiểu gen virus DTLCP từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy, trong số các mẫu bệnh phẩm dương tính được gửi đến các phòng thử nghiệm thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, đã ghi nhận đồng thời sự lưu hành của hai nhóm virus gồm chủng genotype II và chủng tái tổ hợp giữa genotype I và genotype II.
Ảnh minh họa. Nguồn: ST
Căn cứ kết quả xét nghiệm, giải trình tự gen và xác định genotype tại Công văn số 229/CĐXN1-VR ngày 27/4/2026 của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương I và Công văn số 291/CĐXN2-TH ngày 18/5/2026 của Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm Thú y Trung ương II, Cục Chăn nuôi và Thú y đã tổng hợp, cập nhật bức tranh lưu hành virus DTLCP trên phạm vi cả nước.
Kết quả, từ đầu năm 2026 đến nay, trong số các mẫu bệnh phẩm dương tính với virus DTLCP của 28 tỉnh, thành phố được gửi xét nghiệm, giải trình tự và xác định kiểu gen tại các phòng thử nghiệm thuộc Cục Chăn nuôi và Thú y, đã phát hiện sự hiện diện của cả hai nhóm virus nói trên.
Đối với virus DTLCP genotype II, chủng virus này tiếp tục được ghi nhận tại 23 trong tổng số 28 tỉnh, thành phố có mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm. Trong tổng số 427 mẫu được xác định genotype, có 70 mẫu thuộc genotype II, chiếm gần 16,4%.
Các địa phương phát hiện lưu hành virus genotype II gồm Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hưng Yên, Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Sơn La, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hà Nội, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Quảng Trị, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp và Cần Thơ.
Trong khi đó, chủng virus tái tổ hợp giữa genotype I và genotype II đang chiếm tỷ lệ áp đảo trong số các mẫu được xét nghiệm. Kết quả cho thấy có 357 trên tổng số 427 mẫu thuộc nhóm virus tái tổ hợp này, tương đương hơn 83,6%.
Virus tái tổ hợp genotype I/II được phát hiện tại 27 trong số 28 tỉnh, thành phố có mẫu bệnh phẩm được phân tích. Các địa phương ghi nhận sự lưu hành của chủng virus này gồm Bắc Ninh, Cao Bằng, Điện Biên, Hưng Yên, Lai Châu, Lào Cai, Ninh Bình, Phú Thọ, Quảng Ninh, Sơn La, Thái Nguyên, Hà Nội, Tuyên Quang, Nghệ An, Thanh Hóa, Đà Nẵng, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Cần Thơ, Cà Mau và Vĩnh Long.
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, việc chủng virus tái tổ hợp genotype I/II xuất hiện tại nhiều địa phương cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong bức tranh dịch tễ của bệnh DTLCP. Trong khi đó, virus genotype II vẫn tiếp tục lưu hành tại nhiều khu vực, đòi hỏi các địa phương không được chủ quan trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Từ kết quả giám sát, Cục Chăn nuôi và Thú y khuyến cáo các địa phương tiếp tục đặt trọng tâm vào việc phát hiện sớm ổ dịch, xử lý kịp thời ngay từ khi mới phát sinh, đồng thời tăng cường kiểm soát vận chuyển lợn và các sản phẩm từ lợn nhằm hạn chế nguy cơ phát tán mầm bệnh. Các biện pháp an toàn sinh học, vệ sinh thú y và tiêu độc khử trùng cần được thực hiện nghiêm ngặt, thường xuyên tại các cơ sở chăn nuôi.
Đối với công tác tiêm phòng, cơ quan chuyên môn cho biết các loại vaccine DTLCP hiện đã được cấp Giấy chứng nhận lưu hành tại Việt Nam đều được phát triển trên nền chủng virus DTLCP genotype II. Các vaccine này đã được cấp phép sử dụng trên cơ sở hồ sơ về chất lượng, an toàn và hiệu lực được cơ quan có thẩm quyền thẩm định, xem xét.
Tuy nhiên, việc lựa chọn và sử dụng vaccine cần được thực hiện trên cơ sở đánh giá toàn diện các yếu tố như tình hình dịch tễ tại địa phương, kết quả giám sát chủng virus đang lưu hành, điều kiện chăn nuôi, mức độ an toàn sinh học của cơ sở, hướng dẫn của nhà sản xuất cũng như chỉ đạo của cơ quan quản lý chuyên ngành thú y.
Bên cạnh đó, các địa phương cần tiếp tục theo dõi, đánh giá tính an toàn và hiệu quả của vaccine trong điều kiện thực tế sản xuất để có cơ sở điều chỉnh các giải pháp phòng bệnh phù hợp với diễn biến dịch tễ.
Để nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh DTLCP trong thời gian tới, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y các tỉnh, thành phố căn cứ diễn biến dịch bệnh, kết quả giám sát virus lưu hành, điều kiện chăn nuôi và mức độ an toàn sinh học tại địa phương để tham mưu cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc điều chỉnh kế hoạch phòng, chống dịch phù hợp.
Các địa phương chủ động xây dựng và triển khai kế hoạch lấy mẫu giám sát sự lưu hành của virus DTLCP. Trong đó, ưu tiên lấy mẫu tại các khu vực đang có dịch, địa bàn nguy cơ cao, ổ dịch xuất hiện trên đàn lợn đã được tiêm phòng, các trường hợp bệnh kéo dài hoặc có biểu hiện lâm sàng không điển hình.
Ngoài ra, việc giám sát cần tập trung vào các khu vực có mật độ chăn nuôi lớn, cơ sở giết mổ, điểm thu gom, buôn bán lợn và sản phẩm từ lợn. Các mẫu bệnh phẩm cần được gửi đến các phòng thử nghiệm có đủ năng lực thực hiện các phương pháp xét nghiệm và xác định genotype khi cần thiết.
Cục Chăn nuôi và Thú y yêu cầu các địa phương tăng cường theo dõi sau tiêm phòng, bao gồm giám sát tình hình an toàn sau tiêm, tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, kết quả xét nghiệm đối với các trường hợp lợn nghi mắc bệnh sau tiêm và các chỉ tiêu dịch tễ liên quan. Đồng thời, báo cáo kịp thời về Cục Chăn nuôi và Thú y nhằm phục vụ công tác đánh giá hiệu quả sử dụng vaccine trong điều kiện thực địa, từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng các khuyến cáo chuyên môn trong thời gian tới.
Song song với công tác chuyên môn, các địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người chăn nuôi thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, quản lý đàn vật nuôi, kiểm soát con giống, thức ăn chăn nuôi, phương tiện vận chuyển và người ra vào cơ sở chăn nuôi.
Cơ quan quản lý khuyến cáo người chăn nuôi không được chủ quan hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào vaccine trong phòng, chống bệnh DTLCP mà cần kết hợp đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và cung ứng vaccine thú y, Cục Chăn nuôi và Thú y đề nghị chủ động phối hợp với các đơn vị thuộc Cục, cơ quan quản lý chuyên ngành chăn nuôi và thú y địa phương cùng các cơ quan liên quan để thường xuyên giám sát, đánh giá hiệu quả sau tiêm phòng. Các doanh nghiệp cần tổng hợp đầy đủ thông tin về lô vaccine, địa bàn sử dụng, đối tượng tiêm phòng, phản ứng sau tiêm, tình hình mắc bệnh sau tiêm và các kết quả xét nghiệm liên quan; đồng thời đánh giá hiệu lực của các loại vaccine đang lưu hành và gửi kết quả về Cục Chăn nuôi và Thú y.
Minh Khuê
