(Người Chăn Nuôi) – Tại Hội nghị phát triển nông nghiệp hàng hóa, dược liệu theo hướng kinh tế xanh tỉnh Lai Châu ngày 24/4, ông Phan Quang Minh, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y cho rằng, địa phương còn nhiều dư địa để phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, hiện đại và bền vững, song cần sớm tháo gỡ những “điểm nghẽn” về sản xuất nhỏ lẻ, hạ tầng và môi trường.
Dư địa lớn nhưng sản xuất còn nhỏ lẻ
Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, ngành chăn nuôi Việt Nam hiện thuộc nhóm đầu khu vực và thế giới ở nhiều lĩnh vực, trong đó đứng thứ 5 thế giới về tổng đàn lợn và thuộc nhóm 10 quốc gia hàng đầu về sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp. Tuy nhiên, sản xuất vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế kéo dài, đặc biệt là tình trạng nhỏ lẻ, phân tán.
Riêng tại Lai Châu, mô hình chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ chiếm tới khoảng 99% tổng số cơ sở chăn nuôi. Thực trạng này khiến việc kiểm soát dịch bệnh, đảm bảo an toàn sinh học và xử lý môi trường gặp nhiều khó khăn.
Trong khi đó, lượng chất thải từ chăn nuôi trên cả nước phát sinh hàng chục triệu tấn mỗi năm nhưng chưa được xử lý triệt để, gây áp lực lớn lên môi trường, nhất là tại các khu vực chăn nuôi xen kẽ trong khu dân cư.
Ảnh minh họa. Nguồn: ST
Đối với Lai Châu, chăn nuôi hiện chiếm khoảng 30% cơ cấu nông nghiệp của tỉnh, song quy mô và vị thế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Mật độ chăn nuôi mới đạt khoảng 0,2 đơn vị vật nuôi/ha, thấp hơn nhiều so với mức quy hoạch cho phép là 1 đơn vị/ha.
Theo ông Minh, đây là chỉ dấu rõ ràng cho thấy dư địa phát triển của ngành chăn nuôi Lai Châu còn rất lớn nếu có định hướng phù hợp và giải pháp đồng bộ.
Quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung, hình thành chuỗi giá trị
Từ thực tế trên, đại diện Cục Chăn nuôi và Thú y đề xuất Lai Châu tiếp tục phát triển chăn nuôi theo hướng tập trung, quy mô trang trại gắn với thực hiện các nghị quyết của tỉnh. Trọng tâm là quy hoạch các vùng chăn nuôi chuyên biệt nhằm giảm ô nhiễm, hạn chế rủi ro dịch bệnh và đảm bảo vùng đệm an toàn sinh học.
Theo định hướng, các khu vực như Mường Than, Than Uyên, Bình Lư, Pắc Ta, Sin Suối Hồ, Hua Bum, Mường Kim, Nậm Hàng, Lê Lợi… sẽ được quy hoạch phát triển chăn nuôi tập trung. Cùng với đó là đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, nước, giao thông và hạ tầng số phục vụ sản xuất.
Một trong những nhiệm vụ quan trọng được nhấn mạnh là tái cơ cấu chăn nuôi nông hộ. Theo đó, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ cần được hỗ trợ chuyển sang mô hình chuyên nghiệp hơn thông qua đầu tư cơ sở vật chất, chuẩn hóa quy trình chăn nuôi an toàn sinh học và nâng cao kiến thức phòng, chống dịch bệnh.
Bên cạnh đó, người dân cần tăng cường liên kết sản xuất thông qua các tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp nhằm hình thành chuỗi giá trị khép kín từ con giống, thức ăn, chăn nuôi đến tiêu thụ sản phẩm. Đây là giải pháp quan trọng giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và gia tăng giá trị.
Song song với chăn nuôi tập trung, Lai Châu cũng được khuyến nghị đẩy mạnh các mô hình chăn nuôi đặc sản, giá trị cao phù hợp với điều kiện địa phương như nuôi ong, lợn bản địa và chăn nuôi hữu cơ.
Theo định hướng, tỉnh ưu tiên phát triển khoảng 115 trang trại lợn quy mô tập trung với sản lượng khoảng 8.000 tấn/năm, đồng thời phát triển khoảng 7.000 đàn ong, sản lượng mật đạt khoảng 32 tấn/năm. Các sản phẩm đặc hữu như lợn Mường Tè hay mật ong vùng cao sẽ được xây dựng thương hiệu gắn với chương trình OCOP, góp phần nâng cao giá trị và mở rộng thị trường.
Trong bối cảnh phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững, vấn đề kiểm soát phát thải và xử lý chất thải chăn nuôi được xác định là yêu cầu bắt buộc.
Theo ông Minh, khi phát triển chăn nuôi tập trung, các mô hình xử lý chất thải như hầm biogas, đệm lót sinh học, công nghệ ép tách phân, xử lý vi sinh và sản xuất phân hữu cơ cần được áp dụng rộng rãi. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn tận dụng nguồn chất thải làm đầu vào cho sản xuất nông nghiệp theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Liên quan đến chi phí sản xuất, thức ăn chăn nuôi hiện chiếm khoảng 70 – 80% giá thành sản phẩm. Do đó, Lai Châu có thể tận dụng lợi thế quỹ đất để phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ, thông qua chuyển đổi diện tích đất kém hiệu quả sang trồng ngô, đậu tương, cây thức ăn sinh khối và tận dụng phụ phẩm nông nghiệp.
Bên cạnh đó, hệ thống giết mổ tập trung tại địa phương hiện còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển chăn nuôi quy mô lớn. Việc đầu tư các cơ sở giết mổ công nghiệp, ứng dụng truy xuất nguồn gốc, đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm là khâu quan trọng trong hoàn thiện chuỗi giá trị ngành chăn nuôi.
Một điểm tích cực là Lai Châu đã sớm ứng dụng cơ sở dữ liệu chăn nuôi từ năm 2017. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y.
Theo định hướng, việc cập nhật dữ liệu, quản lý dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và quản lý cơ sở chăn nuôi trên nền tảng số sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại.
Cục Chăn nuôi và Thú y sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp và tỉnh Lai Châu xây dựng các vùng chăn nuôi tập trung, phát triển chuỗi sản xuất hiện đại, đảm bảo an toàn sinh học và giảm phát thải trong thời gian tới.
Minh Khuê
