(Người Chăn nuôi) – Ngày 24/03 tại khách sạn New World Saigon (TP Hồ Chí Minh) và ngày 26/03 tại khách sạn Sheraton Hanoi West (Hà Nội), Công ty TNHH Olmix Asialand Việt Nam tổ chức chuỗi hội thảo với chủ đề “Từ hệ thống năng lượng thuần đến dinh dưỡng chính xác: Tối ưu hóa hiệu quả sử dụng thức ăn trong chăn nuôi heo và gia cầm”.
Sự kiện thu hút sự quan tâm của đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp và người chăn nuôi trong bối cảnh chi phí đầu vào, đặc biệt là thức ăn, ngày càng gia tăng.
Mở đầu chương trình, báo cáo cập nhật thị trường chăn nuôi của ông Trịnh Quang Thanh, Giám đốc Olmix châu Á, đã phác họa bức tranh chung của ngành trong thời gian gần đây. Biến động giá nguyên liệu tiếp tục tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất, trong đó thức ăn vẫn là yếu tố chiếm tỷ trọng cao nhất.
Ông Trịnh Quang Thanh, Giám đốc Olmix châu Á. Ảnh: TK
Thực tế này không mới, nhưng điều đáng chú ý là cách tiếp cận đang dần thay đổi. Nếu trước đây, bài toán thường được giải bằng cách tìm nguyên liệu rẻ hơn hoặc điều chỉnh công thức, thì hiện nay, nhiều ý kiến cho rằng cần nhìn lại cách vật nuôi sử dụng dinh dưỡng trong khẩu phần. Nói cách khác, vấn đề không chỉ nằm ở “cho ăn gì” mà còn ở “vật nuôi sử dụng được bao nhiêu”.
Trong tham luận về đánh giá giá trị năng lượng thức ăn cho heo, Tiến sĩ Jean Noblet, chuyên gia dinh dưỡng, nguyên Giám đốc nghiên cứu Viện Nghiên cứu Nông nghiệp, thực phẩm và môi trường quốc gia Pháp (INRAE) đã chỉ ra một điểm then chốt: năng lượng chiếm hơn 75% chi phí thức ăn, nhưng không phải toàn bộ đều được vật nuôi sử dụng hiệu quả.
Tiến sĩ Jean Noblet, chuyên gia dinh dưỡng, nguyên giám đốc nghiên cứu Viện nghiên cứu Nông nghiệp, thực phẩm và môi trường quốc gia Pháp (INRAE). Ảnh: TK
Hiện nay, các hệ thống phổ biến như DE (năng lượng tiêu hóa) và ME (năng lượng trao đổi) vẫn đang được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên, các hệ thống này chưa tính đến phần năng lượng bị mất đi dưới dạng nhiệt trong quá trình chuyển hóa. Điều đó có nghĩa là, giá trị năng lượng của thức ăn có thể đang được “tính cao hơn” so với phần vật nuôi thực sự sử dụng.
Các số liệu cho thấy, hiệu quả chuyển hóa năng lượng giảm dần qua các bước: từ năng lượng thô đến năng lượng tiêu hóa, rồi năng lượng trao đổi và cuối cùng là phần năng lượng thực sự được sử dụng. Điều này giúp lý giải vì sao cùng một khẩu phần, nhưng hiệu quả tăng trưởng có thể khác nhau. Từ thực tế đó, hệ thống năng lượng thuần (NE) được đưa ra như một cách tiếp cận sát thực hơn, khi chỉ tính phần năng lượng vật nuôi thực sự dùng cho duy trì và sản xuất.
Một điểm đáng chú ý khác được Tiến sĩ Jean Noblet nhấn mạnh là giá trị năng lượng không cố định mà có thể thay đổi theo nhiều yếu tố. Cùng một loại nguyên liệu, khả năng tiêu hóa có thể khác nhau tùy theo trọng lượng hoặc giai đoạn phát triển của vật nuôi. Điều này cho thấy việc sử dụng một giá trị năng lượng cố định cho mọi đối tượng là chưa thực sự phù hợp. Từ đó, yêu cầu đặt ra là cần có cách đánh giá linh hoạt hơn, phản ánh đúng điều kiện thực tế thay vì chỉ dựa trên các giá trị trung bình.
Về lĩnh vực gia cầm, Tiến sĩ Jean Noblet tiếp tục mở rộng vấn đề khi cho rằng hệ thống hiện tại có thể đang đánh giá cao giá trị thức ăn. Các số liệu cho thấy, tỷ lệ AMEn/GE đạt khoảng 69,0%, trong khi NE/AME đạt 76,4%. Điều này đồng nghĩa với việc một phần năng lượng được tính trong khẩu phần thực tế không được vật nuôi sử dụng.
Không chỉ vậy, hiệu quả sử dụng năng lượng còn phụ thuộc vào thành phần dinh dưỡng. Tinh bột có hiệu quả cao nhất, trong khi chất xơ rất thấp. Khi thay đổi tỷ lệ các thành phần này, giá trị năng lượng của khẩu phần cũng thay đổi theo. Sự khác biệt giữa gà thịt, gà đẻ và gà trưởng thành cũng cho thấy không thể áp dụng một cách tính chung cho tất cả các đối tượng. Đây là cơ sở để các chuyên gia đề xuất chuyển sang hệ thống năng lượng thuần nhằm đánh giá sát hơn giá trị thực của thức ăn.
Nếu các tham luận của Tiến sĩ Jean Noblet tập trung vào việc “đo đúng” năng lượng, thì phần trình bày của bà Anne-Cécile Jutten, Giám đốc Quản lý Sản phẩm Tập đoàn Olmix lại đi sâu vào cách sử dụng hiệu quả nguồn dinh dưỡng đó.
Bà Anne-Cécile Jutten, Giám đốc sản phẩm Tập đoàn Olmix trình bày tham luận. Ảnh: TK
Theo bà, dinh dưỡng chính xác không chỉ là cung cấp đủ nhu cầu, mà là đảm bảo vật nuôi thực sự hấp thu và sử dụng được dinh dưỡng trong khẩu phần. Trong thực tế, một phần dinh dưỡng có thể không được tiêu hóa hoặc hấp thu hoàn toàn, dẫn đến lãng phí. Vì vậy, thay vì tăng thêm dinh dưỡng, giải pháp được đề xuất là cải thiện khả năng tiêu hóa. Các kết quả nghiên cứu cho thấy khi khả năng tiêu hóa được cải thiện, hiệu quả sử dụng dinh dưỡng cũng tăng lên rõ rệt.
Trên gia cầm, tiêu hóa năng lượng tăng 2% và sử dụng protein tăng 6%. Trên heo, tốc độ tăng trưởng cải thiện từ 2 đến 3%. Điều này cho thấy vật nuôi có thể tận dụng tốt hơn khẩu phần mà không cần tăng thêm chi phí đầu vào.
Đáng chú ý, ngay cả khi giảm mức năng lượng và protein trong khẩu phần, vật nuôi vẫn duy trì được hiệu suất. Đây là điểm quan trọng, bởi nó mở ra khả năng giảm chi phí mà không ảnh hưởng đến năng suất.
Một trong những hướng tiếp cận được đề cập là sử dụng các giải pháp hỗ trợ tiêu hóa, trong đó có các sản phẩm kết hợp khoáng sét và tảo biển. Các giải pháp này giúp tăng hoạt động của enzyme tiêu hóa, cải thiện khả năng tiếp xúc giữa enzyme và cơ chất, từ đó nâng cao hiệu quả phân giải dinh dưỡng. Kết quả cho thấy khả năng tiêu hóa có thể tăng từ 3 đến 5%. Khi vật nuôi tiêu hóa tốt hơn, lượng dinh dưỡng được hấp thu cũng tăng lên, giúp tối ưu hiệu quả sử dụng thức ăn.
Điểm đáng chú ý từ các tham luận là việc tối ưu hiệu quả không nhất thiết phải đi kèm với tăng chi phí. Khi cải thiện tiêu hóa, có thể điều chỉnh khẩu phần theo hướng giảm mức dinh dưỡng nhưng vẫn giữ được hiệu suất. Điều này giúp giảm chi phí thức ăn, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế. Ngược lại, trong trường hợp giữ nguyên khẩu phần, việc cải thiện tiêu hóa vẫn giúp tăng hiệu suất tăng trưởng và cải thiện hệ số chuyển hóa thức ăn. Điều này cho thấy còn nhiều dư địa để nâng cao hiệu quả chỉ bằng cách sử dụng tốt hơn nguồn dinh dưỡng sẵn có.
Dù tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau, các tham luận đều hướng đến nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn. Thay vì tăng thêm dinh dưỡng vào khẩu phần, xu hướng hiện nay là: Đánh giá đúng giá trị năng lượng; Hiểu rõ khả năng tiêu hóa của vật nuôi; Tối ưu hoạt động của hệ tiêu hóa. Sự kết hợp giữa hệ thống năng lượng thuần (NE) và dinh dưỡng chính xác được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chi phí sản xuất ngày càng tăng.
Trong mỗi phiên thảo luận của hội thảo, các diễn giả đã dành nhiều thời gian trao đổi, giải đáp trực tiếp các câu hỏi từ doanh nghiệp, chuyên gia và người tham dự liên quan đến chi phí sản xuất, xu hướng thị trường, dịch bệnh và giải pháp nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Nhiều vấn đề thực tiễn như tối ưu dinh dưỡng, quản trị rủi ro chuỗi cung ứng, phát triển mô hình chuỗi khép kín và cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu đã được phân tích sâu, góp phần làm rõ bức tranh ngành chăn nuôi trong bối cảnh mới, đồng thời gợi mở các hướng đi phù hợp cho doanh nghiệp và người chăn nuôi trong thời gian tới.
Các đại biểu chụp ảnh kỷ niệm. Ảnh: TK
Thùy Khánh
