(Người Chăn Nuôi) – Theo báo cáo của Cục Chăn nuôi và Thú y, giai đoạn 2020 – 2025, quy mô đàn gia súc ăn cỏ của Việt Nam có xu hướng giảm nhẹ, song cơ cấu đàn đang chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, phát triển chăn nuôi trang trại và liên kết chuỗi nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong bức tranh chung của ngành chăn nuôi Việt Nam, nhóm gia súc ăn cỏ, gồm trâu, bò, dê và cừu vẫn giữ vai trò quan trọng trong cung cấp thịt và sữa cho thị trường. Tuy nhiên, số liệu thống kê cho thấy giai đoạn 2020 – 2025, quy mô đàn gia súc ăn cỏ có sự biến động theo xu hướng giảm nhẹ ở một số vật nuôi chủ lực, phản ánh quá trình tái cơ cấu đang diễn ra trong toàn ngành.
Theo số liệu thống kê, đàn trâu giảm khá rõ trong giai đoạn này. Nếu năm 2020 cả nước có khoảng 2,33 triệu con thì đến năm 2025 quy mô đàn còn khoảng 1,95 triệu con, giảm bình quân khoảng 3,63% mỗi năm. Sự suy giảm này chủ yếu xuất phát từ quá trình cơ giới hóa mạnh mẽ trong sản xuất nông nghiệp, khiến vai trò của trâu trong việc kéo cày, vận chuyển dần thu hẹp. Bên cạnh đó, hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi trâu chưa thực sự hấp dẫn so với một số vật nuôi khác, khiến nhiều hộ nông dân giảm quy mô đàn.
Đối với đàn bò, quy mô nhìn chung duy trì tương đối ổn định nhưng cũng có xu hướng giảm nhẹ. Từ mức khoảng 6,33 triệu con năm 2020, tổng đàn bò cả nước giảm xuống còn khoảng 6,14 triệu con vào năm 2025, tương đương mức giảm bình quân khoảng 1,02% mỗi năm. Dù vậy, sự thay đổi đáng chú ý không nằm ở số lượng mà ở cơ cấu đàn.
Những năm gần đây, cơ cấu đàn bò đang chuyển dịch theo hướng nâng cao chất lượng, tăng tỷ lệ bò lai hướng thịt và bò sữa năng suất cao. Các giống bò lai như Brahman, Red Angus, BBB và Sind được sử dụng phổ biến tại nhiều địa phương nhằm cải thiện năng suất thịt và khả năng thích nghi với điều kiện chăn nuôi trong nước. Nhờ đó, hiệu quả sản xuất trong nhiều mô hình chăn nuôi trang trại được cải thiện đáng kể.
Trang trại bò sữa công nghệ cao của Tập đoàn TH. Ảnh: TH
Song song với trâu và bò, đàn dê và cừu cũng có những biến động đáng chú ý. Giai đoạn 2020 – 2023, quy mô đàn tăng từ khoảng 2,77 triệu con lên khoảng 2,94 triệu con, cho thấy tiềm năng phát triển của nhóm vật nuôi này tại các vùng trung du, miền núi và khu vực khô hạn. Tuy nhiên, năm 2024, tổng đàn giảm xuống còn khoảng 2,71 triệu con, phản ánh sự điều chỉnh quy mô sản xuất theo biến động của thị trường và điều kiện chăn nuôi tại một số địa phương.
Đến năm 2025, tổng đàn dê và cừu cả nước đạt khoảng 2,867 triệu con, tăng 5,7% so với năm 2024. Tuy vậy, xét chung cả giai đoạn 2020 – 2025, tốc độ tăng trưởng bình quân của đàn dê, cừu vẫn giảm khoảng 0,43%, cho thấy sự phát triển chưa thực sự ổn định.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, xu hướng giảm của đàn trâu và đàn bò trong những năm qua không chỉ phản ánh sự thay đổi trong phương thức sản xuất nông nghiệp mà còn cho thấy quá trình tái cơ cấu của ngành chăn nuôi gia súc ăn cỏ. Thay vì tăng trưởng theo số lượng, ngành đang chuyển dần sang mô hình nâng cao chất lượng đàn giống, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế, đồng thời phát triển các mô hình chăn nuôi trang trại gắn với chuỗi giá trị thịt và sữa.
Bên cạnh yếu tố sản xuất, thị trường cũng có tác động đáng kể đến sự phát triển của chăn nuôi gia súc ăn cỏ. Trong năm 2025, giá các sản phẩm từ nhóm vật nuôi này nhìn chung duy trì ở mức tương đối ổn định so với năm trước, dù vẫn chịu ảnh hưởng từ chi phí đầu vào, nguồn cung trong nước và sự cạnh tranh từ sản phẩm nhập khẩu.
Đối với thịt trâu và thịt bò, giá bò hơi trong năm 2025 phổ biến khoảng 80.000 – 90.000 đồng/kg, tăng nhẹ so với năm 2024 khi mức giá chủ yếu dao động khoảng 75.000 – 85.000 đồng/kg. Mức tăng này được cho là nhờ nhu cầu tiêu thụ thịt bò tại các đô thị lớn tiếp tục gia tăng, đặc biệt thông qua các kênh nhà hàng, khách sạn và ngành chế biến thực phẩm.
Trong khi đó, giá trâu hơi năm 2025 duy trì ở mức khoảng 70.000 – 80.000 đồng/kg, cao hơn nhẹ so với năm 2024 khi giá phổ biến khoảng 65.000 – 75.000 đồng/kg. Tuy nhiên, thị trường thịt trâu, bò trong nước vẫn chịu áp lực cạnh tranh khá lớn từ nguồn thịt bò nhập khẩu đông lạnh từ các quốc gia như Australia, Mỹ và Brazil.
Ở lĩnh vực sữa, thị trường năm 2025 nhìn chung ổn định. Giá thu mua sữa tươi nguyên liệu tại các trang trại bò sữa phổ biến khoảng 14.000 – 15.000 đồng/kg, tăng nhẹ so với năm 2024 khi giá chủ yếu dao động khoảng 13.000 – 14.500 đồng/kg. Sự ổn định này phần nào nhờ nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm sữa trong nước tiếp tục tăng, đồng thời các doanh nghiệp chế biến lớn duy trì chính sách liên kết thu mua với nông hộ nhằm đảm bảo nguồn nguyên liệu.
Tại các vùng chăn nuôi bò sữa trọng điểm như Mộc Châu, Nghệ An, Lâm Đồng và Hà Nam, thị trường sữa trong năm 2025 cơ bản ổn định, tạo điều kiện cho người chăn nuôi duy trì và phát triển đàn bò sữa. Tuy vậy, chi phí sản xuất vẫn là thách thức lớn khi giá thức ăn chăn nuôi, đặc biệt là thức ăn tinh và thức ăn thô xanh chất lượng cao, vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến lợi nhuận của nhiều trang trại.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh thị trường ngày càng cạnh tranh, ngành chăn nuôi gia súc ăn cỏ cần tiếp tục thúc đẩy liên kết chuỗi từ chăn nuôi – giết mổ – chế biến – tiêu thụ. Việc xây dựng chuỗi giá trị khép kín không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn góp phần giảm rủi ro cho người chăn nuôi.
Cùng với đó, việc cải thiện chất lượng đàn giống được xem là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của ngành. Trong thời gian tới, cần tiếp tục quy hoạch hệ thống cơ sở sản xuất giống, tăng cường chọn lọc và nhân giống vật nuôi chất lượng cao, đồng thời ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật như thụ tinh nhân tạo và quản lý đàn giống bằng công nghệ số.
Ngoài ra, công tác bảo tồn nguồn gen vật nuôi bản địa cũng cần được chú trọng nhằm giữ gìn những giống vật nuôi có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và môi trường chăn nuôi trong nước.
Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ thịt và sữa trong nước tiếp tục tăng, chăn nuôi gia súc ăn cỏ vẫn được đánh giá là lĩnh vực còn nhiều tiềm năng phát triển. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả tiềm năng này, ngành chăn nuôi cần tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng hiện đại, bền vững, gắn sản xuất với thị trường và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm.
Thùy Khánh
