Trung Quốc thúc đẩy công nghệ lên men thức ăn cho lợn nhằm đảm bảo an ninh lương thực và giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu đậu nành đắt đỏ từ Mỹ.
Chiến lược an ninh lương thực
Tại các trang trại chăn nuôi lợn ở Thái Châu, cách Thượng Hải hai giờ lái xe, những bể chứa chất lỏng màu vàng sẫm có mùi hăng đang trở thành chìa khóa để cắt giảm một nửa lượng đậu nành tốn kém trong chăn nuôi.
Những bể này chứa hỗn hợp các thành phần giá rẻ tại địa phương như cám, dây bí ngô và bã rượu, được lên men để giúp protein dễ tiêu hóa hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với protein chất lượng cao từ đậu nành vốn chiếm 80% lượng nhập khẩu của Trung Quốc.
Trung Quốc nuôi lợn bằng công thức lên men giá rẻ, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Ảnh minh họa.
Đối với chủ trang trại như ông Gao Qinshan, động lực chính hoàn toàn là tài chính khi chi phí thức ăn chiếm tới 70% giá thành nuôi lợn, trong khi giá đậu nành đã tăng vọt do căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington cùng tác động của chiến tranh ở Trung Đông. Với tình trạng cung vượt cầu và nhu cầu tiêu dùng yếu, việc nuôi lợn trở nên không có lãi, buộc mọi người phải tìm cách cắt giảm chi phí tối đa.
Nỗ lực thắt chặt chi phí ở cấp cơ sở này lại phản ánh chiến lược lớn hơn của Bắc Kinh nhằm đảm bảo an ninh lương thực lâu dài và tăng cường khả năng tự cung tự cấp. Chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh việc mở rộng các nguồn protein thay thế cho gia súc vào tháng 3 năm ngoái, ngay khi căng thẳng thương mại gia tăng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Đậu nành nhanh chóng trở thành một quân bài đàm phán quan trọng.
Các cuộc khảo sát cho thấy Bắc Kinh đang tiến hành triển khai công nghệ mới và thúc đẩy thức ăn lên men nhanh hơn dự kiến. Đây được coi là phiên bản nông nghiệp của chiến dịch xây dựng năng lực nội sinh trong lĩnh vực vi mạch và trí tuệ nhân tạo, nhằm đối phó với các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ của Hoa Kỳ. Mục tiêu chính sách quốc gia lớn nhất hiện nay là giảm lượng khô đậu nành thông qua quá trình lên men thiết yếu.
Thúc đẩy nông dân chuyển đổi
Trung Quốc là quốc gia mua đậu nành lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu đạt 52,7 tỷ USD vào năm 2024, trong đó 12 tỷ USD đến từ Mỹ theo số liệu của Ngân hàng Thế giới.
Năm 2025, lượng hàng nhập khẩu đã tăng 6,5% lên mức kỷ lục 111,8 triệu tấn. Các chuyên gia dự báo thức ăn lên men hiện chiếm 8% sản lượng thức ăn công nghiệp và có khả năng đạt 15% vào năm 2030, điều này có thể giúp Trung Quốc cắt giảm tới 6,3% lượng đậu nành nhập khẩu so với mức của năm 2025.
Là nơi cung cấp khoảng 50% thịt lợn trên thế giới, các trang trại chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong bài toán an ninh lương thực của Bắc Kinh vì thịt lợn là thực phẩm thiết yếu và lợn phụ thuộc vào khô đậu nành nhiều hơn so với gia cầm hay gia súc.
80% nguồn đậu tương làm thức ăn chăn nuôi ở Trung Quốc được nhập khẩu từ Mỹ. Ảnh: Hội đồng đậu tương Hoa Kỳ.
Cải thiện toàn chuỗi cung ứng
Việc chuyển sang thức ăn lên men đòi hỏi sự cam kết lớn và thường kéo theo việc đại tu toàn bộ hệ thống cho ăn. Ban đầu, nhiều nông dân đã gặp khó khăn khi thức ăn bị mốc và lãng phí, khiến họ chán nản và muốn bỏ cuộc.
Để giải quyết vấn đề này, Bắc Kinh đã đưa ra các ưu đãi cho mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng. Tập đoàn Muyuan Foods, nhà nuôi lợn lớn nhất thế giới, đã giảm tỷ lệ khô đậu nành từ 10% xuống còn 7,3% bằng cách sử dụng các axit amin tổng hợp.
Gã khổng lồ New Hope Liuhe cũng đã phát triển thức ăn cho gà và vịt không chứa khô đậu nành từ bèo tấm và các nguồn protein rẻ tiền khác. Hai nhà sản xuất sữa lớn nhất là Yili và Mengniu cũng đã cắt giảm 20% lượng khô đậu nành trong thức ăn cho gia súc.
Trung Quốc cũng đang thu hút đầu tư nước ngoài khi tập đoàn Louis Dreyfus của Hà Lan có kế hoạch xây dựng dây chuyền sản xuất thức ăn lên men đầu tiên tại Thiên Tân.
Dù có động lực về chi phí khi giá thịt lợn ở mức thấp kỷ lục trong 16 năm, nhưng việc thiếu cách tiếp cận tiêu chuẩn hóa vẫn là một thách thức. Một số ý kiến cho rằng lợn sẽ phát triển chậm hơn và dễ mắc bệnh hơn nếu chỉ lên men các nguồn thực phẩm sẵn có. Ngoài ra, mùi vị thịt cũng là bài toán cần giải, khi người tiêu dùng ngày càng đòi hỏi chất lượng thịt cao hơn trong khi ngành công nghiệp chỉ tập trung vào việc giảm chi phí theo yêu cầu của Chính phủ Trung Quốc.
Giá trị thị trường thức ăn lên men của Trung Quốc đã vọt lên mức 6 tỷ USD vào năm 2025, đang nhanh chóng bắt kịp thị trường châu Âu trị giá 7 tỷ USD. Ngược lại, thị trường Mỹ chỉ trị giá 2,5 tỷ USD do nguồn đậu nành và ngô luôn có sẵn.
Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường
