Trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp liên tục biến động và yêu cầu bảo vệ môi trường ngày càng khắt khe, mô hình kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi đang nổi lên như một giải pháp hiệu quả tại Nghệ An. Thông qua việc tận dụng phế phẩm, chủ động nguồn giống và ứng dụng men sinh học, nhiều hộ chăn nuôi đã biến chất thải thành tài nguyên, vừa giảm chi phí, vừa nâng cao giá trị kinh tế.
Biến chất thải thành nguyên liệu, tối ưu chi phí
Một trong những thành công lớn nhất của mô hình kinh tế tuần hoàn tại các trang trại, gia trại ở Nghệ An chính là việc xử lý triệt để chất thải chăn nuôi để phục vụ ngược lại quá trình sản xuất. Thay vì để phân gia súc gây ô nhiễm môi trường và mùi hôi ảnh hưởng đến cộng đồng, các chủ trang trại đã áp dụng kỹ thuật xử lý bằng men sinh học và vôi theo phương pháp rải lớp chồng lớp.
Anh Lê Đắc Thành tạo nguồn thức ăn xanh từ quy trình ủ phân hữu cơ từ chất thải của đàn vật nuôi. Ảnh: Hoài Thu
Hiệu quả kinh tế từ việc này là rất rõ rệt: chỉ với một gói men trị giá khoảng 35.000 đồng, người nông dân có thể xử lý được tới 1 tấn phân. Với một trang trại quy mô lớn, tổng chi phí cho men vi sinh cả năm chỉ rơi vào khoảng 1 triệu đồng nhưng lại mang lại giá trị rất lớn. Đây là những chia sẻ của chủ gia trại nuôi dê Lê Đắc Thành tại xóm 5 Đặng Sơn, xã Đô Lương.
Khu chăn nuôi có lúc tới 700 con dê của anh Lê Đắc Thành nằm ngay gần trục đường chính của xóm 5, và gần các hộ gia đình khác. Song khi chúng tôi bước vào khu chăn nuôi, không khí khá thoáng mát và đặc biệt là mùi chất thải chỉ ở mức độ nhẹ. Nếu đứng cách xa ngoài 50m, thì hầu như không cảm nhận được mùi của gia trại chăn nuôi. Anh Thành cho biết đó là nhờ anh áp dụng cách chăn nuôi tuần hoàn và kết hợp sử dụng các chế phẩm sinh học để tạo đệm lót, khử mùi chuồng trại.
Nhờ sử dụng chế phẩm sinh học, chất thải của hơn 500 con dê và 35 con bò 3B anh đang nuôi thải ra mỗi ngày hàng tạ, sau quá trình xử lý không còn là chất thải bỏ đi mà trở thành nguồn phân hữu cơ chất lượng cao. Nguồn phân này lại được anh Lê Đắc Thành sử dụng để bón cho các đồng cỏ hơn 1ha anh thuê. Nguồn cỏ này lại quay trở lại phục vụ đàn vật nuôi.
Mô hình nuôi 500 – 700 con dê của nông dân xã Đô Lương phát triển tốt, ít dịch bệnh nhờ thực hiện quy trình chăn nuôi xanh, sạch. Ảnh: Hoài Thu
Nhờ đó, cỏ phát triển tốt hơn, xanh tươi hơn, tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín. Đây chính là chìa khóa để giảm chi phí đầu vào và bảo vệ hệ sinh thái xung quanh trang trại, đảm bảo sức khỏe cho cả vật nuôi và con người. Bí quyết này mang lại cho anh Lê Đắc Thành thu nhập trên 300 triệu đồng/năm từ bán dê thịt, dê giống và bò thịt, bò giống.
“Việc chăn nuôi tuần hoàn không chỉ giảm thiểu chi phí đầu tư, mà còn giúp nâng cao chất lượng vật nuôi, hạn chế dịch bệnh và chủ động được nguyên liệu. Đàn dê có lúc 700 con, song chủ yếu do tôi tự chăm sóc, và có sự trợ giúp của máy móc. Thời điểm nhiều việc tôi mới thuê 1 – 2 lao động thời vụ”
Anh Lê Đắc Thành, xóm 5 Đặng Sơn, xã Đô Lương
Bà Lê Thị Hải Vân – Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đô Lương cho biết, toàn xã có tổng đàn trâu bò 1.799 con; đàn lợn 3.250 con; gia cầm 112.000 con; diện tích nuôi trồng thủy sản 1.498,98 ha… Chăn nuôi vẫn đang là ngành chiếm tỷ trọng lớn của xã. Vì vậy, chất lượng, hiệu quả của ngành chăn nuôi luôn được cấp uỷ, chính quyền quan tâm.
Vì vậy, các phong trào trọng tâm tiếp tục được xã triển khai mạnh mẽ, gồm phong trào “Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững”; vận động hội viên tham gia xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh; hỗ trợ phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp mới, mô hình liên kết theo chuỗi giá trị. Bên cạnh đó, xây dựng các tổ hợp tác, hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong nông nghiệp; tư vấn, hỗ trợ nông dân về dịch vụ, vốn, kỹ thuật theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Đa dạng hóa vật nuôi và con giống
Bên cạnh việc xử lý chất thải, sự thành công của mô hình kinh tế chăn nuôi tuần hoàn, khép kín ở các địa phương tại còn đến từ chiến lược đa dạng hóa vật nuôi và tập trung vào phân khúc con giống. Ví như cách làm của ông Lầu Công Tủa ở bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn. Gia trại của ông Tùa hơn 4 năm nay đã cho thu nhập hơn 100 triệu đồng/năm từ duy trì đàn 28 con bò, 15 con dê, 18 con lợn và khoảng 100-200 con gà.
Ông Tủa chia sẻ rằng, nhờ việc tự chủ được nguồn giống và kết hợp với việc tự trồng ngô làm thức ăn, thu nhập của trang trại đạt mức rất ổn định, khoảng 100 triệu đồng/năm và có thể lên tới 150 triệu đồng vào các dịp cao điểm như Tết. Quá trình chăn nuôi, ông không chỉ dùng phân của gia súc để bón cho cây, cho rẫy cỏ voi mà còn tự chủ con giống để giảm thiểu chi phí đầu tư. Và từ việc tự nhân giống các đàn vật nuôi của mình, người dân trong và ngoài bản thấy được hiệu quả và thường đến để “xin giống” gà, bò, dê, lợn của ông.
Chăn nuôi gia trại tổng hợp, khép kín và tự chủ, chia sẻ nguồn con giống giúp ông Tủa cũng như các hộ chăn nuôi ở Nậm Cắn có nguồn thu nhập ổn định. Ảnh: Hoài Thu
Hoặc như cách làm của hộ anh Lê Đắc Thành ở xã Đô Lương. Với 14 năm kinh nghiệm, duy trì đàn dê lên đến 700 con , cuối năm 2025 anh Thành bắt đầu mở rộng sang nuôi bò 3B với khoảng 37 con. Anh Thành còn cho phối giống giữa bò 3B (BBB) với bò địa phương để tạo ra các dòng F1, F2 có kích thước lớn và giá trị kinh tế cao hơn. Đối với đàn dê, trang trại duy trì đa dạng từ dê cỏ đến dê Boer (Border) và các dòng dê lai để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Chiến lược kinh doanh cũng được anh Thành tính toán kỹ lưỡng khi tập trung vào cung cấp con giống cho các thị trường lớn như miền Bắc, nơi khách hàng thường đưa xe tải vào tận nơi để mua số lượng lớn, mỗi chuyến lên tới 60 con. Thay vì tính theo con như cách làm truyền thống, trang trại sử dụng cân điện tử để tính giá theo cân nặng, đảm bảo sự minh bạch và chuyên nghiệp trong giao dịch.
Bà Lê Thị Thuý Vân – Chủ tịch Hội Nông dân xã Đô Lương cho biết, thời gian tới hội sẽ đánh giá để đưa mô hình chăn nuôi của hộ anh Lê Đắc Thành vào đề án trọng tâm của các cấp hội, được hỗ trợ kinh phí và mở rộng mô hình theo hướng kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Anh Lê Đắc Thành giới thiệu chế phẩm sinh học anh sử dụng để khép kín mô hình chăn nuôi tuần hoàn, tối ưu chi phí kinh doanh. Ảnh Hoài Thu
Sự phát triển mạnh mẽ của các mô hình chăn nuôi theo hướng tuần hoàn không thể thiếu vai trò đồng hành của Hội Nông dân tỉnh Nghệ An.
Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng xác định kinh tế xanh, kinh tế số là 1 trong 8 nội dung cốt lõi, thể hiện tư duy phát triển mới, lấy bền vững làm nền tảng, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số làm động lực. Với nông nghiệp, nông dân, nông thôn, đây là định hướng đúng và trúng, mở ra không gian phát triển dài hạn trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hội nhập và yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng của nông sản.
Ông Nguyễn Viết Hùng – Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Nghệ An
Hoài Thu
Nguồn: Báo Nghệ An
