Trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Điện Biên, chăn nuôi gia súc ăn cỏ đang giữ vị trí đặc biệt quan trọng, vừa tạo sinh kế ổn định cho người dân, vừa góp phần thúc đẩy tăng trưởng khu vực nông thôn. Với tổng đàn gia súc đạt khoảng 324.546 con, gồm 141.966 con trâu, 104.840 con bò, 75.040 con dê và 2.700 con ngựa. Có thể thấy, tiềm năng phát triển ngành chăn nuôi của tỉnh là rất lớn. Tuy nhiên, thực tế, phương thức chăn nuôi hiện nay vẫn chủ yếu nhỏ lẻ, phân tán, thiếu kiểm soát, đặt ra nhiều thách thức cần sớm được giải quyết một cách căn cơ.
Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là tỷ lệ chăn nuôi nông hộ chiếm trên 95%, trong đó tập quán thả rông gia súc vẫn còn phổ biến. Hệ quả của tình trạng này không chỉ dừng lại ở việc phá hoại cây trồng – đặc biệt tại các vùng phát triển cây cà phê, mắc ca, cây ăn quả – mà còn kéo theo hàng loạt vấn đề về môi trường, và dịch bệnh. Việc không kiểm soát được đàn vật nuôi dẫn đến lãng phí nguồn phân hữu cơ, trong khi ô nhiễm môi trường tại khu dân cư ngày càng gia tăng. Nguy cơ bùng phát dịch bệnh, thiệt hại do đói rét vào mùa đông cũng luôn hiện hữu, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập và đời sống của người dân.
Trong bối cảnh tỉnh đang triển khai Nghị quyết số 11-NQ/TU về cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh và bền vững, cùng với Kế hoạch số 1850/KH-UBND về phát triển các cây trồng chủ lực và kinh tế tầm thấp, việc tổ chức lại sản xuất chăn nuôi trở thành yêu cầu cấp thiết. Nếu không chấn chỉnh kịp thời, tình trạng chăn thả tự do sẽ không chỉ làm suy giảm hiệu quả sản xuất nông nghiệp mà còn cản trở quá trình thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn.
Giải pháp đặt ra là chuyển mạnh từ chăn nuôi nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung, có kiểm soát. Đây không chỉ là sự thay đổi về quy mô mà còn là sự thay đổi về tư duy sản xuất. Chính quyền cơ sở đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Việc rà soát, quy hoạch rõ các vùng chăn nuôi tập trung, khu vực chăn thả có kiểm soát và các vùng cấm chăn thả cần được triển khai đồng bộ, công khai, minh bạch. Khi ranh giới sản xuất được xác lập rõ ràng, các xung đột giữa chăn nuôi và trồng trọt sẽ được hạn chế, tạo điều kiện cho phát triển nông nghiệp hài hòa, bền vững.
Song song với đó, công tác tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tập quán sản xuất cần được đẩy mạnh. Chăn nuôi an toàn sinh học, xây dựng chuồng trại hợp vệ sinh, chủ động nguồn thức ăn và xử lý chất thải là những yêu cầu bắt buộc trong giai đoạn hiện nay. Việc tổ chức cho các hộ chăn nuôi ký cam kết không thả rông gia súc, gắn trách nhiệm của từng hộ với cộng đồng dân cư là giải pháp mang tính ràng buộc hiệu quả, góp phần nâng cao ý thức chấp hành quy định.
Một yếu tố quan trọng khác là cơ chế chính sách hỗ trợ phải có tính chọn lọc, hướng đến những mô hình chăn nuôi đáp ứng đầy đủ điều kiện về chuồng trại, kỹ thuật và môi trường. Việc không hỗ trợ đối với các trường hợp vi phạm quy định sẽ tạo ra “hàng rào kỹ thuật” cần thiết, thúc đẩy người dân chuyển đổi sang phương thức chăn nuôi tiên tiến hơn. Đồng thời, cần khuyến khích phát triển các mô hình chăn nuôi theo hướng kinh tế tuần hoàn, tận dụng chất thải làm phân bón cho cây trồng, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và giảm thiểu tác động môi trường.
Vai trò ngành chuyên môn, đặc biệt Sở Nông nghiệp và Môi trường, cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa trong việc hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao tiến bộ khoa học, cũng như kiểm soát dịch bệnh và vận chuyển động vật. Việc xây dựng và nhân rộng các mô hình chăn nuôi hiệu quả, liên kết tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng quy mô sản xuất. Đồng thời, công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để tạo tính răn đe và bảo đảm kỷ cương trong quản lý.
Phát triển chăn nuôi gia súc tập trung, có kiểm soát không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài nhằm tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững. Khi chăn nuôi được tổ chức khoa học, gắn với quy hoạch và thị trường, không chỉ nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần bảo vệ môi trường.
Tùng Lĩnh
Nguồn: Báo Điện Biên Phủ
