“Cage-Free”: Xu hướng mới của ngành gia cầm

(Người Chăn Nuôi) – Trong bối cảnh ngành chăn nuôi toàn cầu đang chuyển dịch theo hướng bền vững và có trách nhiệm hơn với môi trường cũng như vật nuôi, mô hình nuôi gà “không lồng” (Cage-Free) đang trở thành xu hướng mới của ngành gia cầm.

Triết lý nuôi gà không lồng

Trong hệ thống chăn nuôi công nghiệp truyền thống, gà mái đẻ thường được nuôi trong các lồng kim loại nhiều tầng với mật độ dày đặc. Cách nuôi này giúp tối ưu hóa diện tích chuồng trại và tăng sản lượng trứng, nhưng cũng làm dấy lên nhiều tranh luận về điều kiện sống của vật nuôi.

Phong trào “Không lồng – Cage-Free” ra đời như một hướng tiếp cận mới, đặt phúc lợi động vật vào trung tâm của quá trình sản xuất. Trong mô hình này, gà mái đẻ không bị nhốt trong lồng mà được nuôi trong không gian mở trong chuồng trại hoặc khu vực bán thả. Chuồng nuôi được thiết kế với các khu vực chức năng như ổ đẻ, giá đậu, khu vực đi lại và tắm cát, giúp gà có thể thực hiện các hành vi tự nhiên như vỗ cánh, bới nền chuồng, leo đậu hoặc tìm kiếm  thức ăn.

Các chuyên gia chăn nuôi cho rằng, việc cho phép gà thể hiện những hành vi tự nhiên không chỉ giúp giảm stress mà còn cải thiện sức khỏe đàn, từ đó nâng cao chất lượng trứng và tuổi thọ vật nuôi. Đây cũng là lý do khiến mô hình cage-free được xem là một bước tiến trong việc gắn chăn nuôi với đạo đức sản xuất thực phẩm.

Không dừng lại ở khía cạnh kỹ thuật, phong trào “Cage-Free” còn gắn với triết lý sản xuất thực phẩm có trách nhiệm. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc thực phẩm, điều kiện chăn nuôi và tác động môi trường của ngành nông nghiệp, các sản phẩm trứng cage-free được xem là lựa chọn phản ánh cách tiếp cận nhân văn và bền vững hơn trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Nhiều chuyên gia nhận định rằng, phong trào này chính là sự chuyển dịch từ tư duy tối đa hóa sản lượng sang tối ưu hóa bền vững, trong đó phúc lợi động vật, môi trường và lợi ích của người tiêu dùng được đặt trong mối quan hệ hài hòa.

Đối với Việt Nam, xu hướng phúc lợi động vật đang manh nha rõ rệt và đã được luật hóa tại Luật Thú y 2015 và Luật Chăn nuôi 2018 cùng nhiều văn bản dưới luật.

Xu hướng mạnh mẽ trên thế giới

Trong hơn một thập kỷ qua, mô hình nuôi gà cage-free đã phát triển nhanh chóng tại nhiều quốc gia. Tại châu Âu, các quy định về phúc lợi động vật ngày càng được siết chặt, buộc ngành chăn nuôi phải thay đổi phương thức sản xuất.

Từ năm 2012, Liên minh châu Âu đã cấm sử dụng các loại lồng nuôi gà đẻ truyền thống. Nhiều quốc gia tiếp tục tiến thêm một bước khi khuyến khích loại bỏ hoàn toàn hệ thống lồng nuôi trong tương lai. Các nước như Đức, Hà Lan và Áo hiện có tỷ lệ trứng cage-free rất cao, trong đó phần lớn trứng được sản xuất từ hệ thống nuôi thả hoặc bán thả.

Tại Anh, hơn một nửa sản lượng trứng thương mại đã đến từ các hệ thống nuôi không lồng. Nhiều chuỗi siêu thị lớn tại quốc gia này chỉ bán trứng cage-free, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng đối với các sản phẩm thân thiện với động vật.

Ở khu vực Bắc Mỹ, xu hướng này cũng phát triển mạnh mẽ. Tại Mỹ, nhiều bang đã ban hành quy định cấm bán trứng từ gà nuôi trong lồng chật hẹp. Đồng thời, hàng loạt tập đoàn thực phẩm và chuỗi nhà hàng lớn đã cam kết chuyển sang sử dụng 100% trứng cage-free trong chuỗi cung ứng của mình.

Còn ở châu Á, phong trào cage-free cũng đang lan rộng. Tại Nhật Bản và Singapore, nhiều doanh nghiệp thực phẩm và hệ thống khách sạn quốc tế đã chuyển sang sử dụng trứng cage-free nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững toàn cầu. Trong khi đó, tại Thái Lan, một số tập đoàn chăn nuôi lớn đã đầu tư các trang trại gà đẻ theo mô hình phúc lợi động vật để phục vụ thị trường cao cấp.

Sự phát triển nhanh của trứng cage-free trên thế giới không chỉ đến từ quy định pháp lý mà còn từ sức ép của thị trường. Khi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến đạo đức sản xuất thực phẩm, các doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh chuỗi cung ứng để đáp ứng xu hướng tiêu dùng mới.

Triển vọng phát triển tại Việt Nam

Tại Việt Nam, mô hình nuôi gà không lồng còn khá mới, song đã bắt đầu được một số doanh nghiệp và trang trại tiên phong triển khai trong những năm gần đây.

Một trong những doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực này là Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt. Doanh nghiệp đã đưa ra thị trường dòng sản phẩm trứng gà cage-free đạt chứng nhận phúc lợi động vật quốc tế, được sản xuất từ đàn gà nuôi trong hệ thống chuồng mở cho phép gà di chuyển tự do và thực hiện các hành vi tự nhiên.

Cùng nữa là sự hợp tác chiến lược giữa Hợp tác xã Nguyễn Gia và Công ty Global Food Partners (GFP). Đây được xem là bước ngoặt giúp ngành gia cầm nội địa thoát khỏi lối mòn cũ, nâng cao giá trị thương hiệu và sẵn sàng gia nhập chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững toàn cầu.

Theo đại diện doanh nghiệp, việc chuyển sang mô hình cage-free không chỉ nhằm cải thiện phúc lợi vật nuôi mà còn giúp nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng xu hướng tiêu dùng bền vững đang gia tăng tại thị trường trong nước.

Bên cạnh đó, một số mô hình trang trại quy mô nhỏ cũng đã thử nghiệm thành công chăn nuôi gà theo tiêu chuẩn phúc lợi động vật. Trang trại của Green Connect tại Đồng Nai là một ví dụ, với đàn gà mái đẻ được nuôi trong không gian mở, có sào đậu, ổ đẻ và khu vực vận động. Sản phẩm trứng từ mô hình này được đưa ra thị trường dưới thương hiệu “Trứng gà 3 Mộc”, hướng tới phân khúc tiêu dùng quan tâm đến sức khỏe và môi trường.

Ở khâu tiêu thụ, nhiều doanh nghiệp chế biến thực phẩm và chuỗi nhà hàng cũng bắt đầu quan tâm đến nguồn nguyên liệu từ chăn nuôi nhân đạo. Chẳng hạn, Mondelez Kinh Đô Việt Nam đã đưa trứng cage-free vào sản xuất một số dòng bánh cao cấp, cho thấy xu hướng chuyển dịch trong chuỗi cung ứng thực phẩm.

Ở góc độ chính sách, các cơ quan quản lý và tổ chức khoa học cũng đang thúc đẩy nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm và xây dựng các mô hình chăn nuôi theo tiêu chuẩn phúc lợi động vật. Sự ra đời của các sáng kiến hợp tác giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng được kỳ vọng sẽ giúp ngành gia cầm từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến.

Dù vậy, việc mở rộng mô hình cage-free tại Việt Nam vẫn còn nhiều thách thức. So với hệ thống nuôi lồng công nghiệp, mô hình này đòi hỏi diện tích chuồng trại lớn hơn, chi phí đầu tư ban đầu cao hơn và yêu cầu kỹ thuật quản lý đàn phức tạp hơn.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nhận định rằng, trong dài hạn xu hướng tiêu dùng thực phẩm có trách nhiệm sẽ ngày càng rõ nét. Khi nhận thức của người tiêu dùng về phúc lợi động vật và chất lượng thực phẩm được nâng cao, các sản phẩm từ mô hình chăn nuôi nhân đạo như cage-free sẽ có nhiều cơ hội mở rộng thị trường.

Phong trào “Cage-Free” không chỉ là một xu hướng mới của ngành chăn nuôi thế giới mà còn mở ra hướng đi tiềm năng cho ngành gia cầm Việt Nam trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh, bền vững và có trách nhiệm hơn. Việc chuyển đổi này chính là “giấy thông hành” để gia cầm Việt Nam bước vào các thị trường khó tính, nơi người tiêu dùng sẵn sàng trả giá cao hơn cho những sản phẩm bền vững.

Phan Thảo