(Người Chăn Nuôi) – Quản lý chặt chẽ từ trước khi nhập đàn, kiểm soát số liệu và kịp thời phát hiện các sai lệch là nền tảng để tối ưu FCR.
Thức ăn là chi phí lớn nhất trong chăn nuôi gà thịt, chiếm 50 – 75% tổng chi phí sản xuất. Hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) được tính bằng tổng lượng thức ăn sử dụng chia cho tổng trọng lượng hơi thu được; FCR càng thấp thì hiệu quả sử dụng thức ăn càng cao. Khi FCR tăng, chi phí sản xuất tăng; ngược lại, FCR thấp giúp giảm chi phí. Yếu tố then chốt là thực hiện tốt công tác quản lý từ giai đoạn chuẩn bị chuồng trại trước khi nhập đàn đến khi giết mổ.
Đối chiếu kết quả thực tế với mục tiêu năng suất là cách hữu ích để đánh giá tình hình đàn. Tuy nhiên, cần duy trì việc ghi chép và rà soát số liệu để xác định mức năng suất thông thường của từng cơ sở, đồng thời tính đến ảnh hưởng của mùa vụ. Khi FCR tăng hoặc có biến động bất thường, cần kiểm tra lại độ chính xác của số liệu trước khi tìm nguyên nhân. Cân tại nhà máy sai lệch, sai sót trong giao nhận thức ăn hoặc thất thoát, mất trộm gà và thức ăn mà không được ghi nhận đều có thể làm sai lệch FCR và ảnh hưởng đáng kể đến đánh giá hiệu quả chăn nuôi.
Chất lượng gà con quyết định FCR
Hiệu quả chuyển hóa thức ăn được quyết định ngay từ trước khi gà con nhập trại. Phôi bị quá nhiệt trong giai đoạn cuối của quá trình ấp có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của đường ruột, từ đó làm giảm khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng trong các giai đoạn sau. Trong quá trình vận chuyển, nhiệt độ và thông gió không phù hợp cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển ban đầu của gà và năng suất về sau.
Sau khi nhập đàn, cần tạo điều kiện thuận lợi để gà ăn uống và phát triển đường ruột tốt. Người nuôi cần quan sát biểu hiện của đàn để điều chỉnh điều kiện chuồng nuôi phù hợp, đảm bảo thông thoáng nhưng không có gió lùa, đồng thời giúp gà dễ dàng tiếp cận thức ăn và nước uống. Bên cạnh đó, cần theo dõi độ đầy diều, với mục tiêu trên 95% gà có diều đầy trong vòng 24 giờ sau khi nhập đàn.
Quản lý thức ăn: Giảm hao hụt, tối đa hóa lượng ăn
Bất kỳ yếu tố nào làm giảm lượng thức ăn thu nhận hoặc gia tăng hao hụt thức ăn đều có thể khiến FCR tăng. Vì vậy, cần bố trí đủ diện tích máng ăn và điều chỉnh độ cao máng hằng ngày, sao cho đáy máng ngang với lưng gà. Không nên đổ thức ăn quá đầy để hạn chế rơi vãi.
Thức ăn viên có chất lượng tốt giúp cải thiện FCR, nhưng kích thước viên cũng cần được kiểm soát. Trong giai đoạn sinh trưởng và vỗ béo, viên có đường kính trên 4 mm có thể làm giảm lượng thức ăn thu nhận. Chất lượng vật lý của thức ăn, đặc biệt sau vận chuyển và phân phối, nếu không đảm bảo có thể dẫn đến phân tách thành phần không đồng đều trong các hạt thức ăn. So với thức ăn viên, các hạt mịn khiến gà tiêu tốn nhiều năng lượng hơn khi ăn, đồng thời di chuyển qua đường tiêu hóa nhanh hơn, làm giảm hiệu quả tiêu hóa. Tuy nhiên, gà vẫn cần tiêu thụ phần hạt mịn vì thành phần này thường có hàm lượng khoáng chất cao hơn. Từ 10 – 12 ngày tuổi, nên tạm ngắt hệ thống máng ăn trong thời gian ngắn mỗi ngày để gà ăn hết thức ăn còn lại và giúp làm sạch máng, đường ống và hệ thống phân phối thức ăn. Tuy nhiên, không được để gà thiếu thức ăn trong thời gian kéo dài.
Do lượng nước uống có mối liên hệ chặt chẽ với lượng thức ăn thu nhận, cần thường xuyên theo dõi mức tiêu thụ nước của đàn. Khi lượng nước uống giảm, gà cũng giảm ăn, kéo theo tốc độ tăng trưởng chậm lại và FCR tăng. Vì vậy, cần đảm bảo nguồn nước mát, sạch và luôn sẵn có, đồng thời bố trí đủ máng uống để gà dễ dàng tiếp cận.
Tác động của môi trường
Gà đạt hiệu quả chăn nuôi cao nhất khi được nuôi trong điều kiện nhiệt độ thích hợp. Mức nhiệt tối ưu thay đổi theo tuổi gà và không chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường mà còn chịu ảnh hưởng của độ ẩm và tốc độ gió. Khi điều kiện môi trường nằm ngoài ngưỡng thích hợp, gà phải sử dụng năng lượng từ thức ăn để duy trì thân nhiệt hoặc làm mát cơ thể, thay vì dành cho tăng trưởng. Khi bị stress nhiệt, gà giảm lượng thức ăn thu nhận và tăng lượng nước uống, từ đó làm chậm tốc độ tăng trưởng. Ở những vùng khí hậu nóng, nên khuyến khích gà ăn vào những thời điểm mát trong ngày, sử dụng nguyên liệu có khả năng tiêu hóa cao và đảm bảo thức ăn viên đạt chất lượng tốt.
Chương trình cho ăn: Cân đối dinh dưỡng theo từng giai đoạn
Các chuyên gia dinh dưỡng xây dựng khẩu phần phù hợp với nhu cầu axit amin và năng lượng thay đổi theo từng giai đoạn sinh trưởng của gà. Nếu không được đáp ứng đầy đủ, gà sẽ tăng lượng ăn để bù đắp, khiến tốc độ tăng trưởng giảm và FCR tăng. Tăng tỷ trọng dinh dưỡng trong khẩu phần có thể cải thiện FCR, nhưng chưa chắc mang lại hiệu quả kinh tế. Do đó, trước khi điều chỉnh tỷ trọng dinh dưỡng, cần tham khảo chuyên gia dinh dưỡng và cân nhắc biên lợi nhuận sau chi phí thức ăn theo điều kiện thị trường.
Nguyên liệu không đáp ứng giá trị dinh dưỡng theo yêu cầu hoặc bị nhiễm độc tố nấm mốc có thể làm giảm năng suất đàn. Bên cạnh đó, phối trộn không chính xác, nhiễm chéo và nghiền nguyên liệu không đạt yêu cầu cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả chăn nuôi.
Hao hụt và dịch bệnh
Gà chết đã tiêu tốn thức ăn nhưng không tạo ra trọng lượng xuất bán, do đó, hao hụt, đặc biệt ở giai đoạn cuối của chu kỳ nuôi, có thể tác động đáng kể đến FCR. Các vấn đề sức khỏe như viêm ruột hoại tử, loạn khuẩn đường ruột và cầu trùng, vốn ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc và chức năng đường ruột, cũng có thể khiến FCR tăng đáng kể. Vì vậy, cần thực hiện tốt công tác vệ sinh, khử trùng, đồng thời tuân thủ chặt chẽ các biện pháp an toàn sinh học và chương trình tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe đàn gà.
Trước giết mổ: Hạn chế hao hụt trọng lượng
Gà sẽ giảm trọng lượng khi ngừng ăn và tốc độ hao hụt trọng lượng sẽ tăng nếu thời gian nhịn ăn kéo dài. Thông thường, gà được ngừng cho ăn 8 – 10 giờ trước khi giết mổ, bao gồm cả thời gian bắt và vận chuyển, nhằm đảm bảo đường tiêu hóa gà không còn gì trước khi giết mổ. Nhịn ăn quá lâu sẽ làm giảm trọng lượng gà khi giết mổ, đồng thời khiến FCR tăng.
FCR cao đồng nghĩa với chi phí sản xuất cao hơn. Tình trạng này thường không xuất phát từ một vấn đề lớn duy nhất mà là kết quả của nhiều yếu tố nhỏ cộng lại. Bất kỳ yếu tố nào làm giảm lượng thức ăn thu nhận, tốc độ tăng trưởng hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe và phúc lợi đàn gà đều có thể gây tổn thất kinh tế đáng kể. Vì vậy, cần tăng cường trao đổi thông tin và phối hợp chặt chẽ giữa các khâu trong chuỗi sản xuất để kịp thời xử lý những vấn đề có thể làm FCR tăng.
Để biết thêm thông tin, truy cập Trung tâm thông tin Aviagen hoặc quét mã QR
