(Người Chăn Nuôi) – Không chỉ là nguồn protein chất lượng cao, trứng ngày càng được nhìn nhận dưới góc độ một loại thực phẩm có hiệu quả sử dụng tài nguyên tương đối cao. Từ cải thiện thức ăn, nâng cao năng suất đàn gà đẻ đến quản lý chất thải và sử dụng năng lượng, ngành trứng đang từng bước chuyển đổi theo hướng vừa cung cấp dinh dưỡng, vừa giảm tác động đến môi trường.
Dinh dưỡng đi cùng hiệu quả tài nguyên
Trong bối cảnh hệ thống lương thực toàn cầu phải đồng thời bảo đảm an ninh dinh dưỡng và giảm áp lực lên tài nguyên, câu chuyện về quả trứng không còn chỉ dừng ở giá trị dinh dưỡng.
Theo Tổ chức Trứng thế giới (WEO), trứng cung cấp protein chất lượng cao với đầy đủ 9 axit amin thiết yếu, cùng nhiều vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất quan trọng khác. Đây là một trong những lý do trứng được xem là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và phù hợp với nhiều nhóm tuổi.
Điểm đáng chú ý là giá trị của trứng ngày càng được xem xét cùng với hiệu quả sử dụng tài nguyên trong quá trình sản xuất. Nói cách khác, không chỉ cần tạo ra thực phẩm giàu dinh dưỡng mà còn phải sản xuất theo cách tiết kiệm thức ăn, nước, năng lượng và giảm chất thải.
Trứng là thực phẩm chứa nhiều giá trị dinh dưỡng. Ảnh: ST
Đây chính là nền tảng cho khái niệm “quả trứng xanh” – sản phẩm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của con người, vừa hướng tới một chuỗi sản xuất có trách nhiệm hơn với môi trường.
Thức ăn – mắt xích quan trọng
Để tạo ra một quả trứng, thức ăn là yếu tố đầu vào đặc biệt quan trọng. Theo WEO, thức ăn có thể chiếm tới khoảng 81% tổng tác động môi trường của sản xuất trứng, tùy hệ thống và phương pháp đánh giá. Vì vậy, nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn vừa giúp giảm chi phí sản xuất, vừa góp phần giảm dấu chân môi trường.
Tối ưu khẩu phần, nâng cao khả năng tiêu hóa và cân đối các chất dinh dưỡng giúp gà đẻ sử dụng thức ăn hiệu quả hơn. Khi cùng một lượng thức ăn tạo ra nhiều trứng hơn, lượng tài nguyên sử dụng tính trên mỗi đơn vị sản phẩm cũng có thể giảm.
Sử dụng thức ăn hiệu quả giúp nâng cao chất lượng sản xuất trứng. Ảnh: ST
Ngành thức ăn chăn nuôi vì thế đang hướng tới việc sử dụng nguyên liệu hiệu quả, tăng cường nguồn nguyên liệu thay thế và tận dụng phụ phẩm phù hợp, đồng thời kiểm soát chặt chẽ chất lượng và an toàn.
Đây cũng là hướng đi có ý nghĩa đối với Việt Nam, khi chi phí thức ăn vẫn là một trong những khoản chi lớn nhất trong sản xuất gia cầm.
Biến chất thải thành tài nguyên
Nếu thức ăn là phần quan trọng ở “đầu vào”, thì phân gà là vấn đề cần giải quyết ở “đầu ra”. Theo WEO, phân gà có thể chiếm khoảng 46% dấu chân môi trường của sản xuất trứng, tùy hệ thống và phương pháp tính toán.
Thay vì xem phân gà đơn thuần là chất thải, nhiều mô hình đang chuyển sang cách tiếp cận kinh tế tuần hoàn: thu gom, xử lý và sử dụng làm phân bón hữu cơ hoặc nguyên liệu cho các quy trình tạo năng lượng.
Khi đó, chu trình có thể được hình dung theo hướng: thức ăn → gà đẻ → trứng → phân → phân bón/năng lượng → sản xuất nông nghiệp.
Cách làm này không chỉ giúp giảm lượng chất thải phải xử lý mà còn tạo thêm giá trị từ những sản phẩm phụ của chăn nuôi.
Công nghệ “xanh hóa” ngành trứng
Phát triển bền vững không có nghĩa là phải giảm sản lượng. Ngược lại, nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất là một trong những giải pháp quan trọng để giảm tác động môi trường trên mỗi quả trứng.
Trong chăn nuôi gà đẻ, các giải pháp đang được quan tâm gồm nâng cao chất lượng con giống, tối ưu dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe đàn vật nuôi, kiểm soát môi trường chuồng nuôi và giảm tỷ lệ hao hụt.
Cùng với đó là ứng dụng công nghệ số để theo dõi đàn gà, quản lý thức ăn, nước uống, nhiệt độ, độ ẩm và năng suất trứng. Những dữ liệu này giúp người chăn nuôi phát hiện sớm những bất thường và điều chỉnh sản xuất chính xác hơn.
Sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát triển năng lượng tái tạo và cải thiện hệ thống xử lý chất thải cũng là những hướng đang được ngành trứng quan tâm.
Hiệu quả sản xuất ngày càng được cải thiện
Thực tế cho thấy những tiến bộ về giống, dinh dưỡng và công nghệ đã giúp ngành trứng cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng tài nguyên.
Theo WEO, tại Mỹ, dấu chân môi trường tính trên 1 kg trứng năm 2010 đã giảm 65% so với năm 1960, trong khi phát thải khí nhà kính giảm 71%. Tại Canada, dấu chân môi trường của sản xuất trứng giảm gần 50% trong giai đoạn 1962–2012, trong khi sản lượng trứng tăng khoảng 50%.
Những kết quả này cho thấy việc nâng cao năng suất không nhất thiết làm gia tăng tác động môi trường trên mỗi đơn vị sản phẩm. Khi công nghệ và phương thức quản lý được cải thiện, ngành chăn nuôi có thể tạo ra nhiều sản phẩm hơn với mức sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.
Từ trang trại đến bàn ăn
Một quả trứng chỉ thực sự “xanh” khi tính bền vững được đặt trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu thức ăn, con giống, trang trại đến thu gom, đóng gói, vận chuyển và tiêu dùng.
Điều đó đòi hỏi nguồn nguyên liệu thức ăn có trách nhiệm, khẩu phần được tối ưu, đàn gà khỏe mạnh, sử dụng nước và năng lượng tiết kiệm, kiểm soát phát thải và quản lý tốt chất thải.
Ở khâu sau sản xuất, giảm hao hụt, bảo đảm chất lượng, tăng cường truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa vận chuyển cũng góp phần giảm tác động môi trường.
Với Việt Nam, đây là hướng đi phù hợp trong quá trình chuyển đổi ngành chăn nuôi từ sản xuất theo chiều rộng sang nâng cao giá trị, hiệu quả và tính bền vững.
Dinh dưỡng tốt cho người, thân thiện hơn với môi trường
Một chế độ ăn bền vững ngày nay không chỉ đặt câu hỏi: “Thực phẩm này có bổ không?”, mà còn quan tâm: “Để tạo ra thực phẩm này cần bao nhiêu tài nguyên và tác động đến môi trường như thế nào?”
Trứng có lợi thế khi kết hợp được hai yếu tố: giá trị dinh dưỡng cao và tiềm năng nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên trong sản xuất. WEO đánh giá trứng là nguồn protein có hiệu quả tài nguyên tương đối cao, đồng thời ngành trứng vẫn đang tiếp tục cải thiện tính bền vững của toàn chuỗi.
Vì vậy, “quả trứng xanh” không chỉ là một khẩu hiệu, mà phản ánh một xu hướng phát triển của ngành trứng: tạo ra nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng với hiệu quả sử dụng tài nguyên ngày càng cao, giảm chất thải và tăng cường kinh tế tuần hoàn.
Trong tương lai, giá trị của một quả trứng sẽ không chỉ được đo bằng protein, vitamin hay khoáng chất, mà còn bằng cách nó được sản xuất và tác động như thế nào đến môi trường.
Dinh dưỡng tốt cho con người – sản xuất hiệu quả cho người chăn nuôi – trách nhiệm hơn với hành tinh. Đó chính là giá trị ngày càng được kỳ vọng ở một “quả trứng xanh”.
Anh Vũ
