(Người Chăn Nuôi) – Tại Hà Tĩnh, phát triển các vùng chăn nuôi an toàn, tổ chức lại sản xuất theo hướng sinh học – hữu cơ, không tiếp xúc và chuỗi liên kết khép kín đang được xem là giải pháp căn cơ, bền vững để ngành chăn nuôi vượt qua thách thức dịch bệnh, hướng tới phát triển ổn định, lâu dài.
Thách thức từ chăn nuôi nhỏ lẻ
Năm 2025 được xác định là một năm đặc biệt khó khăn đối với ngành chăn nuôi Hà Tĩnh khi thiên tai, dịch bệnh xuất hiện dồn dập, gây thiệt hại nặng nề cho người dân và doanh nghiệp. Từ dịch tả lợn châu Phi, viêm da nổi cục trên trâu bò đến lở mồm long móng… đều phát sinh trên diện rộng, đặt công tác phòng, chống dịch bệnh vào tình trạng báo động cao.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Hà Tĩnh, riêng dịch tả lợn châu Phi đã xảy ra tại 65 xã, phường, buộc phải tiêu hủy hơn 52.000 con lợn, gây thiệt hại ước tính khoảng 142 tỷ đồng. Dịch bệnh không chỉ làm suy giảm tổng đàn mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập của người dân, nguồn cung thực phẩm và an sinh xã hội.
Trang trại bò sữa của Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk) tại Hà Tĩnh. Ảnh: PV
Đáng chú ý, dịch bệnh bùng phát mạnh trong giai đoạn từ tháng 7 đến đầu tháng 11/2025, thời điểm trùng với các đợt mưa bão lớn. Nhiều cơ sở chăn nuôi bị hư hỏng chuồng trại, tốc mái, đổ hàng rào, khiến việc kiểm soát người, phương tiện và mầm bệnh ra vào khu chăn nuôi gần như không thể thực hiện hiệu quả. Giá lợn giảm, sức tiêu thụ thịt thấp làm gia tăng áp lực tồn đàn, kéo dài thời gian nuôi, từ đó làm tăng nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi khiến dịch bệnh khó kiểm soát là tỷ lệ chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ còn lớn, trong khi điều kiện an toàn sinh học chưa được bảo đảm. Chuồng trại không đáp ứng yêu cầu cách ly, tiêu độc khử trùng không thực hiện thường xuyên, đồng bộ; việc quản lý người ra vào khu vực chăn nuôi còn lỏng lẻo… khiến nguy cơ tái phát và lây lan dịch bệnh luôn thường trực.
Tại nhiều xã có tổng đàn lợn lớn nhưng chủ yếu nuôi nhỏ lẻ trong khu dân cư, nguy cơ dịch bệnh luôn ở mức cao. Dịch kéo dài khiến hàng trăm tấn lợn hơi buộc phải tiêu hủy, đời sống người chăn nuôi bị ảnh hưởng nghiêm trọng, trong khi môi trường sinh thái nông thôn chịu sức ép lớn từ chất thải chăn nuôi và xử lý xác động vật.
Hướng đi bền vững
Trong “bão” dịch bệnh, thực tiễn cho thấy các cơ sở chăn nuôi quy mô vừa và lớn, được đầu tư bài bản, áp dụng nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học, hầu như không bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch tả lợn châu Phi. Đây được xem là điểm tựa quan trọng giúp duy trì nguồn cung thực phẩm và ổn định thị trường.
Chi phí đầu vào trong chăn nuôi tăng cao, có thời điểm tăng 30 – 40% so với bình thường, khiến áp lực sản xuất càng lớn. Trong bối cảnh đó, việc tổ chức lại sản xuất theo hướng tập trung, liên kết chuỗi, áp dụng khoa học – công nghệ và quy trình an toàn sinh học trở thành yêu cầu tất yếu.
Đáng chú ý, các mô hình chăn nuôi “không tiếp xúc”, chăn nuôi hữu cơ, sinh học đang cho thấy hiệu quả rõ rệt trong kiểm soát dịch bệnh. Không chỉ bảo đảm an toàn dịch tễ, các mô hình này còn thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến tiêu thụ, góp phần nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm chăn nuôi.
Chất thải chăn nuôi được xử lý bằng quy trình sinh học, đệm lót, tái sử dụng làm phân bón hữu cơ, giúp giảm ô nhiễm môi trường nông thôn, đặc biệt là ô nhiễm mùi hôi, một vấn đề bức xúc tại nhiều vùng chăn nuôi tập trung hiện nay. Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, bền vững mà Hà Tĩnh đang theo đuổi.
Từ thực tiễn phòng, chống dịch bệnh năm 2025, ngành nông nghiệp Hà Tĩnh xác định, phát triển các vùng chăn nuôi an toàn dịch bệnh, an toàn sinh học là giải pháp căn cơ, lâu dài. Trọng tâm là tổ chức lại sản xuất theo hướng giảm dần chăn nuôi nhỏ lẻ trong khu dân cư, phát triển chăn nuôi tập trung, có kiểm soát, gắn với quy hoạch vùng và liên kết chuỗi giá trị.
Việc nhân rộng các mô hình chăn nuôi hữu cơ, chăn nuôi không tiếp xúc, mô hình liên kết doanh nghiệp – nông dân được coi là hướng đi chiến lược. Không chỉ giúp kiểm soát dịch bệnh, các mô hình này còn nâng cao hiệu quả kinh tế, ổn định đầu ra, giảm rủi ro thị trường cho người chăn nuôi.
Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước về thú y, kiểm soát vận chuyển, buôn bán, giết mổ động vật và sản phẩm động vật được tăng cường nhằm ngăn chặn nguy cơ xâm nhập và lây lan mầm bệnh. Công tác tiêm phòng vaccine, tiêu độc khử trùng, giám sát dịch tễ tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên.
Từ những bài học đắt giá của năm 2025, Hà Tĩnh đang từng bước chuyển từ tư duy “ứng phó bị động” sang “phòng ngừa chủ động”, lấy phát triển vùng chăn nuôi an toàn làm trụ cột. Đây không chỉ là giải pháp trước mắt để kiểm soát dịch bệnh, mà còn là nền tảng quan trọng để tái cơ cấu ngành chăn nuôi theo hướng hiện đại, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và những thách thức dịch bệnh ngày càng phức tạp trong tương lai.
Minh Khuê
