(Người Chăn Nuôi) – Tại Hội nghị thượng đỉnh Một sức khỏe (One Health Summit) tổ chức tại thành phố Lyon (Pháp) mới đây, các chuyên gia quốc tế đã ghi nhận và đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong việc phát triển và thực hiện hiệu quả mô hình Một sức khỏe, cách tiếp cận liên ngành nhằm ứng phó với nguy cơ dịch bệnh ngày càng phức tạp trên toàn cầu.
Theo bà Flavie Goutard, bác sĩ thú y, chuyên gia dịch tễ học thuộc Trung tâm Nghiên cứu quốc tế về nông nghiệp vì phát triển (CIRAD) của Pháp, Việt Nam đã xây dựng nền tảng hợp tác liên ngành “One Health Partnership” từ hơn 15 năm trước, xuất phát từ yêu cầu cấp bách trong kiểm soát các dịch bệnh gia cầm.
Các đại biểu thảo luận tại Hội nghị. Ảnh: ILRI
Nền tảng này quy tụ nhiều bộ, ngành chủ chốt như Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng phối hợp xử lý các vấn đề liên quan đến bệnh truyền nhiễm mới nổi, kháng kháng sinh, bệnh lây từ động vật sang người, an toàn thực phẩm cũng như các thách thức về môi trường và động vật hoang dã.
Điểm nổi bật của mô hình Một sức khỏe tại Việt Nam, theo bà Goutard, chính là sự tham gia rộng rãi của nhiều bên liên quan. Không chỉ có các cơ quan quản lý nhà nước, mô hình này còn thu hút sự góp mặt của các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển như Food and Agriculture Organization (FAO), World Health Organization (WHO), World Organisation for Animal Health, cùng các tổ chức nghiên cứu như CIRAD hay International Livestock Research Institute.
Chính sự kết nối đa ngành, đa lĩnh vực này đã tạo nên một nền tảng được đánh giá là đáng chú ý và khá độc đáo, có thể trở thành hình mẫu tham khảo cho nhiều quốc gia khác trong bối cảnh các mối đe dọa về dịch bệnh xuyên biên giới ngày càng gia tăng.
Làm rõ hơn về khái niệm Một sức khỏe, bà Goutard cho rằng, đây là cách tiếp cận dựa trên nhận thức rằng sức khỏe con người có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe động vật, cây trồng và hệ sinh thái. Vì vậy, việc kiểm soát dịch bệnh không thể chỉ giới hạn trong một lĩnh vực riêng lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa y tế công cộng, thú y, môi trường và các cơ quan quản lý.
Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, cách tiếp cận này càng được chú trọng khi thế giới nhận thấy rõ nguy cơ lây lan dịch bệnh từ động vật sang người. Theo các chuyên gia, tăng cường hợp tác liên ngành và liên cấp chính là chìa khóa để phòng ngừa và ứng phó hiệu quả với các đại dịch trong tương lai.
Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Việt Hùng, Giám đốc ILRI tại Việt Nam, cũng khẳng định, Việt Nam là một trong những quốc gia đi đầu trong triển khai thực tiễn Một sức khỏe. Ngay từ đầu những năm 2000, Việt Nam đã hình thành cơ chế điều phối quốc gia thông qua đối tác Một sức khỏe, giúp các hoạt động được triển khai bài bản, có hệ thống.
Theo ông Hùng, Việt Nam không chỉ là nơi tiếp nhận hỗ trợ quốc tế mà còn chủ động đóng góp kinh nghiệm, sáng kiến cho các chương trình hợp tác toàn cầu. Trong những năm gần đây, nhiều dự án nghiên cứu quốc tế đã được triển khai tại Việt Nam trong khuôn khổ Một sức khỏe, tiêu biểu như sáng kiến PREZODE, chương trình phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người do Pháp khởi xướng.
Các dự án thuộc sáng kiến này đang được triển khai tại một số địa phương như Thái Nguyên và Đồng Tháp, tập trung vào việc phát hiện sớm, phòng ngừa và kiểm soát các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là nguy cơ xuất hiện các dịch bệnh mới.
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, các chuyên gia đề xuất, Việt Nam tiếp tục hoàn thiện mô hình Một sức khỏe để nâng cao hiệu quả trong dài hạn. Trong đó, một trong những thách thức lớn là bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững.
Bà Flavie Goutard nhấn mạnh, trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn, Việt Nam cần chủ động xây dựng cơ chế tài chính trong nước nhằm duy trì và phát triển các hoạt động Một sức khỏe, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào nguồn tài trợ quốc tế. Đồng thời, nội dung này cần được đưa vào chương trình nghị sự của các bộ, ngành, đặc biệt là tăng cường đối thoại với các cơ quan như Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ để bảo đảm nguồn lực lâu dài.
Bên cạnh đó, các chuyên gia gợi mở ba hướng đi quan trọng. Thứ nhất, tăng cường đầu tư về tài chính và nhân lực, đồng thời nâng cao vai trò chủ động của Việt Nam trong hợp tác quốc tế. Thứ hai, đẩy mạnh triển khai Một sức khỏe xuống cấp địa phương, nơi trực tiếp phát sinh các vấn đề như cúm gia cầm, bệnh lây từ động vật sang người, kháng kháng sinh hay an toàn thực phẩm. Thứ ba, tiếp tục hoàn thiện cơ chế điều phối, đặc biệt chú trọng hơn đến các lĩnh vực còn hạn chế như sức khỏe động vật hoang dã và môi trường.
Ông Hùng nhấn mạnh, chỉ khi bảo đảm sự điều phối hiệu quả, nguồn lực đầy đủ và triển khai đồng bộ từ trung ương đến cơ sở, cách tiếp cận Một sức khỏe mới có thể trở thành phương thức vận hành phổ biến, góp phần kiểm soát nguy cơ dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe toàn diện.
Hội nghị thượng đỉnh Một sức khỏe diễn ra từ ngày 5 đến 7/4 tại Lyon, với phiên cấp cao trùng vào Ngày Sức khỏe Thế giới 7/4. Đây là một trong những sự kiện trọng tâm trong Năm Chủ tịch Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) của Pháp, đồng thời là kỳ thứ 9 của chuỗi Hội nghị Một hành tinh.
Sự kiện do Chính phủ Pháp chủ trì, quy tụ hơn 20 quốc gia cùng nhiều nhà lãnh đạo, tổ chức quốc tế, nhà khoa học và doanh nghiệp. Nội dung xuyên suốt của hội nghị là thúc đẩy triển khai cách tiếp cận Một sức khỏe, nhấn mạnh mối liên hệ không thể tách rời giữa sức khỏe con người, động vật, cây trồng và môi trường.
Thông qua các phiên thảo luận, hội nghị hướng tới chuyển hóa các cam kết chính trị thành hành động cụ thể, tập trung vào các lĩnh vực như phòng, chống dịch bệnh, nâng cao năng lực ứng phó, kiểm soát kháng kháng sinh, phát triển hệ thống thực phẩm bền vững và bảo vệ môi trường.
Thùy Khánh
