(Người Chăn Nuôi) – Dự án ZOLA vừa được khởi động tại Việt Nam nhằm giảm nguy cơ lây truyền bệnh từ động vật sang người thông qua cách tiếp cận liên ngành “Một sức khỏe”, tập trung vào các chợ buôn bán động vật sống, mắt xích quan trọng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro trong chuỗi cung ứng thực phẩm.
Mới đây, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam phối hợp với Trung tâm Hợp tác quốc tế về nghiên cứu nông nghiệp vì phát triển (CIRAD) tổ chức hội nghị khởi động Dự án ZOLA với chủ đề “Giảm thiểu nguy cơ lây truyền bệnh từ động vật sang người tại các chợ buôn bán động vật sống: hướng tới các biện pháp can thiệp có hệ thống”.
Dự án hướng tới xây dựng các giải pháp khoa học và thực tiễn nhằm kiểm soát nguy cơ dịch bệnh phát sinh tại các chợ buôn bán động vật sống, đặc biệt là chợ gia cầm, nơi có sự tiếp xúc thường xuyên giữa con người và vật nuôi. Đây được xem là một trong những điểm nóng tiềm ẩn nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người nếu không được quản lý chặt chẽ.
Các đại biểu tham dự Hội nghị. Ảnh: Viện Chăn nuôi và Thú y
PGS.TS Phạm Doãn Lân, Quyền Viện trưởng Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam nhấn mạnh, phòng, chống bệnh truyền lây từ động vật sang người luôn được Chính phủ Việt Nam xác định là nhiệm vụ chiến lược gắn với bảo đảm an toàn sinh học và sức khỏe cộng đồng.
Theo ông Lân, cách tiếp cận trong quản lý dịch bệnh cần có sự thay đổi theo hướng chủ động và hệ thống hơn. “Chúng ta cần chuyển từ ứng phó bị động khi dịch bệnh bùng phát sang chủ động phòng ngừa từ sớm; từ xử lý từng điểm riêng lẻ sang cách tiếp cận “Một sức khỏe” với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, ngành y tế, nông nghiệp và chính quyền địa phương”, ông Lân nhấn mạnh.
Các chợ buôn bán động vật sống hiện đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng thực phẩm và sinh kế của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, do đặc thù tập trung nhiều loài động vật và mật độ giao thương cao, những khu vực này cũng được xem là nơi có nguy cơ phát sinh và lan truyền mầm bệnh cao nếu thiếu các biện pháp quản lý an toàn dịch tễ.
Điểm nổi bật của Dự án ZOLA là tiếp cận vấn đề theo hướng toàn diện. Bên cạnh việc nghiên cứu về dịch tễ và các tác nhân gây bệnh, dự án còn tập trung phân tích hành vi buôn bán của các tiểu thương, điều kiện vận hành của chợ và các yếu tố thể chế liên quan. Qua đó, nhóm nghiên cứu sẽ đề xuất những giải pháp can thiệp vừa đảm bảo yêu cầu an toàn dịch bệnh, vừa phù hợp với thực tiễn hoạt động thương mại và sinh kế của người dân.
Dự án do Cơ quan Nghiên cứu quốc gia Pháp (ANR) tài trợ với sự tham gia của các tổ chức khoa học quốc tế như INRAE, CIRAD và IRD. Về phía Việt Nam, Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam cùng Học viện Nông nghiệp Việt Nam sẽ đóng vai trò nòng cốt trong quá trình triển khai, đồng thời phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thú y các địa phương.
Thông qua quá trình nghiên cứu và thử nghiệm các mô hình can thiệp, dự án kỳ vọng cung cấp những bằng chứng khoa học quan trọng phục vụ công tác hoạch định chính sách về an toàn sinh học và kiểm soát dịch bệnh trong chuỗi giá trị nông nghiệp.
Không chỉ dừng lại ở góc độ nghiên cứu, kết quả của dự án còn hướng tới hỗ trợ người chăn nuôi, thương lái và lực lượng thú y cơ sở tiếp cận với các phương thức quản lý dịch bệnh tiên tiến, góp phần nâng cao năng lực phòng ngừa và kiểm soát rủi ro dịch tễ tại cộng đồng.
Tại hội nghị khởi động, các bên tham gia đã thống nhất cơ chế phối hợp và lộ trình triển khai trong thời gian tới. Đây được xem là bước khởi đầu quan trọng nhằm xây dựng nền tảng cho hệ thống sản xuất nông nghiệp an toàn hơn, đồng thời tăng khả năng ứng phó với các thách thức từ bệnh truyền lây giữa động vật và con người trong bối cảnh hội nhập và biến đổi dịch bệnh ngày càng phức tạp.
Minh Khuê
