Cận Tết, thị trường đặc sản nuôi tại Nghệ An trở nên sôi động khi nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, nhiều sản phẩm được khách đặt cọc từ sớm. Dù sức mua cao và nguồn cung có hạn, giá các loại đặc sản như lợn rừng, nhím, dê, dúi vẫn giữ ổn định, phản ánh xu hướng tiêu dùng bền vững và cách làm thị trường thận trọng của người chăn nuôi.
Đặc sản nuôi vào mùa cao điểm
Những tháng cuối năm, khi nhu cầu tổ chức tiệc tất niên, liên hoan và mua sắm thực phẩm cho dịp Tết tăng mạnh, thị trường đặc sản nuôi trên địa bàn tỉnh Nghệ An trở nên nhộn nhịp. Khác với mặt hàng chăn nuôi phổ thông, nhóm đặc sản nuôi theo hướng tự nhiên, an toàn sinh học đang dần chiếm vị trí riêng trong phân khúc tiêu dùng cao cấp. Không chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống, các sản phẩm này còn được lựa chọn làm quà biếu dịp Tết nhờ yếu tố “lạ”, chất lượng thịt và nguồn gốc rõ ràng.
Trang trại lợn rừng, nhím của anh Nguyễn Đức Tính ở Hạnh Lâm có 200 con lợn rừng, 200 con nhím phục vụ thị trường cuối năm. Ảnh: T.P
Tại xóm Sướn, xã Hạnh Lâm, những ngày cuối năm, trang trại của anh Nguyễn Đức Tính luôn trong không khí khẩn trương. Trên diện tích hơn 10 ha đồi vườn, gia đình anh đang nuôi gối lứa khoảng 200 con lợn rừng và gần 200 con nhím. Lợn được thả rông hoàn toàn, tự kiếm ăn trong vườn, mỗi ngày chỉ bổ sung một bữa chiều bằng thức ăn hữu cơ như bã đậu, thân chuối, bột ngô, sử dụng men vi sinh ngâm tỏi trộn vào thức ăn nhằm tăng sức đề kháng tự nhiên cho vật nuôi. Theo anh Tính, hình thức nuôi này đòi hỏi thời gian dài và sự kiên trì, song đổi lại chất lượng thịt được thị trường đánh giá cao.
Lợn thả rông, tự kiếm ăn và chỉ bổ sung mỗi ngày 1 bữa vào cuối chiều với thức ăn tự ngâm, ủ. Ảnh: T.P
“Nuôi lợn rừng phải chấp nhận thời gian dài, tròn 1 năm mới xuất chuồng, trọng lượng mỗi con chỉ khoảng 35 – 50 kg. Bù lại, thịt săn chắc, thơm, da dày và giòn, khách ăn một lần là nhớ”, anh Tính chia sẻ. Nhờ tự chủ được nguồn thức ăn, chi phí mỗi con lợn chỉ khoảng 8.000 đồng/ngày, nên dù nuôi lâu, giá bán vẫn ổn định ở mức 160.000 – 170.000 đồng/kg, không tăng theo “sóng” thị trường cuối năm.
Cùng với lợn rừng, nhím thương phẩm cũng là “con át chủ bài” của trang trại. Nhím dễ nuôi, ít bệnh, chi phí thấp (chi phí nuôi ăn mỗi ngày chỉ khoảng 2.000 đồng/con) và có thể nuôi luân phiên quanh năm. Tuy nhiên, cao điểm tiêu thụ vẫn rơi vào dịp giáp Tết, khi các nhà hàng, cơ quan và hộ gia đình có nhu cầu lớn cho tiệc tất niên, liên hoan. Dịp cuối năm, giá nhím thương phẩm dao động 250.000 – 300.000 đồng/kg; riêng trong tháng cận Tết, gia đình anh Tính xuất bán khoảng 200 con, mang lại nguồn thu đáng kể.
Trại dê Boer của anh Dương Hồng Lai ở phường Vinh Hưng. Ảnh: T.P
Không chỉ riêng mô hình của anh Tính, nhiều trang trại chăn nuôi đặc sản khác trên địa bàn tỉnh cũng ghi nhận sức mua tăng rõ rệt. Thực tế cho thấy, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng thực phẩm và sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, quy trình chăn nuôi an toàn.
Cung có hạn, giá ổn định
Trong bức tranh thị trường đặc sản nuôi dịp cận Tết, dê thịt là một trong những mặt hàng được ưa chuộng tại các bữa tiệc tất niên và gặp mặt cuối năm. Tại phường Vinh Hưng, trại dê Boer lai Bách Thảo của anh Dương Hồng Lai hiện chỉ còn khoảng 30 con trong tổng đàn 150 con. Dịp cao điểm cuối năm, anh đã xuất bán hơn 100 con dê thịt cho các quán ăn đặc sản với giá 220.000 – 250.000 đồng/kg.
Theo anh Lai, với đặc sản như dê, chỉ cần giữ được độ săn chắc và vị ngọt tự nhiên của thịt thì đầu ra gần như không phải lo. Việc chế biến ngay tại trại giúp giảm chi phí trung gian, đồng thời đảm bảo chất lượng sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.
Ở phân khúc tiêu dùng trải nghiệm, mô hình nuôi dúi mốc lớn của anh Lê Xuân Chương tại xã Văn Kiều cũng đang hoạt động hết công suất để kịp các đơn hàng cuối năm. Với gần 1.000 con dúi, mỗi con nuôi từ 8 – 10 tháng đạt trọng lượng 1,4 – 1,6 kg, giá bán 500.000 – 600.000 đồng/kg, chủ yếu tiêu thụ qua các nhà hàng đặc sản và khách mua làm quà biếu.
Trại dúi của a Lê Xuân Chương, xã Văn Kiều ko đủ cung ứng cho thị trường cuối năm. Ảnh: T.P
Với nhím và dúi, tình hình cũng tương tự. Ông Nguyễn Tiến Ái, chủ trại nhím ở xã Đại Đồng cho biết, gần 100 con nhím thịt đã được nhiều nhà hàng, khách lẻ đặt mua từ sớm. Anh Lê Xuân Chương, xã Văn Kiều phải từ chối đơn hàng lớn vì đàn dúi chưa đến tuổi xuất chuồng, anh ưu tiên khách lẻ mua ăn thử nhằm mở rộng thị phần. “Cầu luôn cao hơn cung. Tôi ưu tiên chọn lọc kỹ, không bán non để giữ uy tín”, anh Chương chia sẻ.
Đây không phải hạn chế của những trại chăn nuôi, mà chính là “chốt an toàn” của thị trường. Khi thời gian nuôi dài, chi phí đầu tư ban đầu lớn, yêu cầu kỹ thuật cao và pháp lý chặt chẽ, người nuôi buộc phải cân nhắc kỹ trước khi mở rộng đàn. Nhờ đó, thị trường đặc sản nuôi tránh được tình trạng “được mùa mất giá” từng xảy ra với nhiều loại nông sản khác.
Nhờ chăn nuôi tự nhiên nên chi phí thấp, do đó, dù thời gian nuôi kéo dài nhưng vẫn có lãi. Ảnh: T.P
Điểm chung dễ nhận thấy ở các mô hình chăn nuôi đặc sản là tình trạng cung không đủ cầu vào dịp cuối năm. Tuy nhiên, khác với tâm lý “đẩy giá” thường thấy ở một số mặt hàng khác, giá bán các loại đặc sản nuôi hầu như không biến động mạnh. Lợn rừng giữ mức 160.000 – 170.000 đồng/kg; nhím thương phẩm khoảng 270.000 đồng/kg; dê thịt 220.000 – 250.000 đồng/kg; dúi thịt 500.000 – 600.000 đồng/kg.
Theo các chủ trang trại, phần lớn khách hàng là mối quen, nhà hàng và cơ quan đặt mua lâu năm. Việc giữ giá ổn định được coi là cách giữ thị trường và uy tín, thay vì “ăn xổi” trong vài tuần cao điểm. Bên cạnh đó, thời gian nuôi dài, chi phí đầu tư ban đầu và yêu cầu kỹ thuật cao cũng khiến người nuôi thận trọng trong việc mở rộng đàn, qua đó hạn chế nguy cơ dư cung.
Từ thực tế thị trường có thể thấy, chăn nuôi đặc sản theo hướng tự nhiên, an toàn sinh học đang mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp địa phương. Không chạy theo số lượng, các mô hình tập trung vào chất lượng, xây dựng uy tín và phục vụ phân khúc tiêu dùng cao cấp. Đây cũng là nền tảng để hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất đến tiêu thụ.
Về lâu dài, để phân khúc này phát triển ổn định, cần có sự định hướng rõ ràng: Quy hoạch vùng chăn nuôi đặc sản phù hợp; hỗ trợ thủ tục pháp lý đối với vật nuôi đặc thù; tăng cường kết nối thị trường, đặc biệt là hệ thống nhà hàng, du lịch ẩm thực. Khi đó, đặc sản nuôi không chỉ “đắt hàng” dịp Tết mà còn trở thành sản phẩm chủ lực, nâng cao thu nhập cho nông dân và góp phần đa dạng bản sắc ẩm thực địa phương.
Thanh Phúc
Nguồn: Báo Nghệ An
