Dịp cuối năm này, nhiều người dân và du khách tìm về đặc khu Cát Hải (Hải Phòng) tìm mua đặc sản gà Liên Minh để thưởng thức, biếu tặng trong dịp xuân mới.
Sản vật quý, hiếm
Trên tuyến đường nhỏ phẳng phiu, ngoằn ngoèo uốn lượn dưới tán rừng, chị Nguyễn Thị Hà cùng nhóm bạn quay trở lại thôn Liên Minh trong những ngày cuối năm 2025. Năm trước chị Hà đã đến thung lũng Liên Minh, tình cờ thưởng thức món gà nướng đặc sản khiến chị mê mẩn. Chị đã quyết định quay lại đặt mua loại đặc sản này vừa để gia đình thưởng thức trong dịp Tết, vừa để biếu tặng người thân, bạn bè. Chị Hà chia sẻ, thưởng thức gà Liên Minh có thể nhận rõ vị thơm ngon đặc trưng, dai, chắc và thịt ngọt vị đậm đà, khác biệt hoàn toàn các loại gà khác.
Nằm sâu trong thung lũng rộng và đẹp trên quần đảo Cát Bà, thôn Liên Minh yên bình được bao bọc bởi những ngọn núi cao chót vót chính là nơi trú ngụ của loài gà quý Liên Minh. Theo người dân trong thôn, giống gà Liên Minh được kết tinh trong quá trình chọn lọc tự nhiên hàng trăm năm tại môi trường đảo đá vôi đặc thù.
Gà Liên Minh hiện là một trong số hơn 20 nông sản đặc sản của Hải Phòng được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý.
Với đặc tính di truyền quý giá, gà Liên Minh có khả năng leo trèo rất cao, biết ngủ trên cây để tránh thú dữ, tự tìm kiếm thức ăn từ côn trùng, giun đất đến các loại lá, hạt rừng nên sức đề kháng vượt trội. Gà trống Liên Minh khi trưởng thành có thể nặng tới 5 – 6 kg, gà mái có thể đạt tới 3 kg. So với các loại gà khác có bộ lông dày và đồng đều, gà Liên Minh có lông thưa và nhiều lông ống hơn.
Trải qua nhiều đời, người dân thôn Liên Minh vẫn nuôi thả gà theo cách truyền thống, tự nhiên. Sáng gà rời vườn đi kiếm tìm thức ăn ở thung lũng và trong rừng. Tối tự tìm về vườn, nhảy lên cành cây ngủ. Người nuôi chỉ cho ăn thêm ngô hạt hoặc cám gạo nấu với thân cây chuối băm nhỏ. Với ý thức giữ gìn, bảo vệ nguồn gen quý, cả thôn chỉ nuôi duy nhất giống gà này để tránh lai tạp dẫn đến thoái hóa giống.
Vì vậy, loài gà quý Liên Minh hiện là một trong số hơn 20 nông sản đặc sản của Hải Phòng được chứng nhận đăng ký nhãn hiệu chỉ dẫn địa lý. Tiếng tăm vang xa, trong những năm gần đây gà Liên Minh ngày càng được nhiều thương lái, người tiêu dùng săn đón tìm mua, nhất là dịp giáp Tết Nguyên đán, với mức giá gấp 3 lần so với gà ta loại ngon trên thị trường.
Bảo tồn gắn với phát triển du lịch
Anh Đỗ Văn Trọng, người có thâm niên nuôi gà Liên Minh chia sẻ gà giống bản địa thịt ngon, ngọt, chất lượng nhưng nuôi lâu lớn. Để nuôi được con gà Liên Minh thịt phải mất từ 7 – 8 tháng, mỗi lứa gà cũng chỉ vài chục con. Mỗi năm gà mái chỉ đẻ 2 lứa, mỗi lứa 10 – 12 quả, tỷ lệ nở thành công đạt 70 – 80%. Do đó, các hộ nuôi gà Liên Minh chủ yếu bán cho người quen hoặc khách du lịch đặt trước.
Theo thống kê của UBND đặc khu Cát Hải, thôn Liên Minh hiện có khoảng hơn 20 hộ nuôi loại gà này, phần lớn là những gia đình sinh sống tại đây qua nhiều thế hệ. Khoảng 3 năm gần đây khi du lịch Cát Bà phát triển mạnh mẽ, có thêm một số người về đây mua đất, sinh sống và làm du lịch cũng tham gia nuôi gà Liên Minh. Đến nay, tổng đàn gà của thôn Liên Minh đạt khoảng 3,5 nghìn con. Tuy giá bán cao nhưng gà chậm lớn nên hiệu quả kinh tế từ nuôi gà chưa xứng với tiềm năng. Nông dân nuôi gà vẫn đang “tự bơi”, thiếu sự kết nối từ các kênh phân phối hiện đại.
Để bảo tồn và phát triển giống gà quý Liên Minh, thành phố triển khai nhiều dự án, chương trình hỗ trợ. Trong đó có thể kể đến các dự án: “Sản xuất thử nghiệm gà Liên Minh tại Hải Phòng và một số tỉnh lân cận”, “Xác định mức protein và năng lượng thích hợp trong chăn nuôi gà Liên Minh thương phẩm” của Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ thành phố.
Đặc khu Cát Hải xác định việc bảo tồn và khai thác các đặc sản của quần đảo Cát Bà gắn với du lịch là một trong những định hướng phát triển du lịch bền vững trong thời gian tới. Theo đó, đặc khu sẽ đẩy mạnh việc phát triển du lịch gắn với nông nghiệp. Trong đó nghiên cứu hình thành các tour tuyến du lịch nông nghiệp tại các khu vực trên đảo Cát Bà. Cụ thể, khu vực Trân Châu cũ sẽ tập trung nuôi gà Liên Minh, dê núi; khu vực Xuân Đám với rau sạch, mật ong; khu vực Phù Long nuôi cua, tôm…
Ngân sách vốn nhà nước sẽ hỗ trợ trực tiếp đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế; đào tạo nghề lao động nông thôn, hỗ trợ vay vốn lãi suất ưu đãi từ vốn ngân sách đặc khu uỷ thác… Ngoài ra, đặc khu sẽ kêu gọi nguồn vốn doanh nghiệp, hợp tác xã, gia đình, cá nhân để đầu tư phát triển du lịch; phát triển các cơ sở lưu trú, nhà hàng ăn uống phục vụ du lịch và đầu tư vào sản xuất nông nghiệp.
Theo Phó chủ tịch UBND đặc khu Cát Hải Vũ Hữu Vững, kết hợp ẩm thực, sản vật địa phương và văn hóa riêng có của người dân trên quần đảo Cát Bà sẽ tạo nên sản phẩm du lịch độc đáo, tăng sức hấp dẫn cho du lịch Cát Bà trong thời gian tới.
Nguyễn Dương
Nguồn: Báo Hải Phòng
