(Người Chăn Nuôi) – Hiện nay, khoảng 75% lượng khí nhà kính gắn với sản xuất trứng có nguồn gốc từ sản xuất nguyên liệu thức ăn. Đáng chú ý, riêng việc sử dụng phân bón nitơ tổng hợp đã chiếm khoảng 10,6% tổng phát thải khí nhà kính của nông nghiệp toàn cầu. Trong con số này, 39% phát sinh từ quá trình sản xuất phân bón, 2% từ vận chuyển và tới 58% từ khâu bón trực tiếp trên đồng ruộng.
Chính vì vậy, giảm phụ thuộc vào phân bón nitơ tổng hợp đang được xem là một hướng đi quan trọng để hạ thấp phát thải của nông nghiệp nói chung và ngành trứng nói riêng. Phân gà có thể trở thành một giải pháp thay thế hiệu quả. Bởi, đây là nguồn phân bón hữu cơ chi phí thấp, từ lâu đã được ghi nhận mang lại nhiều lợi ích cho cây trồng, giúp cải thiện sinh trưởng và tăng năng suất.
Dù vậy, việc sử dụng phân gà vẫn tồn tại nhiều trở ngại, chủ yếu xuất phát từ phương pháp xử lý truyền thống, tiềm ẩn nhiều rủi ro mầm bệnh hay dư lượng kháng sinh. Trước những hạn chế đó, các công nghệ xử lý phân gà thế hệ mới đang mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn khác. Một trong những giải pháp được đánh giá cao là hệ thống lên men hiếu khí trong bể đứng. Trong đó, phân gà được đưa vào từ phía trên bể, nơi quá trình lên men hiếu khí diễn ra với nhiệt độ cao. Nhiệt sinh ra trong quá trình này đủ để tiêu diệt mầm bệnh, dư lượng kháng sinh cũng như ấu trùng ruồi tồn tại trong phân. Bên trong bể có các cánh khuấy lớn giúp đảo trộn và di chuyển phân từ từ xuống đáy. Nhờ đó, toàn bộ khối phân được xử lý đồng đều và chuyển hóa thành phân compost hữu cơ chỉ sau khoảng bảy ngày. Một hệ thống tự động kiểm soát việc cung cấp ôxy để tối ưu hóa quá trình lên men, đồng thời thu gom và khử mùi các khí phát sinh như ammonia hay hydrogen sulfide trước khi thải ra môi trường.
So với phương pháp ủ đống truyền thống, công nghệ lên men theo phương thẳng đứng mang lại hiệu quả môi trường vượt trội. Lượng phát thải methane và ammonia có thể giảm hơn 90%. Đồng thời, quá trình này còn làm tăng khả năng cố định carbon trong phân compost, nghĩa là giữ lại nhiều carbon hơn trong đất để cây trồng hấp thụ thay vì giải phóng ra khí quyển dưới dạng carbon dioxide. Hệ thống xử lý khép kín giúp giảm đáng kể diện tích lưu trữ phân tại trang trại và hạn chế nguy cơ ô nhiễm nước ngầm. Phân compost sau khi xử lý có thể bán ra thị trường như một loại phân bón hữu cơ thương mại.
Kiểm soát tốt quá trình lên men phân gà mang lại hiệu quả kép trong chiến lược giảm phát thải của ngành trứng: cắt giảm trực tiếp lượng khí nhà kính phát sinh từ chất thải chăn nuôi; thay thế một phần phân bón hóa học trên đồng ruộng.
Nếu mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 là đích đến, ngành trứng có thể lựa chọn hai con đường. Một là chờ đợi những đột phá trong công nghệ thu giữ và lưu trữ carbon trong tương lai. Hai là chủ động áp dụng các giải pháp đã sẵn sàng ngay từ hôm nay, như công nghệ biến phân gà thành nguồn đầu vào “xanh” cho nông nghiệp. Ở góc độ dài hạn, phân gà xử lý thành phân bón hữu cơ còn có thể trở thành mắt xích quan trọng giúp ngành trứng tiến gần hơn tới mô hình kinh tế tuần hoàn, phù hợp với định hướng phát triển bền vững. ☐
Tiến sĩ Vincent Guyonnet
Chuyên gia tư vấn ngành gia cầm, Poultry International
