(Người Chăn Nuôi) – Mô hình sử dụng khí biogas phát điện tại nhiều trang trại đã chứng minh hiệu quả rõ rệt, mở ra hướng đi bền vững cho ngành chăn nuôi.
Từ đầu năm ngoái, trang trại nuôi 4.000 con lợn của ông Trần Xuân Phong ở xã Tân Cương (TP Thái Nguyên) bắt đầu vận hành thiết bị phát điện sử dụng khí sinh học. Chỉ với thao tác đơn giản trên điện thoại, chiếc máy phát điện biogas lập tức khởi động, chuyển nguồn khí từ hầm ủ chất thải thành dòng điện phục vụ toàn bộ hoạt động của trang trại.
Thiết bị này do một doanh nghiệp Việt Nam phát triển và cung cấp theo hình thức cho thuê. Nhờ đó, ông Phong không phải bỏ vốn đầu tư lớn ban đầu mà vẫn được tiếp cận công nghệ chuyển đổi năng lượng mới. “Từ khi lắp đặt máy, chi phí điện năng của trang trại giảm khoảng một nửa. Hệ thống cũng giúp xử lý mùi, hạn chế phát thải khí metan ra môi trường”, ông Phong cho biết.
Ông Trần Xuân Phong, chủ trang trại lợn ở Thái Nguyên, điều khiển máy phát điện biogas bằng điện thoại. Ảnh: Đại sứ quán Australia tại Việt Nam.
Mô hình mà ông Phong đang áp dụng là một trong những điển hình từ dự án “Năng lượng sinh học trong các trang trại chăn nuôi”, do Chính phủ Australia hỗ trợ thông qua Chương trình Nền tảng Đối tác doanh nghiệp (BPP). Dự án tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước phát triển, lắp đặt máy phát điện biogas và cho nông hộ thuê với chi phí hợp lý, đồng thời giới thiệu các giải pháp năng lượng xanh cho người chăn nuôi.
Từ năm 2016 đến nay, Chính phủ Australia đã đầu tư 9,4 triệu AUD cho 16 đối tác tư nhân tại Việt Nam trong khuôn khổ BPP. Chương trình tập trung vào ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển thị trường carbon bền vững và tạo sinh kế cho các nhóm yếu thế như phụ nữ, người khuyết tật.
Các dự án thuộc chương trình đã giúp giảm hơn 193.000 tấn CO₂, tạo hàng nghìn việc làm và thúc đẩy sự gia tăng các mô hình kinh doanh gắn với phát triển bền vững. Trong số đó, dự án năng lượng sinh học được đánh giá là một trong những điểm sáng khi giải quyết đồng thời nhiều vấn đề của ngành chăn nuôi: phát thải, chi phí năng lượng và xử lý chất thải.
Tại Việt Nam, lượng khí metan phát sinh từ chăn nuôi đặc biệt ở các trang trại quy mô lớn là một trong những nguồn thải đáng kể. Việc tận dụng khí sinh học để phát điện không chỉ giảm phát thải mà còn biến chất thải thành tài nguyên, tạo lập vòng tuần hoàn trong sản xuất.
Bà Nguyễn Thị Quỳnh Hương, Quản lý Dự án thuộc Tổ chức Phát triển Hà Lan SNV, đơn vị đại diện nhà tài trợ triển khai dự án, cho biết: “Chúng tôi hợp tác với các đối tác để mở rộng hệ thống năng lượng khí sinh học tại các trang trại. Giải pháp này vừa giảm chi phí vận hành, vừa tạo sinh kế và cải thiện môi trường trong nông thôn”.
Theo SNV, đến thời điểm chương trình kết thúc vào năm 2024, dự án đã lắp đặt 120 máy phát điện sinh học tại 98 trang trại thuộc 24 tỉnh, thành phố. Mỗi năm, hệ thống xử lý hơn 3,2 triệu tấn phân chuồng; sản xuất hơn 16.800 MWh điện sạch – tương đương nhu cầu sử dụng của hàng nghìn hộ dân.
Dự án cũng góp phần hình thành lực lượng kỹ thuật viên, nhân viên vận hành khí sinh học với hơn 500 việc làm mới được tạo ra. Đây là nguồn nhân lực quan trọng cho mục tiêu nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Một điểm đáng chú ý là dự án đã đạt Chứng nhận Thiết kế Tiêu chuẩn vàng (Gold Standard), tiêu chuẩn quốc tế uy tín trong lĩnh vực tín chỉ carbon, trở thành mô hình khí sinh học chăn nuôi đầu tiên tại Việt Nam đạt chứng nhận này. Điều đó mở ra cơ hội tham gia thị trường carbon tự nguyện, tạo nguồn thu mới cho các trang trại.
Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird, khẳng định hai nước đều cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Trong bối cảnh nông nghiệp là ngành chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu, việc thúc đẩy các mô hình chuyển đổi xanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
“Dự án ‘Năng lượng sinh học trong các trang trại chăn nuôi’ là minh chứng rõ ràng cho sự hợp tác hiệu quả giữa Australia và Việt Nam. Chúng tôi rất vui khi sáng kiến này không chỉ giảm phát thải khí nhà kính mà còn giúp nông dân tiết kiệm chi phí, tạo thêm việc làm và thu nhập”, Đại sứ nhấn mạnh.
Bà Bird cũng đánh giá cao nỗ lực của các doanh nghiệp Việt Nam trong việc thương mại hóa công nghệ biogas, mang lại giải pháp thân thiện môi trường và phù hợp thực tiễn sản xuất.
Thực tế tại trang trại của ông Phong cũng cho thấy những lợi ích rõ rệt của mô hình: điện giá rẻ, môi trường cải thiện, mùi hôi giảm và nguồn chất thải được quản lý tốt hơn. Người nông dân chủ động sử dụng năng lượng tái tạo không chỉ vì lợi ích kinh tế mà còn vì yêu cầu ngày càng cao về phát triển nông nghiệp bền vững.
Theo các chuyên gia, khi Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi xanh trong nông nghiệp, những mô hình sử dụng biogas phát điện sẽ đóng vai trò quan trọng. Nhờ tính hiệu quả và khả năng nhân rộng, đây được xem là một trong những giải pháp then chốt để ngành chăn nuôi vừa nâng cao giá trị vừa giảm phát thải.
Minh Khuê
