Xử lý căn cơ hành vi buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã

04/05/2020 | 10:07

(Người Chăn Nuôi) - Trước diễn biến và tình hình phức tạp của COVID-19, theo ý kiến của các chuyên gia, cần phải cấm ngay việc săn bắn, buôn bán, giết mổ và tiêu thụ động vật hoang dã (ĐVHD), để phòng ngừa những bệnh dịch mới trong tương lai. Hơn bao giờ hết, cần có chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ trong việc kiểm soát và xử phạt hành vi liên quan đến buôn bán, giết thịt, vận chuyển ĐVHD.

Đó là kiến nghị chung của nhiều đại biểu tại buổi tọa đàm về chủ đề: Ngăn chặn sự lây lan của dịch COVID-19 và hoàn thiện pháp luật về quản lý động vật hoang dã mới được tổ chức tại Hà Nội.

 

Vi phạm tăng

Ông Nguyễn Quốc Hiệu, Phó Cục trưởng Cục Kiểm lâm cho rằng, tình trạng săn bắt, buôn bán, sử dụng, tiêu thụ ĐVHD bất hợp pháp vẫn xảy ra và diễn biến phức tạp ở nhiều nơi, đặc biệt là hoạt động rửa nguồn gốc, trà trộn ĐVHD có nguồn gốc bất hợp pháp từ tự nhiên với ĐVHD gây nuôi sinh sản hợp pháp để buôn bán, từ đó đã đẩy nhiều loài ĐVHD ngoài tự nhiên có nguy cơ tuyệt chủng, gây ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế và hiệu lực thực thi pháp luật.

Mặc dù số lượng các vụ vi phạm trong mua bán, vận chuyển, tiêu thụ ĐVHD có xu hướng giảm dần qua các năm. Nhiều đối tượng “đầu nậu”, đường dây buôn bán ĐVHD quý hiếm quy mô lớn, xuyên biên giới đã được phát hiện và triệt phá, đưa ra xét xử trước pháp luật. Nhưng theo thống kê, từ ngày 1/1/2018 đến ngày 31/5/2019, lực lượng Kiểm lâm đã phối hợp với các ngành chức năng kiểm tra, phát hiện và xử lý 560 vụ vi phạm về ĐVHD nguy cấp, quý, hiếm; xử lý hình sự 41 vụ với 38 bị can, đã xét xử 27 vụ với 27 bị cáo, mức án cao nhất là 7 năm 6 tháng tù giam; xử lý hành chính 519 vụ vi phạm.

Tuy nhiên, hiện nay khó khăn, vướng mắc là quy định xử lý các hành vi săn, bắn, bẫy, bắt, nuôi, nhốt, lấy dẫn xuất, giết, vận chuyển mua bán, cất giữ, chế biến, kinh doanh trái phép động vật rừng và các sản phẩm bộ phận của chúng căn cứ vào giá trị tang vật vi phạm. Trong khi đó, các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm bị cấm lưu hành trên thị trường (nhóm IB) nên không có giá thị trường, do đó, việc định giá tang vật vi phạm theo quy định tại khoản 3 Điều 60 Luật Xử lý vi phạm hành chính gặp vướng mắc khi không có căn cứ để xác định giá trị.

Theo bác sĩ Nguyễn Trọng An, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cộng đồng, chia sẻ: Đại dịch COVID-19 hiện nay do virus Corona chủng mới có nguồn gốc từ động vật hoang dã đang tàn phá toàn cầu. Những người đầu tiên mắc bệnh viêm phổi cấp nguy hiểm này đã tiếp xúc với những người buôn bán làm việc tại chợ bán buôn hải sản Hoa Nam (tỉnh Vũ Hán, Trung Quốc), nơi đây buôn bán và giết mổ động vật hoang dã sống. Ở nước ta, đến nay cũng đã có nhiều người bị chết do nhiễm bệnh sau khi giết mổ, ăn thịt động vật hoang dã. Do đó, bác sĩ An khẳng định: “Chính phủ cần phải mạnh tay hành động hơn nữa để ngăn chặn nạn săn bắt, giết mổ và sử dụng động vật hoang dã”.

Theo luật sư Đặng Đình Bách, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu pháp luật và chính sách phát triển bền vững (LPSD), hiện nay (tháng 3/2020), Việt Nam chưa ban hành các văn bản quy phạm pháp luật đặc thù quy định chi tiết về việc nghiêm cấm mua bán, tiêu thụ ĐVHD.

Các quy định pháp luật liên quan đến bảo vệ ĐVHD hiện vẫn còn bộc lộ một số điểm hạn chế, còn rải rác trong nhiều văn bản luật chuyên ngành. Do vậy, để tiếp cận với các quy định về bảo vệ ĐVHD, cần phải tiếp cận nhiều văn bản luật khác nhau như Luật Lâm nghiệp, Luật Thủy sản, Luật Quản lý ngoại thương…

Trước tình hình trên, Cục Kiểm lâm đã tham mưu, đề xuất Tổng cục Lâm nghiệp ban hành một số văn bản về tăng cường quản lý, kiểm soát hoạt động mua, bán, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ ĐVHD.

 

Cần chỉ thị cao hơn

Bà Hoàng Thị Minh Hồng, Trung tâm Hành động và liên kết vì môi trường và phát triển (CHANGE Việt Nam), cho rằng: “Nếu không ngăn chặn được thói quen sử dụng động vật hoang dã thì dù khung pháp lý có chặt chẽ đến đâu cũng rất khó thực hiện”.

Nhiều ý kiến cho rằng, để “cuộc chiến” bảo vệ ĐVHD đạt hiệu quả tốt hơn, trước mắt, cần phải có chỉ thị của lãnh đạo cao nhất Chính phủ về việc tăng cường kiểm soát quản lý, thanh kiểm tra xử phạt hành vi săn bắt, buôn bán, kinh doanh, vận chuyển, giết thịt động vật hoang dã.

Về lâu dài, cần có nghị quyết Quốc hội hoặc nghị định Chính phủ đủ mạnh trong lĩnh vực bảo vệ ĐVHD tại Việt Nam, tiến tới cấm việc kinh doanh, giết thịt và tiêu thụ các loài động vật hoang dã.

Luật sư Đặng Đình Bách nhấn mạnh, đứng trước các vấn đề về bảo tồn đa dạng sinh học và bảo đảm sức khỏe, dịch vụ y tế cho người dân trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang lây lan rộng trên toàn thế giới hiện nay, việc ban hành chỉ thị của Thủ tướng về nghiêm cấm mua bán, tiêu thụ trái phép ĐVHD thể hiện sự đúng đắn và kịp thời trong công tác lãnh đạo, điều hành quốc gia trước vấn đề cấp thiết của xã hội.

Do đó, các bộ, ban, ngành liên quan cần phối hợp trong công tác xây dựng và thực thi chỉ thị này của Thủ tướng với mục tiêu cấp bách trước mắt và xây dựng, ban hành, bảo đảm thực thi các văn bản quy định chi tiết về bảo vệ ĐVHD nhằm đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững dài hạn.

Tổng cục Lâm nghiệp đã và đang hoàn thiện dự thảo Chỉ thị về vấn đề này. Những ý kiến từ các chuyên gia sẽ cung cấp thêm các thông tin để các bộ, ngành tham khảo, nghiên cứu đưa vào dự thảo chỉ thị trước khi trình Thủ tướng Chính phủ.

Minh Dương

Gửi bình luận

Gửi Làm lại