Việt Nam tuyên chiến với ASF

19/06/2019 | 02:45

(Người Chăn Nuôi) - Chưa bao giờ ngành chăn nuôi lại gặp đại dịch như hiện nay khi cả nước đang căng mình chống lại dịch tả heo châu Phi (ASF) đã lan rộng khắp ba miền. Giá thịt heo giảm, người nuôi lo lắng giảm đàn. Chính phủ cũng vào cuộc với quyết tâm cao nhất, điều này cho thấy quyết tâm xây dựng “vành đai an toàn sinh học” bảo vệ các vùng nuôi còn an toàn.

Tốc độ lây lan rộng

Nếu cách đây vài tháng, dịch bệnh mới xuất hiện ở các tỉnh miền Bắc thì đến đầu tháng 6/2019, dịch đã lan rộng khắp các tỉnh thành phía Nam. Biểu hiện chủ yếu là heo bỏ ăn, tiêu chảy, đem đi xét nghiệm thì phát hiện kết quả dương tính với dịch ASF.

Dịch bệnh lây lan với tốc độ phi mã, chỉ trong thời gian ngắn đã có 8 huyện của tỉnh Đồng Tháp phát hiện bị ASF, phải tiêu hủy 900 con. Các tỉnh ở Tây Nguyên cũng phát hiện các ổ dịch mà heo chết nhiều. Do người dân vùng cao chưa nắm rõ tác hại của dịch bệnh, có thể chưa triệt để tiêu hủy, chính quyền đã cho phép ngành thú y thu mua heo bị bệnh của bà con rồi đem đi tiêu hủy. Hiện tại, các tỉnh này không khuyến khích các hộ nuôi tái đàn trong lúc đang còn dịch bệnh, mà phải thường xuyên vệ sinh chuồng trại, tiêu độc khử trùng…

Các địa phương khác cũng không khuyến khích tái đàn, không mở rộng chăn nuôi khi chưa kiểm soát được dịch bệnh, mặt khác đầu ra của sản phẩm đều khó khăn, do ít người ăn thịt heo hơn trước.

Giá thịt heo cả ba miền đều giảm mạnh. Mặc dù các cơ quan đã khuyến cáo người dân rằng dịch bệnh không lây lan qua người, song khi dịch bệnh xuất hiện nhiều nơi, tâm lý người dân lo ngại, tiêu thụ khó khăn nên không mặn mà với việc tái đàn. Giá heo giống tại nhiều nơi rớt xuống còn 750.000 đồng/con loại 7 - 10 kg.

 

Thu mua cấp đông

Tính tới đầu tháng 6/2019, đã có hơn 50 địa phương có dịch ASF. Giá thịt heo khắp nơi đều giảm. Khu vực Bắc Trung bộ, giá thịt heo dưới 30.000 đồng/kg. Các tỉnh phía Nam, giá cũng giảm khoảng 4.000 đồng/kg, xuống còn 31.000 đồng/kg.

Thông tin cho biết, chợ đầu mối TP Hồ Chí Minh, lượng heo về khoảng 6.000 con/ngày, khá ổn định dù dịch bệnh xảy ra nhiều tỉnh. Chị Linh, nội trợ tại TP Hồ Chí Minh cho biết: “Giá thịt heo tại các siêu thị và cửa hàng thực phẩm sạch không giảm giá, người dân thành phố vẫn tiêu thụ bình thường vì tin vào kiểm dịch”. Có lẽ TP Hồ Chí Minh là một trong số ít các tỉnh thành vẫn tiêu thụ tốt thịt heo.

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kì tháng 5 diễn ra chiều 31/5/2019, Thứ trưởng Bộ Công thương, ông Đỗ Thắng Hải cho biết, chỉ đạo của Ban Bí thư, Thủ tướng và Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng có chủ trương thu mua thịt heo sau đó cấp đông để ổn định thị trường trong bối cảnh dịch ASF diễn ra phức tạp. Bộ NN&PTNT và các doanh nghiệp đã tổ chức cuộc họp bàn về phương án thu mua thịt sau đó cấp đông, nhằm tiêu thụ sản phẩm cho nông dân và bảo đảm an toàn thực phẩm cuối năm.

 

Cấm tiêu thụ heo bệnh

Điều đáng lo ngại là tại một số địa phương đã phát hiện tình trạng heo chết chưa rõ nguyên nhân, nhưng thương lái vẫn thu mua đem đi tiêu thụ lẫn lộn với heo còn sống. Số heo bệnh đem đi tiêu thụ tại nhiều huyện, xã trong một ngày, khiến nguy cơ bệnh lây lan. Số heo chết, đem đi xét nghiệm đều nhiễm bệnh ASF.

Nhiều tỉnh thành và hội nông dân các địa phương đều đề xuất ý kiến sớm hỗ trợ cho các hộ nuôi bị nhiễm bệnh và tiến hành tiêu hủy heo bệnh. Song nguồn ngân sách ra sao, hỗ trợ như thế nào, điều này còn bỏ ngỏ…

Dịch ASF đang tàn phá ngành chăn nuôi heo ở Trung Quốc và dần lan rộng ra các quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam, Campuchia… Các chuyên gia ước tính số đầu heo của Trung Quốc năm 2019 sẽ giảm khoảng 200 triệu con, chiếm 1/3 số heo ở quốc gia này (tương đương số heo ở Mỹ và châu Âu cộng lại).

 

Kinh nghiệm quốc tế

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho rằng với bệnh dịch chưa có vaccine như ASF thì việc phòng vệ sinh học là giải pháp gần như duy nhất và hiệu quả nhất. Trong đó, ngăn chặn dịch bệnh lây lan là biện pháp tốt nhất.

Kinh nghiệm của Nga, một nước từng bị dịch bệnh hoành hành thì nước Nga không đi theo xu hướng giảm đàn mà lại tăng đàn, đồng thời với việc kiểm soát chặt việc lưu thông sản phẩm. Lý do là nếu giảm đàn, thiếu thực phẩm sẽ buộc phải nhập khẩu thịt heo (kể cả hiện tượng nhập lậu), đồng thời do cầu lớn hơn cung, dẫn tới việc thịt heo tăng giá và có thể xảy ra việc tiêu thụ sản phẩm bị nhiễm bệnh hoặc sản phẩm chưa qua kiểm dịch. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn cho các trang trại lớn, cần tập trung dập dịch và tạm ngừng nuôi tại các hộ xảy ra bệnh dịch.

Đến nay có ít nhất 20 quốc gia ghi nhận xuất hiện dịch ASF. Virus ASFV (African swine fever virus - ASFV), theo Tổ chức Thú y Thế giới (OIE),  có thể gây ra tỷ lệ heo chết lên đến 100%. Đan Mạch đã đối phó dịch này bằng việc xây dựng hàng rào dài 70 km, cao 1,5 m dọc biên giới, để ngăn không cho heo hoang xâm nhập và lây lan dịch.

Mới đây, Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng khẳng định, Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng và Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường huy động toàn dân, toàn hệ thống chính trị dập dịch với các giải pháp quyết liệt đến tận thôn. Hy vọng với sự quyết liệt của toàn bộ bộ máy chính quyền và sự đồng thuận của người dân, sẽ sớm xây dựng được các vành đai sinh học an toàn cho các vùng nuôi, hạn chế và dập dịch thành công, giúp nông dân khôi phục ngành nghề và cung ứng cho thị trường sản phẩm thịt heo sạch chất lượng.

 

 “Diệt dịch như diệt giặc”

Trước tình hình dịch bệnh như hiện nay, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã có Công điện gửi các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; các tỉnh ủy, thành ủy, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc tập trung chỉ đạo, triển khai quyết liệt các biện pháp phòng, chống bệnh ASF.

Dịch ASF cũng được quan tâm trong kỳ họp Quốc hội đánh giá tình hình đầu năm 2019. Ông Nguyễn Xuân Cường, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT khẳng định, đây là vấn đề lớn, lịch sử chưa bao giờ xảy ra ở Việt Nam và ngành chăn nuôi trên thế giới. Dịch đã trải qua 100 năm nhưng thế giới chưa có vaccine phòng. Để hạn chế tác hại của dịch bệnh, cần cả hệ thống chính trị vào cuộc, lãnh đạo địa phương phải trực tiếp là người chỉ đạo và huy động toàn dân tham gia công tác dập dịch mới đảm bảo khống chế dịch bệnh.

Nhiều ý kiến cho rằng cần sử dụng cả lực lượng vũ trang vào việc tổ chức tiêu hủy heo nhiễm bệnh do lực lượng thú y rất mỏng. Ngoài ra, cần xử phạt những người đứng đầu các cơ quan, địa phương lơ là để dịch bệnh lan rộng mà không có biện pháp ngăn chặn kịp thời, hiệu quả.

>> Việt Nam và các nước Đông Nam Á sẽ phải có những chính sách, biện pháp kịp thời và hữu hiệu để tránh “vết xe đổ” của Trung Quốc, trong đó việc khoanh vùng dập dịch, đồng thời bảo đảm an toàn sinh học cho các vùng nuôi chưa nhiễm bệnh được đánh giá là quan trọng nhất.

Ông Phùng Đức Tiến, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT

Doanh nghiệp và địa phương phải chủ động

Đến thời điểm này, đối với người dân, doanh nghiệp, địa phương... đều phải chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh ASF một cách hiệu quả. Các địa phương phải quan tâm, sát sao hơn nữa, rà soát lại toàn bộ tình hình dịch bệnh để có phương án hiệu quả. Bên cạnh đó, tăng cường hơn nữa việc tuyên truyền cho người dân hiểu được mức nguy hiểm của bệnh dịch này, tránh tình trạng vứt xác heo ra môi trường, không bán tháo heo bệnh... Công tác phòng chống ASF còn nhiều bất cập, có tình trạng người chăn nuôi bán chạy heo bệnh. Bên cạnh đó, lực lượng thú y cơ sở bị sáp nhập, thiếu nguồn lực để kiểm soát, tiêm phòng, vệ sinh…

 

Ông Vũ Anh Tuấn, Phó TGĐ Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam

Kiểm soát chặt vấn đề heo vào nước ta

ASF đang lây truyền dữ dội tại Việt Nam. Mỗi quốc gia đều có đặc tính, luật pháp riêng, ngành chăn nuôi mỗi nước có một đặc thù. Ở Việt Nam, diện tích chật hẹp, số lượng đầu heo cao do nhu cầu tiêu dùng. Mật độ chăn nuôi heo ở Việt Nam tương đối lớn, đặc biệt là ở miền Bắc. Cơ sở chăn nuôi nhỏ lẻ rất nhiều, áp dụng biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học với các cơ sở nhỏ lẻ là rất khó khăn. Ở Thái Lan hiện tại đang kiểm soát rất chặt vấn đề heo vào Thái Lan, tất cả cửa khẩu đều có trạm sát trùng, kêu gọi nguồn từ xã hội hóa. Ở Việt Nam, các cửa khẩu với Lào, Campuchia đều đã có trạm sát trùng, tôi thấy cách này khá hay. Tôi đã đề nghị cơ quan quản lý nhà nước về chốt kiểm dịch quốc gia kiểm soát dịch bệnh giữa hai miền Bắc, Nam và cũng có thể kêu gọi xã hội hóa được.

 

Trần Nguyên

Gửi bình luận

Gửi Làm lại