Thịt trâu rớt giá: “Người giàu cũng khóc”

19/06/2018 | 04:39

(Người Chăn Nuôi) - Thịt trâu, bò rớt giá khiến cho ngành chăn nuôi điêu đứng và nhiều đại gia ngành chăn nuôi đứng trước thử thách sống còn. Bức tranh chăn nuôi trâu, bò của Việt Nam sẽ trở nên ảm đạm nếu không cải thiện được sức cạnh tranh trên thị trường nội địa.

Thịt nhập khẩu tràn lan

Theo Tổng cục Hải quan, tháng 3/2018, Việt Nam nhập khẩu thịt và các sản phẩm từ thịt đạt 24.570 tấn, kim ngạch đạt 38,9 triệu USD, tăng 94,1% số lượng và tăng 67,3% kim ngạch so với tháng 2/2018. Đặc biệt, với mức giá bình quân 105.000 đồng/kg, thịt trâu, bò được nhập khẩu về Việt Nam đang rẻ hơn gần 1/3 giá thịt trâu, bò bán tại thị trường nội địa, khiến các doanh nghiệp chăn nuôi điêu đứng.

Chỉ trong một tháng, nhập khẩu thịt trâu, bò đã qua giết mổ đạt 3.480 tấn, trị giá 16,03 triệu USD (bình quân 105.000 đồng/kg), tăng 8% khối lượng và 38,4% trị giá so tháng 2/2018.

Xu hướng nhập khẩu thịt trâu, bò tăng mạnh. Năm 2017 Việt Nam chi 415 triệu USD nhập khẩu trâu, bò sống và thịt trâu bò trong đó nhập 262.321 con trâu, bò sống.

Điều mà người tiêu dùng e ngại đó là sự thiếu minh bạch giữa thịt trâu và thịt bò. Nếu giá thịt bò ngoại có thể lên tới 500.000 đồng/kg thì thịt trâu nhập chỉ khoảng 100.000 đồng/kg. Dư luận và nhiều người tiêu dùng phản ảnh việc nhiều đại lý dùng hóa chất và chế biến “hô biến” thịt trâu thành thịt bò. Mối lo ngại không phải là vô cớ, vì năm 2017, ngoài nhập khẩu trực tiếp, Việt Nam tạm nhập gần 1 triệu tấn thịt trâu - bò đông lạnh từ Ấn Độ, để tái xuất sang Trung Quốc. Tại các chợ đầu mối, thịt trâu Ấn Độ được bán rất nhiều, song lại rất ít cửa hàng tiêu thụ thịt trâu, vậy lượng thịt trâu Ấn Độ đã “tái xuất” hay đã bị ngâm tẩm hóa chất tiêu thụ dưới mác thịt bò ngoại?


Người chăn nuôi hoang mang khi giá trâu, bò giảm mạnh     Ảnh: Lê Hoàng Vũ
 

Doanh nghiệp điêu đứng

Ngành chăn nuôi trâu, bò của Việt Nam được vực lại mấy năm gần đây do nhu cầu tiêu thụ thịt bò ngày càng nhiều, nhất là ở các thành phố lớn, với hệ thống ẩm thực nước, các món xào và lẩu.

Nắm được nhu cầu tiêu thụ, sự chênh lệch giá, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư chăn nuôi bò, mà chủ yếu là nhập bò ngoại về vỗ béo rồi bán ra thị trường. Một doanh nghiệp ở tỉnh Long An cùng các trang trại gần đó đã nuôi hơn 30.000 con bò nhập khẩu để bán vào TP Hồ Chí Minh. Việc vỗ béo bò Australia để tiêu thụ chỉ thành công được vài năm, nhưng khi thịt bò ngoại nhập trực tiếp về ồ ạt, các cơ sở chăn nuôi buộc phải cắt giảm việc nhập khẩu và vỗ béo đàn bò ngoại. Doanh nghiệp Sơn Thủy Hà nhập tới 360.000 con bò Australia trong năm 2015 để vỗ béo bán, nhưng hiện chỉ còn nhập khoảng 200.000 con/năm.

Hoàng Anh Gia Lai cũng là một doanh nghiệp những năm trước đầu tư nuôi bò bán ra thị trường, thu lãi cao, nhưng báo cáo cho thấy doanh thu bán bò không phát sinh trong quý I/2018 (trong khi cùng kỳ đạt 196 tỷ đồng).

Một trong những lý do khiến các nhà chăn nuôi bò trong nước “lâm nguy” là giá nhập khẩu bò sống từ Australia về Việt Nam khoảng trên dưới 3 USD/kg, trong khi giá thịt nhập khẩu cũng tương đương và giá thịt bò ngoại bán trên thị trường bình quân chưa tới 3 USD/kg.

 

Bệnh phong trào

Nhiều chuyên gia cho rằng việc nhập khẩu bò sống về vỗ béo và bán ra thị trường là một trào lưu, khi trào lưu bão hòa do có quá nhiều doanh nghiệp cùng nhập bò sống về để bán, chắc chắn việc tiêu thụ trên thị trường sẽ bị chậm lại. Ngoài ra, do không làm chủ được con giống, việc nhập khẩu trâu, bò nguyên con sẽ đội chi phí, đồng thời việc chăn nuôi bò còn phải gánh vấn đề giải quyết ô nhiễm môi trường khiến cho lợi nhuận giảm, không còn sức cạnh tranh với thịt bò nhập khẩu.

Ở chiều ngược lại, khi nhập thịt trâu, bò có lãi, nhiều doanh nghiệp cũng ồ ạt nhập khẩu khiến cung vượt cầu. Việc giá bán thịt trâu, bò nhập khẩu tại Việt Nam với mức giá ngang bằng với giá bán sỉ ở các nước nhập khẩu chắc chắn là một hiện tượng bất thường.

 

Dựa vào thực lực

Chăn nuôi trâu, bò tại Việt Nam hiện dựa nhiều vào nhập khẩu. Mặc dù thông tin cho thấy bò Australia sống nhập vào Việt Nam vỗ béo giảm mạnh, song các đầu mối cung cấp thịt trâu, bò tại TP Hồ Chí minh cho phóng viên biết: “Bò sống nhập từ Thái Lan, Lào, Campuchia… tăng mạnh và muốn bao nhiêu cũng có”. Thật khó để người tiêu dùng có thể phân biệt được bò Australia với bò trong khối ASEAN.

Câu hỏi là vì sao các nước trong khu vực ASEAN vẫn có ngành chăn nuôi trâu, bò tăng trưởng tốt, còn Việt Nam lại phải nhập khẩu trâu, bò về để vỗ béo và tiêu thụ? Bộ NN&PTNT cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam nên thay đổi chiến lược, từ việc nhập khẩu vỗ béo chuyển sang chăn nuôi bài bản, phát triển các giống trâu, bò nội địa có giá trị cao.

Chắc chắn ngành chăn nuôi Việt Nam không thể dựa mãi vào mác “bò Australia” để nhập khẩu bò sống hay nhập khẩu thịt đông lạnh. Ngành chăn nuôi trâu, bò phải tạo ra được sức hút với người tiêu dùng bằng những giống bò nội địa có giá trị kinh tế cao, đồng thời phải hình thành những trang trại, những nhà máy có tiêu chuẩn quốc tế. Theo xu hướng chung thế giới thì đời sống càng phát triển, mức tiêu thụ thịt bò tính theo đầu người đều tăng trưởng khá. Đây chính là động lực cho ngành chăn nuôi trong nước quan tâm nhiều hơn đến lĩnh vực chăn nuôi trâu, bò.

Việt Nam nhập khẩu thịt từ 33 thị trường trên thế giới, trong đó Mỹ, Australia, Ấn Độ… là những đối tác quan trọng nhất. Nhập khẩu thịt từ thị trường Australia trong tháng 3/2018 tăng 200% so với tháng 2/2018.

Tình hình chăn nuôi trâu tại Việt Nam

Chăn nuôi trâu là nghề truyền thống có từ lâu đời, gắn với các hộ nông dân nhỏ lẻ, đặc biệt ở các tỉnh miền núi phía Bắc, Đồng bằng sông Hồng… Trong khi chăn nuôi heo luôn phát triển quá nóng thì chăn nuôi trâu những năm qua lại hết sức ì ạch. Đàn trâu của cả nước tính đến tháng 5/2018 giảm 0,4%, so với cùng thời điểm năm 2017. Theo thống kê, tổng đàn trâu cả nước đạt khoảng 2.491,7 nghìn con, giảm 1,1%; trong khi đó, sản lượng thịt trâu hơi xuất chuồng đạt 88 nghìn tấn, tăng 1,5% so với cùng kỳ năm 2016. Trong khi đó, nhu cầu tiêu dùng thịt trâu trong nước lẫn nhu cầu xuất khẩu trâu đang ngày càng tăng chóng mặt khiến trâu thịt luôn “cháy hàng”. Tổng đàn trâu vẫn giảm dần do hiệu quả kinh tế thấp, thời gian nuôi kéo dài và môi trường chăn thả bị thu hẹp.
Việc cải tạo đàn trâu trong nước gần như dậm chân tại chỗ, một số đơn vị hiếm hoi trong nước có nghiên cứu về trâu như Trung tâm Phát triển Chăn nuôi miền núi (Viện Chăn nuôi, đóng tại Thái Nguyên), Trung tâm Nghiên cứu Trâu và Đồng cỏ Sông Bé (Bình Dương) rơi vào bệ rạc, chỉ còn ít ỏi giống trâu Murrah chất lượng đã xuống thấp.
Ngành nông nghiệp cần có giải pháp nâng cấp, đầu tư cho 2 Trung tâm nghiên cứu về trâu tại Thái Nguyên và Bình Dương. Cụ thể, tiếp tục rà soát, tìm kiếm các giống trâu tốt nhất trong khu vực, nhập khẩu về nước để tăng nhanh đàn trâu đực giống phục vụ khâu nhân giống trâu chất lượng cao trong nước. Đồng thời, khuyến khích các doanh nghiệp có uy tín vào cuộc đầu tư thêm các nhà máy sản xuất tinh đông lạnh để tạo động lực cạnh tranh với cơ sở sản xuất tinh quốc doanh, tăng cường nguồn tinh trâu chất lượng cao, bởi cả nước hiện chưa có doanh nghiệp nào đầu tư vào lĩnh vực này.
Theo định hướng, đến năm 2020, quy mô đàn trâu là 1,71 triệu con với tốc độ tăng trưởng bình quân 1,59%/năm và đạt 2,01 triệu con vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng bình quân 1,64%/năm. Dự kiến sản lượng thịt trâu đạt 57,3 nghìn tấn năm 2020 và 80,9 nghìn tấn năm 2030.

 

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại