Thảo dược sẽ “thế chân” kháng sinh?

28/01/2020 | 13:34

(Người Chăn Nuôi) - Việc tìm kiếm các giải pháp thay thế kháng sinh trong điều trị bệnh ở gia cầm luôn là vấn đề cấp bách. Trong đó, sử dụng các thảo dược, thảo mộc được ghi nhận mang lại nhiều kết quả khả quan và là xu hướng tất yếu trong chăn nuôi gia cầm hiện nay.

Cần giải pháp thay thế

Hiện nay, tình hình kháng kháng sinh đang ở mức báo động, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cộng đồng khi các bệnh nhiễm khuẩn không còn khả năng điều trị được bằng kháng sinh. Theo thống kê tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 50 tấn kháng sinh được dùng trong chăn nuôi gia cầm và 1.000 tấn kháng sinh dùng cho chăn nuôi nuôi heo. Sử dụng kháng sinh không đúng cách dẫn đến những chủng vi khuẩn đa đề kháng xuất hiện và theo chuỗi thực phẩm và môi trường truyền cho con người.

Theo PGS.TS Phạm Kim Đăng, Khoa Chăn nuôi, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhận thức được đầy đủ tác hại của việc làm dụng kháng sinh, nhiều quốc gia đã thực hiện lộ trình cấm sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi hoặc ban hành quy định chặt chẽ về chủng loại cũng như liều lượng kháng sinh được phép sử dụng từ rất sớm. Trong đó, Thụy Điển là nước đầu tiên cấm sử dụng kháng sinh từ những năm 1980, Đan Mạch cấm sử dụng từ năm 1998. Sau đó, các nước thuộc khối Liên minh châu Âu (EU) đã thực hiện lộ trình cấm và cấm hoàn toàn việc sử dụng kháng sinh làm chất kích sinh trưởng từ năm 2006.

Sử dụng thảo dược thay thế kháng sinh là hướng đi bền vững Ảnh: Omlet

Ở Việt Nam, chủ đề này đã được bàn luận nhiều trên các phương tiện thông tin đại chúng của nước ta, nhất là từ khi nhà nước có thông báo cấm sử dụng kháng sinh kích thích tăng trưởng (Antibiotic Growth Promoters: AGPs) trong thức ăn chăn nuôi bắt đầu vào năm 2018 và dừng sử dụng kháng sinh vào mục đích phòng bệnh cho gia súc, gia cầm vào năm 2020 (Quyết định số 06/TT-BNNPTNT ngày 31/5/2016). Có thể nói, việc sử dụng kháng sinh không đúng cách đã gây nhiều tác hại cho cộng đồng. Vì vậy, trong tình hình chăn nuôi của thế giới nói chung và  Việt Nam nói riêng, giảm kháng sinh chính là một xu thế tất yếu và có nhiều giải pháp thay thế. Trong đó, sử dụng thảo dược, thảo mộc được xem là có hiệu quả và hướng đi bền vững.

 

Hiệu quả cao

Những năm gần đây, các loại thảo mộc đã được sử dụng rộng rãi trên con người và thú y, không chỉ ở Việt Nam mà tại nhiều nước châu Á. Theo Ngân hàng Thế giới, buôn bán thảo dược, các sản phẩm dược liệu thực vật và nguyên liệu thô đang tăng nhanh với tỷ lệ hàng năm từ 5 đến 15%. Các loại thảo mộc và cây thuốc “hứa hẹn” trở thành nguồn cung cấp các liệu pháp chữa bệnh cho gia cầm vì các sản phẩm này được cung cấp với giá rẻ hơn để điều trị và chính xác hơn mà không gây độc.

Việc sử dụng thảo dược có nhiều ưu điểm như không có hiện tượng kháng thuốc, không tồn dư trong thực phẩm, ít độc (Chu Mạnh Thắng và cs.). Nhiều nghiên cứu ở trong và ngoài nước khẳng định tỏi có khả năng phòng chống nhiều loại vi khuẩn, nấm, virus… phòng trị các bệnh cúm, đường ruột, điều trị vết thương… tăng tính ngon miệng, giải độc, ức chế nấm mốc, côn trùng, tẩy uế môi trường, nâng cao chất lượng thịt (Cavalito &Bailey, 1944; Hughes&Lawson, 1991; Deshpande et al., 1993). Hay như các loại tinh dầu, nhiều nghiên cứu khác nhau đã chứng minh các loại tinh dầu có tiềm năng lớn cho việc thay thế kháng sinh vì chúng có đặc tính kháng khuẩn, chống viêm, chống ôxy hóa. Ngoài ra còn tăng cường khả năng tiêu hóa (Chitprasert và Sutaphanit, 2014) và khả năng miễn dịch (Brenes và Roura, 2010), tăng cường sức khỏe đường ruột bằng cách giảm thiểu ảnh hưởng của vi khuẩn gây bệnh (Chitprasert và Sutaphanit, 2014), kiểm soát mùi hôi và khí thải amoniac (Varel, 2002).

Ở nước ta, từ lâu nhiều hộ nuôi gà, heo đã áp dụng công nghệ chăn nuôi thảo dược. Từ xưa người ta đã biết trộn hành, tỏi vào thức ăn của gà, vịt con để phòng bệnh. Gần đây, với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật đã nghiên cứu thành công nhiều chế phẩm từ thảo dược mang lại hiệu quả cao.

 

Phát huy thế mạnh

Việt Nam sở hữu trên 5.000 loại thực vật có thể làm thuốc, với gần 200 loài có tiềm năng lớn và một số loài được đánh giá là đặc biệt quý hiếm. Việt Nam đứng thứ 15 trên thế giới về đa dạng sinh học, có nguồn dược liệu vô cùng phong phú và khả năng phát triển vùng dược liệu rất tốt do điều kiện khí hậu thuận lợi. Bên cạnh việc phát triển các vùng dược liệu, chiến lược quốc gia phát triển ngành dược Việt Nam của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 10/1/2014 cũng quy định các ưu tiên dành cho lĩnh vực dược liệu, trong đó ghi rõ cần phát huy các thế mạnh, tiềm năng của Việt Nam và phát triển hơn nữa các thuốc được sản xuất từ dược liệu, không chỉ trong nhân y mà còn cả trong thú y.

Tận dụng lợi thế này, những năm qua, đã rất nhiều nghiên cứu mới về thảo dược được công bố và cho nhiều kết quả khả quan. Ông Nguyễn Kim Đoán, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai cho biết, đơn vị này đang cùng các hội viên tổ chức tập huấn, hội thảo chuyên đề nhân rộng mô hình sử dụng sản phẩm có nguồn gốc thảo dược để thay thế kháng sinh cấm trong chăn nuôi. Theo ông, các chế phẩm sinh học bắt đầu phổ biến trong chăn nuôi ở tỉnh Đồng Nai.

Hiện nay, các công ty dược, các công ty thức ăn trong ngành nông nghiệp nói chung và chăn nuôi nói riêng cũng đang âm thầm tham gia cuộc đua sử dụng các chế phẩm thảo dược nhằm giảm dịch bệnh và tăng năng suất. Thậm chí có khi vài tháng diễn ra một cuộc hội thảo, thảo luận, hướng dẫn và giới thiệu về các sản phẩm thảo dược dùng trong chăn nuôi. Có thể nói, đây không chỉ là một xu thế mà đã thực sự trở thành một “cuộc đua” của các hãng dược và các công ty thức ăn.

Diệu Châu

Gửi bình luận

Gửi Làm lại