Tây Ban Nha xóa sạch ASF

19/03/2019 | 02:35

(Người Chăn Nuôi) - Rất nhiều thử nghiệm chúng ta sử dụng hiện nay để phát hiện nhanh trên heo và bọ ve, vật trung gian truyền Dịch tả heo châu Phi (ASF) đều học hỏi theo những kinh nghiệm của Tây Ban Nha trong cuộc chiến với ASF cách đây nhiều thập kỷ.

Dịch bệnh tấn công

Khi ASF lần đầu tấn công Tây Ban Nha, quốc gia thuộc Tây Nam châu Âu vào thập niên 60, việc kiểm soát trở nên khá khó khăn. Các dịch vụ thú ý khi đó vẫn đang trong giai đoạn phát triển tại Tây Ban Nha. Không có sự kiểm soát nào diễn ra trong ngành heo và nông dân vẫn tự do chăn thả heo tại gia hộ, đồng thời sử dụng thức ăn tự chế không theo quy định của nhà nước diễn ra phổ biến.


Chính phủ Tây Ban Nha đã thực hiện hàng loạt hành động để xóa bỏ ASF
 

Tây Ban Nha chỉ trở thành tiêu điểm của ngành heo toàn cầu khi những báo cáo đầu tiên về virus gây ASF có liên quan đến loài bọ ve được công bố. Virus gây bệnh ASF là virus duy nhất được biết đến với bộ gen DNA sợi kép được truyền bởi động vật chân đốt. Một số chủng phân lập có thể gây chết động vật nhanh chỉ một tuần sau khi nhiễm bệnh. Đây là loài virus đặc hữu của châu Phi cận Sahara và tồn tại trong tự nhiên thông qua một chu kỳ lây nhiễm giữa bọ ve mềm thuộc chi Ornithodoros và heo hoang dã.

Trong suốt thời gian này, ASF trở nên đặc hữu hơn tại Tây Ban Nha và tỷ lệ heo chết giảm xuống khoảng 5%. Trong khi ASF vẫn là gánh nặng, ngành sản xuất heo tại Tây Ban Nha vẫn tiếp tục phát triển. Sản lượng heo trong những năm 1960 đạt gần 6 triệu đầu con, tới năm 1989 tăng lên 16,7 triệu đầu con, tăng gần 180%. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau khi xuất hiện ASF, ngành heo Tây Ban Nha cũng thay đổi mạnh mẽ, chuyển dần từ chăn thả tự do tại nông hộ sang các mô hình công nghiệp trong chuồng trại kiên cố.

Thập niên 80, Tây Ban Nha gia nhập châu Âu và được châu Âu hỗ trợ quỹ chống lại ASF. Lúc đó, Tây Ban Nha mới phát triển các phương pháp chẩn bệnh cải tiến để nhận dạng nhanh hơn nguy cơ bùng phát ổ dịch, cho phép công tác loại trừ và kìm hãm sự phát triển của virus trở nên dễ dàng hơn. Đây là cơ sở để Tây Ban Nha tiếp cận dịch bệnh có hệ thống hơn và xây dựng kế hoạch 5 năm tiêu diệt ASF.

 

Cuộc chiến 5 năm

Thực chất, những nỗ lực xóa bỏ dịch bệnh đã không diễn ra cho đến khi EU bắt đầu hỗ trợ các nhà sản xuất bằng cách đền bù heo bị tiêu hủy vào đầu những năm 1990 tại Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Chính vì trước đó không được đền bù, nên nhiều trại nuôi đã giấu nhẹm dịch bệnh mà không báo cáo vì không muốn tiêu hủy heo. Khi quỹ hỗ trợ tăng lên, Tây Ban Nha đã áp dụng các biện pháp cứng rắn hơn để cải thiện cơ sở hạ tầng thú y, đặc biệt ở trung tâm và theo từng vùng; Đồng thời cải thiện cơ sở vật chất trong chăn nuôi, dập các đợt bùng phát dịch bệnh và tiêu hủy toàn bộ heo bị nhiễm bệnh.

Chính phủ Tây Ban Nha đã thực hiện hàng loạt hành động như đưa ra báo cáo chính thức về tất cả các đợt nhiễm bệnh, kiểm tra toàn bộ các nguy cơ lây lan dịch bệnh, phản hồi nhanh trước các phát hiện bệnh để đảm bảo tiêu hủy vật bị nhiễm và chặn đứng nguồn lây lan dịch bệnh, từ đó ngăn chặn sự lây lan của virus, nhận dạng vật nuôi và kiểm soát quá trình vận chuyển từ những vùng rủi ro cao, theo dõi kiểm soát dịch bệnh, thậm chí cả lò mổ tại gia và kiểm soát hiệu quả nguồn thức ăn tự chế.

Những vùng đã tiêu diệt được ASF và bọ ve thành công, sẽ bắt buộc phải vệ sinh và khử trùng toàn bộ hệ thống trại nuôi. Trước khi tái đàn, phải xét nghiệm vật nuôi, dù âm tính với ASF thì vật nuôi vẫn phải nhốt tại khu riêng thuộc trại. Tại đây, heo tiếp tục được theo dõi trong 1 tháng. Tới khi nhà quản lý Tây Ban Nha đưa ra kết luận chắc chắn heo không còn nguy cơ nhiễm bệnh, trại nuôi mới được phép tái đàn. Quá trình này kéo dài khoảng 3 tháng. Việc tái đàn sẽ không được phép nếu như tại hệ thống trại nuôi đó vẫn phát hiện thấy bọ ve. Năm 1995, Tây Ban Nha tuyên bố xóa sạch ASF. 

 

Bài học kinh nghiệm

Tây Ban Nha xóa bỏ dịch bệnh thành công đầu tiên là nhờ chương trình đền bù cho nông dân có heo chết do nhiễm bệnh. Tuy nhiên, đây có thể là một trở ngại lớn với những quốc gia rộng lớn như Nga hay Trung Quốc khi số lượng heo chết quá nhiều. Bồi thường là một nhiệm vụ khó khăn và đòi hỏi sự tinh tế khéo léo với nhà quản lý ngành.

Cuộc chiến chống ASF đòi hỏi sự hợp tác khăng khít giữa các bên hữu quan. Điều Tây Ban Nha đã làm được và là yếu tố cực kỳ quan trọng để chống lại ASF chính là tạo dựng một mối liên kết khăng khít giữa nhà quản lý từ cấp liên bang tới cấp vùng và tư nhân cùng với cộng đồng khoa học, gồm tư nhân về chẩn đoán bệnh và trường đại học nghiên cứu.

Sự thành công của Tây Ban Nha còn dựa trên những kiến thức vững chắc về khoa học. 

Qua ASF, Tây Ban Nha đã có đóng góp to lớn vào công tác chẩn bệnh tiên tiến. Đây là tiền đề cho giới khoa học ngày nay nghiên cứu ra những phương pháp chẩn bệnh nhanh. Điều mà ngành heo vẫn còn thiếu trong cuộc chiến với ASF chính là một loại vaccine đặc trị. Do đó, cuộc chiến với ASF vẫn chưa đến hồi kết và dịch bệnh này vẫn đang lan nhanh từ châu Âu sang châu Á.

>> Cuối thập niên 50, ASF xuất hiện tại Bồ Đào Nha do lây nhiễm từ Angola. Sau đó, dịch bệnh bắt đầu lan với tốc độ chậm sang khắp châu Âu và tới Tây Ban Nha vào năm 1960 trước khi lan sang Pháp, Italia, Bỉ và Hà Lan. Giữa năm 1978 - 1980, dịch bệnh này xuất hiện tại Brazil, Cuba và Haiti.

 

Tuấn Minh

(Tổng hợp)

Gửi bình luận

Gửi Làm lại