Nông dân muốn “chia tay” với bò sữa

11/10/2018 | 03:03

(Người Chăn Nuôi) - Là “cái nôi” của mô hình bò sữa nông hộ, với đàn bò lớn nhất cả nước nhưng thời gian qua, nông dân TP Hồ Chí Minh đã ngán nuôi bò sữa. Nguyên nhân chính là do quy định thu mua sữa của doanh nghiệp chưa thực sự rõ ràng, người chăn nuôi luôn ở thế bị động và thiệt thòi.

Không thiết tha tái đàn

Theo Tổng cục Thống kê, giai đoạn 2014 - 2018, tổng đàn bò sữa cả nước tăng bình quân 10,1%/năm. Tính tới tháng 6/2018, TP Hồ Chí Minh có tổng đàn bò sữa 73.642 con, chiếm 23,76% tổng đàn bò sữa của cả nước, thấp hơn gần 20% so với năm 2014. Trong đó, đàn bò cái vắt sữa là 37.412 con, chiếm tỷ lệ 50,8% so tổng đàn.

Chăn nuôi bò sữa ở huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh	 Ảnh: ST
Chăn nuôi bò sữa ở huyện Củ Chi, TP Hồ Chí Minh     Ảnh: ST
 

TS. Phạm Hồ Hải, Phó trưởng phòng Khoa học Công nghệ (Sở NN&PTNT TP Hồ Chí Minh) đánh giá, khuynh hướng chung của đàn bò sữa ở thành phố có giảm tổng đàn nhưng lại tăng tỷ lệ bò cái vắt sữa, năng suất sữa cũng tăng. Điều này phù hợp với Đề án “Nâng cao chất lượng đàn bò sữa TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2016 - 2020” là duy trì đàn bò sữa không quá 100.000 con, năng suất sữa đạt bình quân 7.700 kg/con/năm; xây dựng cơ cấu đàn bò cái sinh sản chiếm 65 - 70% và đàn bò cái vắt sữa chiếm 50% tổng đàn. Ngoài ra, chăn nuôi bò sữa đang theo hướng chăn nuôi tập trung quy mô lớn, giảm dần quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ. Qua khảo sát của Sở NN&PTNT TP Hồ Chí Minh, có 96% số hộ chăn nuôi giao sữa cho các công ty lớn như Vinamilk, Friesland Campina… và 3,89% số hộ tự tiêu thụ sữa.

TS. Phạm Hồ Hải cho hay, nguồn thu chính của bò sữa chủ yếu từ tiền bán sữa. Trung bình sản lượng sữa khoảng 5.700 kg/bò/năm, giá bán khoảng 12.600 đồng/kg, thu được 72 triệu đồng/năm. Bên cạnh đó, một phần nhỏ thu nhập là từ bán bê đực, bò sữa già (để làm thịt) khoảng 5 triệu đồng/con, phân bò được khoảng 2 triệu đồng/con/năm. Tuy nhiên, lợi nhuận vẫn phụ thuộc nhiều vào giá thu mua sữa tươi và TĂCN (thức ăn tinh hay thức ăn thô).

 

Nhiều nguyên nhân

Theo TS. Đoàn Đức Vũ, Phân viện Chăn nuôi Nam bộ, TP Hồ Chí Minh xuất phát nhanh hơn nhiều tỉnh thành nhưng đến thời điểm hiện tại đang dần thua nhiều địa phương khác do chăn nuôi nhỏ lẻ. Hiện nông dân Thành phố đang giảm đầu tư cho đàn bò sữa. Nguyên nhân chính là do quy định thu mua sữa của các công ty sản xuất, chế biến sản phẩm từ sữa chưa thực sự rõ ràng, người chăn nuôi luôn ở thế bị động và thiệt thòi. Đặc biệt, thức ăn ngày càng tăng giá, vì thế người chăn nuôi không tâm huyết đầu tư, thay vào đó để đàn bò phát triển thuận theo tự nhiên và việc này đã vô tình khiến môi trường chăn nuôi bị ô nhiễm nghiêm trọng, làm ảnh hưởng đến chất lượng sữa.

Ông V, chủ một trạm thu mua sữa ở xã Phú Hòa Đông (huyện Củ Chi) kể, vào năm 2014, trạm của ông có hơn 100 hộ dân đến bán sữa nhưng nay chỉ còn khoảng 40 hộ. “Trước đây, công ty thu mua sữa nguyên liệu giá 14.000 đồng/kg, yêu cầu chất lượng tương đối dễ thực hiện nhưng hơn 1 năm nay hạ giá thu mua chỉ còn 10.500 - 11.000 đồng/kg và tăng chuẩn thu mua, rất nhiều sữa bị loại. Nguồn thu từ bán sữa giảm mạnh trong khi giá thức ăn cho bò ngày càng tăng buộc nhiều hộ phải chuyển nghề, một số hộ bị công ty cắt hợp đồng do vi phạm cũng phải bán bò vì không kiếm được nơi tiêu thụ sữa”.

Ông Nguyễn Văn Cảm, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND huyện Củ Chi, cho biết, hiện 4.699 hộ nuôi bò sữa trên địa bàn huyện đang cung cấp khoảng 338 tấn sữa cho 3 đơn vị. “Tình hình thu mua sữa vẫn ổn định, giá cả phụ thuộc vào chất lượng, không có trường hợp nào bên mua tự ý cắt hợp đồng. Chỉ những hộ không đạt các chỉ tiêu theo quy định, không cải thiện nâng chất lượng bò sữa mới bị bên mua cắt hợp đồng vĩnh viễn. UBND huyện Củ Chi đang triển khai Chương trình nâng cao chất lượng đàn bò sữa, khuyến khích giảm đàn nên một số hộ dân bán giống cho các tỉnh lân cận và sử dụng những con bò sữa có năng suất thấp làm nền để phối giống bò thịt cao sản có giá trị kinh tế cao hơn” - ông Cảm nhấn mạnh.

 

Giải pháp phát triển

Xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sữa, giảm giá thành sản phẩm... đang là những vấn đề được đặt ra để ngành bò sữa phát triển. Tuy nhiên để thực hiện được không phải dễ.

Theo HTX Chăn nuôi bò sữa Tân Thông Hội, để ổn định đầu ra cho nguồn sữa tươi, bảo đảm thu nhập cho thành viên, HTX đã xây dựng nhà máy chế biến các sản phẩm từ sữa cung cấp cho thị trường với nhãn hiệu “Sữa bò tươi Củ Chi - Củ Chi Milk”, công suất chế biến được thiết kế 30 tấn/ngày, nhưng hiện chỉ hoạt động trung bình 2 tấn/ngày do chưa có thị trường. Do vậy, HTX phải đổ bỏ sữa hoặc cô đặc sữa để dùng làm bánh sau này, nên chi phí đầu tư máy móc, thiết bị, điện rất lớn, chi phí nhân công vận hành máy nhiều.

Ông Nguyễn Minh Khánh, Giám đốc HTX Chăn nuôi bò sữa Tân Thông Hội - nơi đang xây dựng thương hiệu bò sữa Củ Chi cho biết, chủ trương của HTX là chỉ thu mua sữa nguyên liệu đạt chất lượng.

Ông Trần Trường Sơn, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TP Hồ Chí Minh, nhận định hoạt động chăn nuôi bò sữa vẫn có lãi nhưng chỉ đối với những nông dân thật sự chuyên nghiệp, biết đầu tư kỹ thuật cao thì chất lượng sữa mới đảm bảo tăng. Những trường hợp lỗ là chăn nuôi kiểu tạm bợ... Hiện nay, nguyên liệu sữa cung cấp cho các nhà máy đã bình ổn, thậm chí có chiều hướng đi xuống do nhiều công ty đã đầu tư ứng dụng quy trình chăn nuôi công nghệ cao. TP Hồ Chí Minh chỉ mới có chính sách hỗ trợ tại các hội chợ, triển lãm, còn về quảng cáo truyền thông cho sản phẩm nông nghiệp chưa có. Nếu TP Hồ Chí Minh xây dựng được thương hiệu sữa riêng thì sẽ giúp cho người nông dân phát triển đàn bò, ổn định thu nhập.

>> TS. Chung Anh Dũng, Trưởng phòng Nghiên cứu Công nghệ sinh học (Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam) phân tích, năng suất sữa của đàn bò Việt Nam vẫn còn rất thấp so với các nước phát triển như: Australia, Mỹ… Hiện nay, nếu đơn thuần sử dụng tinh bò đực để phối giống cho đàn bò cái có năng suất sữa cao, thì vẫn rất khó để đuổi kịp năng suất sữa bình quân của đàn bò sữa trên thế giới. Nông dân cần chọn lọc, áp dụng thêm nhiều phương pháp, kỹ thuật mới trong lai giống bò sữa.

Anh Vũ

Gửi bình luận

Gửi Làm lại