Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo trâu, bò (Phần cuối)

08/11/2019 | 03:55

(Người Chăn Nuôi) - Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo có vai trò rất quan trọng trong quá trình nuôi trâu, bò nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả cho người nuôi. Tuy nhiên, để thụ tinh nhân tạo thành công đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức chắc về sinh lý, sinh sản của vật nuôi và kinh nghiệm thực tiễn.

Kỹ thuật thụ tinh nhân tạo cho trâu bò (Phần đầu)

Thụ tinh nhân tạo bằng tinh cọng rạ

Chuẩn bị dụng cụ: Gồm bình nitơ chứa tinh và Nitơ, súng dẫn tinh, ống gen, găng tay, vaseline, cồn 700, panh kẹp, phích nước và cốc cao đựng nước làm giải đông tinh hoặc cốc giải đông tinh chuyên dụng, nhiệt kế, giấy vệ sinh, sổ sách ghi chép. Tất cả dụng cụ cần phải sạch sẽ, khô ráo và sắp xếp gọn gàng trong hộp đựng đồ nghề. Kiểm tra tình trạng động dục bằng cách lấy thông tin từ gia chủ hoặc xem phiếu theo dõi sinh sản cá thể bò cái, kiểm tra những dấu hiệu biểu hiện động dục bên ngoài như hành vi, dịch nhờn, màu sắc âm hộ, kiểm tra qua trực tràng để xác định chắc chắn trâu bò không có thai...

Dựa vào ngoại hình bò cái cần phối giống và mục đích lai tạo để chọn giống bò đực; ký hiệu cho từng loại tinh trên miệng bình chứa tinh để lấy được cọng rạ cần thiết. Không mang tinh ra ngoài bình để xác định loại tinh cần sử dụng.

Chuẩn bị cốc nước để giải đông tinh có nhiệt độ khoảng 35 - 370C. Có thể sử dụng dụng cụ giải đông bằng điện và theo dõi nhiệt độ thích hợp bằng đèn báo hiệu. Mở nắp bình Nitơ và gác nắp lên miệng bình, nâng giỏ đựng tinh lên ngang miệng bình, dùng panh kẹp cọng tinh. Bỏ cọng tinh vào cốc giải đông theo chiều đầu bông xuống dưới và đậy nắp bình lại vị trí cũ (thời gian giải đông trong vòng 30 giây). Trong thời gian này, tranh thủ chuẩn bị súng dẫn tinh. Nếu thời tiết lạnh nên dùng giấy vệ sinh chà xát nhiều lần vào súng để nâng nhiệt độ của súng lên. Kéo pitton ra 1 khoảng ít nhất là 13 cm và để ở vị trí thuận lợi và sạch sẽ. Nếu ống gen có nút tiếp nhận bên trong thì kiểm tra lại vị trí sao cho nút tiếp nhận nằm cách đầu ống gen khoảng 2 - 3 cm. Kiểm tra ống gen có an toàn không. Chỉ giải đông tinh khi đã xác định đúng thời điểm phối giống; tinh đã được giải đông không được bỏ lại vào bình chứa tinh.

Thụ tinh nhân tạo cho bò nhằm nâng cao năng suất của vật nuôi Ảnh: CTV

Cắt cọng rạ phía đầu hàn, vết cắt phải vuông góc và sắc. Nếu cắt bằng kéo thì cắt xong dùng tay xoa nhẹ đầu cắt cho tròn. Trước khi cắt cọng rạ cần vẩy nhẹ phía đầu hàn 2 - 3 lần để dồn tinh về phía kia.

Đưa cọng rạ phía đã cắt vào nút tiếp nhận nằm trong ống gen, xoay nhẹ cho chặt. Đẩy cọng rạ trượt vào lòng ống gen. Để cọng rạ dư ra ngoài ống gen khoảng 1 - 2 cm. Đẩy cọng rạ vào từ từ, nhẹ nhàng tránh cong hoặc gẫy cọng rạ. Trong trường hợp ống gen không có nút tiếp nhận thì đơm đầu bông của cọng rạ vào đầu súng, cho dư ra 2 - 3 cm.

 Kéo ống gen trùm vào súng; đẩy thân súng trượt đến đầu tận cùng của ống gen.

Tuỳ theo từng loại súng mà ta có cách cố định ống gen phù hợp. Cố định xong, nhẹ nhàng đưa pitton vào đầu bông cọng rạ. Nhẹ nhàng đẩy pitton từ từ cho phần không khí còn lại trong cọng rạ ra ngoài. Quấn giấy vệ sinh đầu súng cắp ngang miệng hoặc giắt vào người.

Khi đến làm việc trên trâu, bò thì yêu cầu đứng nghiêng về một bên. Tay được đeo găng, chụm bàn tay lại và đưa từ từ từng ngón một vào trực tràng theo hướng bàn tay úp xuống. Dùng giấy vệ sinh lau chùi sạch hai mép của âm hộ một cách cẩn thận. Khi lau, tránh để phân lọt vào giữa hai mép của âm hộ. Khi vào sâu khoảng 10 cm hoặc đụng vào vách trên của âm đạo thì nâng phần gốc súng lên sao cho thân súng dẫn tinh song song với phần xương sống của bò cái và đưa thẳng vào theo hướng cổ tử cung. Tránh đầu súng tiếp xúc với mép âm hộ. Khi tay đeo găng đưa vào được trong trực tràng, tìm cổ tử cung, cố định cổ tử cung vào thành bên xương chậu. Kết hợp tay ngoài và tay trong để hướng súng bắn tinh vào miệng cổ tử cung, lần lượt đưa đầu súng đi qua hết các nấc. Khi đầu súng dẫn tinh đi qua hết các nấc của cổ tử cung thì dùng ngón tay bên trong trực tràng để xác định điểm bơm tinh. Xác định đúng vị trí và tiến hành bơm tinh, khi bơm nên bơm từ từ. Bơm xong, từ từ rút súng ra đồng thời nâng nhẹ cổ tử cung để tránh trường hợp tinh chảy ngược lại âm đạo.

Sau khi phối giống xong, tháo bỏ găng tay, vỏ ống gen, giải phóng trâu, bò khỏi gióng cố định. Vệ sinh và thu xếp dụng cụ, dùng cồn để sát trùng súng dẫn tinh.

Ghi chép những số liệu cần thiết vào sổ, phiếu phối giống, số hiệu trâu, bò cái, ngày phối, số hiệu đực giống, tên gia chủ, dẫn tinh viên... Dặn dò gia chủ theo dõi sự động dục của trâu, bò trong chu kỳ tới khoảng 17 - 23 ngày sau kể từ ngày phối giống.

Hà Nguyễn

Gửi bình luận

Gửi Làm lại