Kỹ thuật nuôi yến

01/04/2019 | 03:14

(Người Chăn Nuôi) - Nuôi yến được xem là nghề mang lại hiệu quả kinh tế cao, quá trình nuôi khá đơn giản, bởi đây là loài chim tự nhiên, ít dịch bệnh, không tốn chi phí.

Nhà yến

Vị trí: Phải gần đồng ruộng, bụi cỏ, rừng cây thấp, biển, sông, hồ… Những nơi này có nhiều thức ăn của chim, tạo điều kiện để chim tìm mồi dễ dàng, nhất là vào mùa mưa.

Hình thức: Ở Việt Nam hiện nay đang sử dụng 3 loại mô hình nhà yến, cụ thể:  Xây nhà yến bằng gạch, bê tông cốt thép: Đây là mô hình phổ biến nhất hiện nay, rất phù hợp với điều kiện thời tiết, khí hậu của Việt Nam, đặc biệt khu vực các tỉnh miền Trung. Ngoài vật liệu gạch truyền thống thì hiện nay một số nhà yến còn ứng dụng vật liệu gạch không nung (vật liệu nhẹ). Mô hình này có độ bền cao, đảm bảo tốt các điều kiện trong nhà yến.

Mô hình 3D: Đang được các nhà đầu tư thực hiện tạo mô hình cấu trúc hấp dẫn trong các khu du lịch. Hiện nay một số nhà yến ở miền Nam sử dụng mô hình này để thiết kế xây dựng mô hình núi nhân tạo nuôi chim yến. Nguyên tắc thiết kế và thi công của mô hình này là đan khung thép rồi phun hỗn hợp vữa xi măng và chất phụ gia. Mô hình này sử dụng trong thời gian khá ngắn, có nhiều công trình 5 - 7 năm đã có dấu hiệu xuống cấp rất khó khắc phục, chi phí đầu tư cao.

Mô hình nhà lắp ghép bằng tấm lợp thông minh: Được thực hiện theo hình thức thiết kế khung sắt, lợp mái và bao bọc tole, tấm lợp thông minh. Bên trong nhà được cách nhiệt bằng xốp 10 cm và tấm Prima/Cemboard dùng làm tường bên trong. Mô hình này chủ yếu được sử dụng ở TP Hồ Chí Minh và khu vực Tây Nam bộ. Mô hình này có ưu điểm là thi công nhanh, vật liệu nhẹ nhưng có nhược điểm là độ bền thấp, khó điều chỉnh được nhiệt độ, độ ẩm trong nhà yến.

 

Thông số kỹ thuật

Nhiệt độ: Đảm bảo nhiệt độ trong nhà yến luôn duy trì ở mức 27 - 300C. Nếu nhà yến có nhiệt độ không ổn định hoặc vượt quá 300C thì yến rất dễ bỏ tổ đi.

Độ ẩm: Độ ẩm chuẩn cho căn nhà nuôi yến là 75 - 85%.

Ánh sáng: Ánh sáng tốt nhất cho nhà yến là 0,2 - 0,6 lux. Người nuôi có thể điều chỉnh yếu tố ánh sáng nhà yến bằng cách dựng các vách ngăn mềm để làm tối các góc phòng, như vậy chim yến sẽ yên tâm làm tổ và nuôi dưỡng chim non.

 

Hệ thống, thiết bị

Ngoài ra, cần có âm thanh trong nhà yến, gồm có âm thanh bên trong và bên ngoài. Hai âm thanh này rất quan trọng vì vừa có tác dụng thu hút, dẫn dụ chim yến tới vừa có tác dụng giữ chân chim yến ở lại trong nhà yến. Vì vậy cho nên âm thanh này phải đa dạng, tốt nhất nên có một bộ sưu tập âm thanh gồm khoảng 3 - 10 âm.

Hệ thống giá tổ có nguyên liệu bằng giá gỗ. Đảm bảo độ mềm, không được có mùi để chim dễ dàng bám đậu. Thông thường làm bằng gỗ dừa, gỗ bạch tùng, gỗ thông trắng.  Khoảng cách chiều ngang ô khoảng 45 - 50 cm, chiều dài khoảng 90 - 110 cm. Chiều dài của giá tổ được lắp đặt vuông góc với đường truyền của ánh sáng và đảm bảo sao cho giảm thiểu tối đa ánh sáng phản chiếu lên giá tổ. Có thể làm giá tổ bằng bê tông hoặc đá tự nhiên…

 

Cách dẫn dụ

Người nuôi yến trong nhà thường phát tiếng gọi của yến đễ dẫn dụ chim đến làm tổ. Khi nghe tiếng chim gọi bạn tình phát ra, những con chim yến bay ngang qua sẽ bay đến ngôi nhà có tiếng gọi bạn. Khi đã bay vào nhà rồi chim nhận thấy điều kiện sống phù hợp với chúng sẽ ở lại, sau đó nhiều chim gọi nhau đến tiếp mỗi ngày, số lượng, đàn chim nhiều hơn và dần dần về làm tổ ở đây.

Chim yến có khứu giác rất nhạy cảm, chúng chỉ làm tổ khi ngửi thấy mùi bầy đàn ở gần đó. Vì thế ngoài việc dụ chim yến bằng cách dùng loại yến bụng trắng, ta có thể xịt mùi thơm hữu cơ tạo mùi để căn nhà có mùi giống như mùi của chim yến, rải ít phân chim, hay làm tổ giả, bật âm thanh gọi bầy khoảng 7 - 12 giờ và 16 - 18 giờ, đây là lúc chim yến vừa đi kiếm ăn về.

Sau khi nhà yến đã có chim ở ổn định, sử dụng các dung dịch để kích thích chim làm tổ. Thường thì chim hay làm tổ ngay bên loa phát tiếng kêu nên trong nhà yến cần gắn thêm loa (1,5 m2/loa). Bên cạnh đó, cần ngăn ngừa địch hại liên tục và triệt để, tạo cảm giác an toàn trong quá trình chim làm tổ.

 

Thức ăn

Ngoài thức ăn là ấu trùng ong kiến, cần bổ sung bằng loại thức ăn côn trùng đóng hộp (kiểu artemia dùng cho nuôi tôm) với hàm lượng protein cao đến 56%, là thức ăn tự nhiên 100%. Đây là một loại côn trùng hai cánh (dipteramino), thuộc giống Drosophila (ruồi dấm). Thức ăn được cung cấp trong nhà yến gần với nơi sẽ làm tổ, chim bố mẹ không phải đi xa, không mất nhiều năng lượng, chim con cũng đủ mồi để lớn lên nhanh chóng và đủ sức rời khỏi tổ. Nhờ vậy, số lượng yến và năng suất nhà yến tăng cao.

 

Phòng bệnh

Trong quá trình nuôi, chim yến thường gặp một số bệnh như chân bị đỏ và sưng tấy. Nguyên nhân chính là do chim ít vận động, cũng có khi là do gen di truyền và đặc biệt do các ký sinh trùng như mạt, rệp, ve tấn công sẽ khiến chim bị suy dinh dưỡng. Để phát hiện ra bệnh, người nuôi cần quan sát kỹ, nếu thấy chim khi đứng hay co một chân lên là giai đoạn bệnh đã nặng và rất nhạy cảm với tác nhân bên ngoài. Nếu vết trầy xước nhỏ, có thể trị bằng cách sát khuẩn ngay bằng thuốc sát khuẩn thông thường như cồn, ôxy già… Còn nếu vết thương đã chảy máu thì sử dụng các chế phẩm giúp cầm máu.

Ngoài ra, chim yến có rất nhiều địch hại như: Chim cắt, cú, đại bàng, diều hâu, gián, kiến, chuột… Gián xuất hiện bên trong nhà yến, chúng ăn tổ yến. Nhà yến ẩm ướt là điều kiện thuận lợi cho gián sinh sản, phát triển nên số lượng gián nhiều sẽ ảnh hưởng rất lớn đến đàn chim yến, nhất là trong giai đoạn chúng đang ấp trứng. Mặt khác, chất thải của gián sẽ gây mùi cho tổ yến, làm giảm chất lượng tổ nên cần thường xuyên dọn dẹp vệ sinh nhà yến. Định kỳ hàng tháng phải phun hóa chất (không gây hại cho chim).

 

Thu hoạch

Thu hoạch ở thời điểm trước khi chim yến đẻ trứng là cách làm được ưa chuộng nhất bởi vì khi lấy tổ yến tại thời điểm này, tổ yến là sạch sẽ nhất. Giá trị tổ yến mang lại cũng là cao nhất vì thời gian xử lý ngắn do tổ yến đã sạch sẵn rồi. Khi chim Yến phát hiện ra là bị mất tổ thì sẽ lập tức xây lại tổ mới. Tránh lấy tổ lúc chim mới đẻ trứng hoặc con vừa mới nở, như vậy số lượng chim yến trong nhà nuôi sẽ bị giảm đi.

Nguyễn An

Gửi bình luận

Gửi Làm lại