Kháng sinh, căn bệnh “trầm kha”

21/05/2019 | 07:19

(Người Chăn Nuôi) - Lâu nay chủ đề kháng sinh trong chăn nuôi luôn rất “nóng” trên tất cả phương diện. Hệ lụy nó để lại đã được cảnh báo rất nhiều, thế nhưng, việc ngăn chặn tình trạng lạm dụng trong chăn nuôi gia súc, gia cầm vẫn rất lỏng lẻo. Liệu có biện pháp nào giải quyết triệt để vấn nạn này?

Những con số báo động

Một thống kê gần đây cho thấy, hiện vẫn có 46 loại kháng sinh, hóa dược được phép sử dụng trong thức ăn chăn nuôi; 100% trại chăn nuôi gà có sử dụng kháng sinh đều dùng cao hơn quy chuẩn; 94 trại nuôi heo thịt (theo điều tra) có sử dụng kháng sinh cao hơn quy định 2 - 4 lần… Cùng đó, theo thống kê của ngành nông nghiệp, có đến 75% kháng sinh trong chăn nuôi được nhập khẩu từ Trung Quốc, nhưng không được quản lý chặt chẽ trong tiêu thụ. Do đó dẫn đến tình trạng nhiều loại kháng sinh cấm hoặc hạn chế sử dụng vẫn được nhập khẩu và buôn bán tự do.

Mới đây, Cục Thú y khảo sát 208 trang trại chăn nuôi gia cầm ở tỉnh Tiền Giang cho thấy, lượng kháng sinh sử dụng trên đầu gia cầm cao gấp 6 lần so với một số nước châu Âu. Trong đó, 84% kháng sinh được sử dụng với mục đích phòng bệnh và ở mỗi chu kỳ chăn nuôi, 72% số trang trại đều sử dụng ít nhất một loại kháng sinh để phòng, trị bệnh hoặc kích thích tăng trưởng. Đối với chăn nuôi heo, hàm lượng kháng sinh lên tới 286,6 mg/kg heo hơi.

Bên lề Hội thảo “Áp dụng các giải pháp công nghệ nhằm giảm thiểu sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi gia cầm” do Hiệp hội Chăn nuôi Gia cầm Việt Nam tổ chức trong tháng 4/2019, TS. Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội cho biết, mỗi năm ước tính nước ta sử dụng 1.000 - 1.200 tấn kháng sinh trong chăn nuôi gia súc, gia cầm.

 

Bắt tay hành động

Trên thế giới, do lo ngại hệ lụy, nhiều nước đã cấm sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi hoặc có những quy định nghiêm ngặt về chủng loại cũng như liều lượng được phép sử dụng. Thụy Điển là nước đi đầu khi cấm sử dụng kháng sinh từ những năm 1980, Đan Mạch từ năm 1998. Các nước châu Âu thì quy định rất chặt chẽ về những loại kháng sinh được phép sử dụng và từ năm 2006, khu vực này cấm tuyệt đối việc sử dụng kháng sinh trong thức ăn chăn nuôi là chất kích thích sinh trưởng.

Tại Hội nghị đánh giá 5 năm thực hiện “Kế hoạch hành động quốc gia về phòng, chống kháng thuốc 2013 - 2020”, lãnh đạo Cục Thú ý cho rằng, hiện nay việc lạm dụng kháng sinh cho người để sử dụng trong vật nuôi, nuôi trồng thủy sản rất phổ biến. Điều này làm tình trạng dư lượng kháng sinh trong thực phẩm từ động vật nuôi, thủy hải sản gia tăng, là nguyên nhân gây ra tình trạng kháng thuốc kháng sinh khi sử dụng nguồn thực phẩm này.

Còn Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến cho rằng, với số lượng lớn thịt heo và thịt gia cầm tiêu dùng trong nước hằng ngày, việc tồn dư kháng sinh có thể là rủi ro lớn đối với sức khỏe cộng đồng. Điều này cũng có thể gây ra những bệnh mới nổi lây truyền sang người hoặc những bệnh mới nổi lây truyền qua thực phẩm.

 

Triệt để loại bỏ

Năm 2017, Cục Chăn nuôi cũng đã có Công văn gửi các đơn vị nhập khẩu thức ăn chăn nuôi gia súc, gia cầm, yêu cầu các đơn vị nhập khẩu thức ăn chăn nuôi dừng nhập khẩu các sản phẩm thức ăn chăn nuôi có chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng ngoài quy định từ này 1/5/2017. Bên cạnh đó, yêu cầu dừng nhập khẩu tất cả các sản phẩm thức ăn chăn nuôi chứa kháng sinh kích thích tăng trưởng kể từ ngày 1/10/2017 và có trách nhiệm giám sát để đảm bảo không còn thức ăn chăn nuôi chứa kháng sinh kích thích sinh trưởng do đơn vị nhập khẩu trước đó còn lưu thông trên thị trường từ ngày 1/1/2018.

Như vậy, trên văn bản, từ đầu năm 2018, Việt Nam đã dừng sử dụng các loại kháng sinh cho mục đích sinh trưởng trong chăn nuôi và chỉ cho phép sử dụng trong sản xuất con giống. Lộ trình đến năm 2020, Việt Nam sẽ dừng hẳn việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi.

Muộn nhưng vẫn còn kịp để ngành chăn nuôi thay đổi, không chỉ nhằm cứu vãn sức khỏe cộng đồng, mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành hàng. Bởi việc tồn dư kháng sinh trong sản phẩm thực phẩm đã và đang trở thành chướng ngại vật lớn để mở rộng xuất khẩu.

Theo TS. Nguyễn Thanh Sơn, Luật Chăn nuôi đã được ban hành và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2020, người sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi phải được kê đơn từ bác sĩ thú y, việc quy định theo văn bản là như vậy, nhưng thực tế việc kiểm soát được hay không lại là câu chuyện khác. Vì thế, kiểm soát sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi cũng như các chất khác là một câu chuyện lâu dài và cần có một chương trình hành động quyết liệt từ các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức xã hội nghề nghiệp, các cơ quan truyền thông để tuyên truyền cho người dân thì mới kiểm soát được việc lạm dụng kháng sinh và kháng kháng sinh như hiện nay.

TS. Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch hiệp hội Chăn nuôi gia cầm việt nam
Bên cạnh đưa ra các quy định kiểm soát việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi như: Quy định về các kháng sinh được dùng, liều lượng dùng, mua kháng sinh phải theo đơn của bác sỹ thú y... thì điều cần thiết nữa để giảm sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi là phải áp dụng hai giải pháp quan trọng. Thứ nhất là phải sử dụng các chế phẩm sinh học thay thế như probiotics hoặc là các men vi sinh khác, điều mà các nước đang áp dụng rất hiệu quả. Thứ hai là phải áp dụng các giải pháp về an toàn sinh học. Đây là một giải pháp rất hữu hiệu để phòng, chống dịch bệnh, kể cả các dịch bệnh nguy hiểm như Dịch tả heo châu Phi, lở mồm long móng, cúm gia cầm…

TS. Lê Văn Thông, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký
Hiệp hội Chăn nuôi gia súc lớn Việt Nam

Cùng với các giải pháp về quản lý kiểm soát, sử dụng các chế phẩm sinh học nhập khẩu, chúng ta nên tăng cường nghiên cứu và sử dụng thêm các sản phẩm chế phẩm sinh học có nguồn gốc thảo dược trong nước. Điều này sẽ giúp giảm được chi phí đầu vào mà vẫn cho hiệu quả cao, đảm bảo sản phẩm an toàn. Hiện nay, Việt Nam đã có sản phẩm chế phẩm sinh học thảo dược và đã được nhiều đơn vị, trang trại sử dụng rất thành công. Mong rằng trong thời gian tới, với lợi thế, tiềm năng sẵn có, chúng ta sẽ tiếp tục nghiên cứu và đưa ra thị trường nhiều sản phẩm chế phẩm sinh học có nguồn gốc thảo dược, thực vật mới để người chăn nuôi sử dụng; từ đó giúp nông dân giảm dần việc sử dụng và lạm dụng kháng sinh.
hồng thắm (Ghi)


 

>> Ông Trần Văn Quang, Chi cục trưởng Chi cục Thú y Đồng Nai cho rằng, những người chăn nuôi hễ thấy heo, gà bỏ ăn không rõ bệnh gì cũng đều mua thuốc và chích để mong vật nuôi khỏe lại. Nếu vật nuôi bệnh nặng, ngoài việc chích liên tục, họ còn trộn thêm kháng sinh vào thức ăn. Có nghĩa là, bằng mọi cách người ta tống các loại kháng sinh thật nhiều để cứu vãn tình thế.

 

Phan Thảo

Gửi bình luận

Gửi Làm lại