Dây chuyền chế biến sản phẩm chăn nuôi: Hiện đại để bứt phá

13/09/2018 | 02:52

(Người Chăn Nuôi) - Hiện nay đa số các tỉnh thành đều có quy hoạch khu vực giết mổ, chế biến gia súc gia cầm, song trong thực tế vẫn nhiều lò mổ chui, nhiều sản phẩm chăn nuôi không rõ từ lò mổ nào. Về căn bản, ngành công nghiệp chế biến trong chăn nuôi tại Việt Nam vẫn còn manh mún và chưa phát huy hết ý nghĩa trong việc cung cấp sản phẩm sạch cho thị trường.

Còn chui lủi

Đồng Nai là một tỉnh có ngành chăn nuôi hiện đại vào loại nhất nước với nhiều doanh nghiệp trang trại lớn và có sản phẩm xuất khẩu, nhưng trong năm 2017 và 4 tháng đầu năm 2018, các cơ quan chức năng vẫn kiểm tra xử phạt được hơn 60 trường hợp giết mổ trái phép.

Tại chợ đầu mối Bình Điền, TP Hồ Chí Minh, nhiều sản phẩm thịt tươi sống ở đây được tiêu thụ, nhưng người mua, kẻ bán không biết sản phẩm có nguồn gốc từ lò mổ nào. Thậm chí lúc nửa đêm, người ta vẫn có thể thấy heo, gà mới mổ buộc sau xe thô sơ chạy đi những nẻo đường khuất để tránh cơ quan kiểm dịch, tìm cách vào Thành phố.

Thống kê của tỉnh Đồng Nai cho thấy có 72 cơ sở giết mổ được cấp phép, nhưng chỉ một nửa số đó là cơ sở giết mổ theo quy hoạch. Thông tin cho biết nhiều lò giết mổ tập trung “hoạt động không quá 50% công suất so với thiết kế. Có lò không có heo để mổ, phải đóng cửa”. Sở dĩ có tình trạng có quy hoạch mà ít doanh nghiệp tới thuê đất để hoạt động, hoặc có hoạt động lại không mua được heo về mổ, cơ bản là do thói quen thu mua và mổ gia súc gia cầm tại các điểm ở ngoài quy hoạch, nằm trong khu dân cư và một số lò mổ ngại vào khu quy hoạch vì sợ thuế. Việc bán cho thương lái ở địa phương, tự mở lò mổ vẫn còn khá phổ biến.

Tình hình ở các tỉnh phía Bắc cũng phức tạp không kém. Theo Chi cục Thú y Hà Nội, năm 2017 trên địa bàn TP Hà Nội có 1.070 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, nhưng cơ sở giết mổ nhỏ lẻ, thủ công có tới 1.048 cơ sở, cơ sở giết mổ bán công nghiệp chỉ có 15 cơ sở; cơ sở giết mổ công nghiệp chỉ 7 cơ sở. Tổng số cơ sở có giấy phép đăng ký kinh doanh là 168.

 

Không chỉ là nơi giết mổ

Đối với đa số người chăn nuôi, các điểm giết mổ gia súc, gia cầm đơn giản chỉ là nơi tập trung gia súc, gia cầm để giết thịt đem đi tiêu thụ. Song các chuyên gia nước ngoài mới đây trong một hội thảo tại TP Hồ Chí Minh cho biết: “Vai trò của các điểm giết mổ là thẩm định phân loại các sản phẩm giết mổ, qua đó sàng lọc và chỉ giết mổ những sản phẩm chăn nuôi đủ chất lượng, theo các tiêu chuẩn mà các nhà bán lẻ yêu cầu”.

Tại Việt Nam, phần lớn các siêu thị cửa hàng chưa đưa ra các tiêu chí mang tính ràng buộc pháp lý về sản phẩm chăn nuôi tươi sống cung cấp cho siêu thị. Nhưng ở các nước phát triển, để lò mổ cung cấp sản phẩm cho các siêu thị, chính các lò mổ phải cung cấp các loại giấy tờ nguồn gốc sản phẩm, mức độ vệ sinh, quy trình giết mổ… và các lò mổ phải được cung cấp các loại giấy chứng nhận về vệ sinh an toàn thực phẩm thì sản phẩm của họ mới được các siêu thị lớn chấp nhận.

Một chuyên gia của Tập đoàn kiểm định SGS cho biết: “Việc sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi để phòng chữa bệnh là khó tránh khỏi, vấn đề là tồn dư của kháng sinh trong sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng có còn hay không”? Kinh nghiệm các nước tiên tiến là chính lò mổ sẽ kiểm tra và thường nuôi vật nuôi một tuần trước khi giết mổ, đảm bảo dư lượng kháng sinh nếu có trong quá trình chăn nuôi, cũng sẽ đào thải ra ngoài trước khi được giết mổ. Quy trình chăn nuôi và giết mổ cần được cấp giấy chứng nhận để bảo vệ thương hiệu và để người tiêu dùng tin tưởng.

Hiện nay, đa số các nhà máy hiện đại chỉ phục vụ cho các trang trại vệ tinh và cho sản phẩm chăn nuôi của công ty đó. Công suất cũng còn hạn chế. Năm 2017, sự việc hơn 4.000 con heo tại cơ sở giết mổ Xuyên Á bị phát hiện tiêm thuốc an thần cho heo, và cơ sở bị đình chỉ đã cho thấy thực tế, ngay cả thành phố lớn như TP Hồ Chí Minh vẫn còn thiếu rất nhiều cơ sở hiện đại.

 

Hướng tới xuất khẩu

Các chuyên gia xuất khẩu nông sản Hàn Quốc khi sang khảo sát tại Việt Nam đều cho biết sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam muốn xuất khẩu được sang Hàn Quốc đều phải được giết mổ tại các nhà máy hiện đại và đạt tiêu chuẩn. Ngoài việc chăn nuôi sạch bệnh, không dùng kháng sinh thì việc sản phẩm được xuất xứ từ nhà máy giết mổ chế biến đạt tiêu chuẩn quốc tế là một trong những yêu cầu của xuất khẩu sản phẩm thịt.

Đáng mừng là thời gian gần đây, nhiều doanh nghiệp lớn đã đầu tư hiện đại cho lĩnh vực này. Điển hình như Công ty CP Tập đoàn Masan tại tỉnh Hà Nam (Masan) với việc xây dựng nhà máy hiện đại, công suất giết mổ phục vụ chế biến khoảng 1,4 triệu con heo/năm, nhà máy chế biến thịt heo hứa hẹn sẽ giúp thay đổi bộ mặt chăn nuôi ở khu vực Bắc bộ. Hay tỉnh Bắc Ninh được xem như một trung tâm giết mổ gia súc gia cầm trong tương lai đã đồng ý xây dựng cơ chế đặc thù cho việc xây dựng nhà máy giết mổ hỗn hợp heo và gia cầm công suất khoảng 1 - 1,2 triệu con heo/năm và 60 - 70 triệu con gia cầm/năm…

Điều đặc biệt là các dây chuyền giết mổ gia súc hiện đại sẽ mở ra ngành công nghiệp chế biến và các sản phẩm trị giá gia tăng.

Hiện nay Vissan chiếm 65% thị phần xúc xích và sản phẩm xúc xích đóng góp hơn 1/2 tổng lợi nhuận của Vissan với mức tăng trưởng đều từ 15 - 20%/năm. Việc hiện đại hóa khâu chế biến và sản xuất sản phẩm cao cấp từ ngành chăn nuôi hứa hẹn sẽ giúp sản phẩm chăn nuôi Việt Nam đi ra các thị trường thế giới. Đối với người chăn nuôi, các nhà máy lớn có thể mở ra liên kết chăn nuôi theo hình thức các trang trại vệ tinh, cung ứng nguyên liệu cho nhà máy. Bởi vậy, ngành công nghiệp giết mổ hiện đại sẽ giúp thay đổi không chỉ tập quán chăn nuôi mà còn giúp sản phẩm chăn nuôi Việt Nam chiếm lĩnh thị trường nội địa và xuất khẩu. 

>> Bà Phạm Khánh Phong Lan, Trưởng Ban Quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm TP Hồ Chí Minh cho biết: “Giết mổ hiện đại phải đầu tư lớn hơn thì tiền cũng nhiều hơn nhưng Thành phố phải làm. Đã chăn nuôi theo trang trại, theo quy mô lớn thì phải giết mổ hiện đại mới đáp ứng được, chứ không thể khập khiễng vừa giết mổ thủ công, vừa giết mổ công nghiệp”.

TS. Đoàn Xuân Trúc, Phó Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam

Cần nhiều cơ chế khuyến khích đầu tư

Ngành chăn nuôi heo rất cần phải đầu tư thâm canh, đừng tăng đầu con nhiều, mà là tăng năng suất và tăng chất lượng. Muốn đầu tư thâm canh thì Nhà nước cũng phải có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư quy mô lớn, công nghệ cao, kể cả trong khâu sản xuất chăn nuôi và cung đoạn giết mổ, chế biến, dự trữ sản phẩm thịt. Trong khâu giết mổ, cần có cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư nhà máy giết mổ, cơ sở chế biến, bảo quản sản phẩm thịt heo thông qua ưu đãi trong khâu thuê đất, hỗ trợ đáng kể xây dựng cơ sở hạ tầng và xử lý môi trường, cho vay lãi suất các khâu thu mua giết mổ, khâu cấp đông, bảo quản, chế biến và phân phối.

 

TS.Trần Duy Khanh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Đào tạo Doanh nhân APEC

Thay đổi phương pháp kiểm soát giết mổ

Giết mổ gia súc, gia cầm là một khâu quan trọng trong chuỗi sản xuất chăn nuôi, góp phần kiểm soát vệ sinh an toàn thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn. Tuy nhiên hiện nay, khâu giết mổ gia súc gia cầm ở nước ta vẫn còn yếu kém, chủ yếu là doanh nghiệp tư nhân ở một số thành phố lớn như: TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, TP Đà Nẵng… Trong đó, tỷ lệ kiểm soát khâu giết mổ khá ít, chỉ chiếm khoảng 20%, còn lại là giết mổ tự do. Cùng với đó, phương pháp quản lý, kiểm soát lò mổ còn lúng túng, chưa phản ánh đúng chất lượng của gia súc, gia cầm. Bởi không kiểm soát được nguồn gốc con vật, quy trình nuôi hay dư lượng kháng sinh…. Vì vậy, giải pháp thiết yếu nhất là cần thay đổi phương pháp kiểm soát giết mổ bao gồm các phương diện: kiểm soát dịch bệnh ở cơ sở, kiểm soát lưu thông và kiểm soát lò mổ. Để làm được điều này, cán bộ thú y cơ sở đóng một vai trò rất quan trọng, quản lý chặt chẽ vật nuôi khu vực khi nhập giống, kiểm tra chặt chẽ quá trình nuôi… Bên cạnh đó, khi phát hiện sơ sở giết mổ vi phạm an toàn thực phẩm, các cơ quan chức năng có biện pháp nghiêm khắc, đình chỉ hoạt động, công khai, thông báo rộng rãi trên các phương tiện truyền thông.

 

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại