Chung tay đẩy lùi ASF

15/08/2019 | 03:45

(Người Chăn Nuôi) - ASF đã hoành hành, “tàn phá” ngành chăn nuôi heo Việt Nam với mức độ được đánh giá là ít ai lường hết. Hậu quả, theo tính toán cuối năm 2019 cho đến gần Tết Nguyên đán 2020, Việt Nam có thể thiếu hụt khoảng 500.000 tấn thịt heo, tương đương gần 20% tổng nhu cầu.

Diễn biến khôn lường

 Nhiều chuyên gia khẳng định, dù dịch bệnh đã được báo trước khi hoành hành ở Trung Quốc, nhưng rất ít người lại có thể đánh giá hết ảnh hưởng nghiêm trọng của nó tại Việt Nam.  

Bệnh xuất hiện tại Việt Nam vào tháng 2/2019 và đến nay đã lan rộng khắp ba miền đất nước. Tính đến tháng 5/2019, đàn heo cả nước đã giảm 5,5% so với cùng kỳ năm 2018. 

Số liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy trong 4 tháng đầu năm 2019, Việt Nam đã chi gần 23,6 triệu USD để nhập khẩu thịt heo, tăng 6,7 lần so với cùng kỳ năm 2018 (tương đương hơn 3,5 triệu USD). Không chỉ nhập khẩu thịt heo tăng mà nhập khẩu trâu, bò đạt gần 228,5 triệu USD, tăng 38%, nhập khẩu  thịt gia cầm 82,1 triệu USD, tăng 49%, phụ phẩm sau giết mổ nhập gần 500 triệu USD, tăng 23%.

Biện pháp phòng chống ASF tại Việt Nam còn nhiều hạn chế - Ảnh: IE

 

Thiệt hại cho người nuôi nhỏ lẻ

Một nghiên cứu quốc tế cho thấy, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng từ dịch bệnh ASF, không chỉ do heo bị chết mà do giá cả xuống thấp và các sản phẩm không truy xuất được nguồn gốc sẽ rất khó bán. Quá trình này có thể dẫn tới một kịch bản làm thay đổi ngành chăn nuôi, đó là trong số khoảng 3 triệu hộ nuôi heo hiện nay, sẽ có một số lượng không nhỏ các nông hộ chuyển sang chăn nuôi gia súc, gia cầm khác. Đồng thời, các hộ nhỏ lẻ sẽ không thể theo đuổi ngành chăn nuôi heo mà buộc phải phát triển mô hình trang trại lớn hơn, nhằm cung cấp cho các chuỗi siêu thị và các nhà bán lẻ thịt sạch. 

Tính đến 24/6, ASF đã xuất hiện trên khoảng 60 tỉnh, thành phố khắp cả nước, với ước tính hơn 2,6 triệu con heo bị tiêu hủy. Tổng đàn nái 6/2019 đã giảm tới 30% so với cùng kỳ năm trước.  

 

Nguy cơ “thất thủ sân nhà”

Điều đáng lo ngại nhất đối với các doanh nghiệp và người nuôi đó là nếu dịch bệnh kéo dài sẽ dẫn tới việc phải nhập khẩu thịt heo và các loại thịt khác, dẫn tới việc ngành chăn nuôi bị mất thị trường vào tay các đối thủ nước ngoài. 

>> Việt Nam hiện có tỷ lệ tiêu thụ thịt heo bình quân đầu người cao nhất thế giới. Thịt heo chiếm 3/4 lượng tiêu thụ thịt cả nước. Những người chăn nuôi quy mô nhỏ cung cấp phần lớn thịt heo của cả nước, khoảng từ 60 - 80% sản phẩm thịt heo.

Hiệp hội Thịt Trung Quốc dự đoán sản lượng thịt heo sẽ giảm 15 - 20% trong năm 2019 và sản lượng thậm chí có thể giảm tới 40%. Do đó, nhập khẩu thịt heo của Trung Quốc đã lên tới 2,2 triệu tấn trong 5 tháng đầu năm nay, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm ngoái. Thông tin cho thấy, số lượng heo của Trung Quốc bị tiêu hủy do ASF là khoảng hơn 200 triệu con, bằng số lượng heo nuôi của Mỹ, EU cộng lại!

Theo số liệu ước tính của Tổng cục Thống kê, tổng đàn heo cả nước tháng 6 năm 2019 giảm 10,3%, trong đó riêng vùng Đồng bằng sông Hồng tổng đàn giảm 31% so với cùng thời điểm năm 2018. Tính đến ngày 12/7, dịch ASF đã lây lan ra 62/63 tỉnh/thành trên cả nước, với số heo bị tiêu hủy lên tới hơn 3,3 triệu con. Đáng buồn là dù sản lượng giảm, nhưng giá thịt heo không tăng. 

Theo con số thống kê, so với cuối năm 2018, giá heo hơi tại miền Bắc đã giảm 4.000 - 6.000 đồng/kg; giá heo hơi tại miền Trung và Tây Nguyên giảm 9.000 - 11.000 đồng/kg; và giá heo hơi tại miền Nam giảm 15.000 đồng/kg.

 

 Sự hỗ trợ quốc tế

Hiện có 20 quốc gia báo cáo ASF. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) cho biết dịch tả heo hiện không có vaccine và không thể chữa bệnh này. Virus ASF có thể ẩn mình vài tháng trong thịt heo đã qua xử lý và thậm chí vài năm trời trong thịt heo đông lạnh. Khả năng ASF sẽ lan rộng ra nhiều nước, gây nguy hại đến ngành chăn nuôi heo toàn cầu. 

Được biết, FAO và OIE, các chuyên gia độc lập tại ILRI, đang phối hợp với chính phủ các nước Đông Nam Á để hợp tác và nỗ lực ngăn chặn sự lây lan dịch ASF, tập huấn, tăng cường nhận thức và truyền thông các tài liệu bằng nhiều loại ngôn ngữ. FAO đánh giá cao sự nghiêm túc của Việt Nam trong việc thông tin công khai tình hình dịch bệnh và có biện pháp để dập dịch. 

Tuy vậy, điều lo ngại nhất của FAO đó là quá trình tiêu hủy heo bị bệnh hiện vẫn chưa thật sự khoa học và chưa có đủ kinh phí, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường và dịch bệnh lây lan. 

Mới đây, UBND tỉnh Thái Nguyên đã ban hành công văn nghiêm cấm việc vứt xác heo ốm chết ra ngoài môi trường. Một số địa phương phản ánh việc rất thiếu kinh phí để tiêu hủy heo chết, chưa kể kinh phí hỗ trợ người chăn nuôi. 

 

Đề cao tính cộng đồng

Trao đổi với phóng viên, một số chuyên gia thú y cho biết tính cộng đồng trong phòng chống ASF tại Việt Nam rất yếu. Cụ thể là khi heo chết, người nuôi dễ dàng vứt heo chết ra đường, vứt xuống sông mà không nghĩ đến trách nhiệm của cộng đồng. Việc tiêu hủy heo bệnh cũng chậm trễ vì các cơ sở phải ứng tiền, chi tiền là thì mới thuê được người vận chuyển tiêu hủy heo bệnh. 

Câu hỏi đặt ra là chủ trương của Chính phủ rất rõ ràng, kêu gọi mọi người: “Chống dịch như chống giặc”, nhưng hầu như việc dập dịch mới chỉ tập trung vào ngành thú y. Một số địa phương đã đề nghị huy động cả lực lượng quân đội! Song nếu tại địa phương, các ban ngành đoàn thể và bản thân người dân không dập dịch mà phải điều động các lực lượng vũ trang thì hiệu quả cũng khó đạt được như mong muốn.

Dịch bệnh ASF có thể được khống chế và loại bỏ, song thời gian dập dịch kéo dài trong bao lâu là câu hỏi mà các tổ chức quốc tế đặt ra. Dịch bệnh càng kéo dài thì ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi càng nghiêm trọng và khả năng lây lan sang các nước sẽ càng cao hơn. 

Dư luận đều cho rằng để công tác dập dịch bệnh ASF có hiệu quả hơn, cần tăng cường chế tài với các hành vi che giấu dịch, tiêu thụ sản phẩm có bệnh, không tiêu hủy sản phẩm nhiễm bệnh. Đồng thời toàn xã hội cần chung tay, tương thân tương ái, ngăn chặn đẩy lùi dịch bệnh ASF ra khỏi các thôn làng và các đô thị, sớm trả lại “sự bình yên” cho ngành chăn nuôi heo và giúp đỡ người chăn nuôi phục hồi sản xuất.     

>> Ông Nguyễn Kim Đoán - Phó Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Đồng Nai: Hạn chế nhập khẩu thịt heo Việc nhập khẩu thịt heo tăng mạnh trong thời gian qua có thể tạo lên dòng chảy bóp nghẹt người chăn nuôi trong nước, tác động xấu đến tâm lý người chăn nuôi và ảnh hưởng chung đến thị trường trong nước, khiến giá thịt heo trong nước giảm xuống, người chăn nuôi bắt buộc chịu lỗ để bán tống, bán tháo. Mặt khác, giá thịt heo tại các tỉnh miền Trung và miền Nam thời gian này cũng giảm mạnh, không thể tăng là vì suốt mấy tuần qua khi dịch bệnh hoành hành, người chăn nuôi có tâm lý lo sợ, muốn bán chạy dịch vì sợ nếu heo mắc bệnh này thì sẽ lỗ nặng hơn. Do tâm lý bán tống bán tháo để đảm bảo an toàn nên loại heo trọng lượng từ 70 - 80 kg được đẩy ra bán ồ ạt, thị trường thừa cung dẫn đến giá giảm mạnh. Để giải quyết tình trạng này, cơ quan chức năng cần hạn chế việc nhập khẩu thịt heo. Đồng thời vận động các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm từ thịt heo hỗ trợ người chăn nuôi trong nước bằng cách ưu tiên dùng hàng Việt Nam để cạnh tranh với thế giới.

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại