Chăn nuôi theo chuỗi: Giảm rủi ro, thuận đầu ra

18/03/2019 | 03:51

(Người Chăn Nuôi) - Ngành chăn nuôi đã có bước tiến lớn trong sản xuất nông nghiệp và chuỗi giá trị ngành hàng nông sản, không chỉ đáp ứng nhu cầu của gần 100 triệu dân mà còn tạo nhiều sản phẩm xuất khẩu, mang lại giá trị cao... Tuy nhiên, để tham gia sâu hơn vào chuỗi nông sản toàn cầu thì chăn nuôi theo chuỗi là vấn đề cần phải quan tâm.

Nỗi lo dịch bệnh

Thời gian qua, ngành chăn nuôi ghi nhận nhiều triển vọng, với sự tham gia ngày một sâu rộng của cộng đồng doanh nghiệp, người chăn nuôi trong cả nước, trong đó doanh nghiệp là hạt nhân cho sự phát triển này, điển hình như Masan, C.P, Vinamilk, TH True Milk, Dabaco, Ba Huân… Trong năm 2018, chăn nuôi bò, gia cầm, heo đều tăng. Cụ thể, đàn heo đạt 28,1 triệu con, tăng 2,7%; Đàn gia cầm khoảng 409 triệu con, tăng 6,1%; Đàn bò 5,8 triệu con, tăng 2,6%, nhất là bò sữa đạt 345 nghìn con, tăng 14,4%; Đàn trâu 2,42 triệu con, giảm 2,7%. Sản lượng thịt hơi các loại đạt 5,36 triệu tấn, tăng 3,2%, Sản lượng sữa tươi đạt 936.000 tấn, tăng 6,2%. Trong đó thể hiện rõ xu hướng chuyển đổi cơ cấu về chất: Tỷ lệ heo lai, heo ngoại đạt 93%; Tỷ lệ bò lai tăng 62,5%, đàn bò sữa tăng 345.000 con. Giá trị sản xuất chăn nuôi tăng khoảng 3,98%, cao hơn mức kế hoạch đề ra (2,1%).


Nhà máy giết mổ gà theo chuỗi sản xuất của C.P. Việt Nam     Ảnh: C.P.
 

Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh trên chăn nuôi vẫn diễn biến phức tạp, tác động không nhỏ đến công tác sản xuất của người dân, nhất là sự bùng phát của Dịch tả heo châu Phi (ASF) những tháng đầu năm. Đại diện Cục Chăn nuôi cho biết, một trong 5 tồn tại trong hệ thống chăn nuôi của Việt Nam hiện nay là chưa kiểm soát tốt về an toàn sinh học nên dịch bệnh vẫn còn đe dọa. Nhận định về thách thức trong 10 năm tới, một trong những vấn đề mà ngành chăn nuôi đối diện là dịch bệnh, như kháng thuốc, biến chủng virus, các dịch bệnh mới nổi, khó khăn trong giải quyết bệnh lở mồm long móng và tai xanh. Không chỉ có ASF, dịch cúm gia cầm những năm qua đã khiến nhiều hộ chăn nuôi, doanh nghiệp thiệt hại lớn.

Số liệu của Cục Thống kê cho thấy, trong nhiều năm liền ngành chăn nuôi heo Việt Nam đứng thứ 6 thế giới về sản lượng thịt, nằm trong nhóm 10 nước có ngành chăn nuôi heo lớn nhất thế giới, nhưng vẫn không có mặt trong Top 20 quốc gia xuất khẩu thịt hàng đầu thế giới mà dịch bệnh là một trong những nguyên nhân chủ đạo.

 

Chăn nuôi theo chuỗi sẽ lên ngôi

Ngày 5/3/2019 tại Hà Nội, Bộ NN&PTNT chủ trì, phối hợp cùng Bộ Công thương, sự đồng hành của Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank Group) tổ chức Diễn đàn “Thúc đẩy sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản Việt Nam năm 2019”.

Tại Diễn đàn, ông Trần Văn Quang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi Thú y Đồng Nai chia sẻ, cái khó của chăn nuôi hiện nay là chưa xác định được thị trường xuất khẩu trọng điểm, hầu hết các sản phẩm chăn nuôi vẫn chủ yếu xuất sang Trung Quốc theo con đường tiểu ngạch khiến giá trị xuất khẩu không cao, tiềm ẩn rủi ro. Theo đó, cần phải tổ chức lại sản xuất, liên doanh liên kết, tạo những doanh nghiệp đủ vốn, đủ năng lực, đủ sức làm đối trọng tham gia điều tiết chi phối thị trường, đó là những doanh nghiệp làm theo chuỗi, khép kín, tổ chức sản xuất tốt, cắt giảm chi phí giá thành, nâng cao năng suất chăn nuôi.

Ông Nguyễn Trung Kiên, Trưởng Bộ môn Nghiên cứu thị trường và ngành hàng, Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển nông nghiệp nông thôn cho rằng, khi thị trường trong nước vẫn là bài toán cần lời giải cho vấn đề chất lượng thì ngành chăn nuôi chưa thể mơ tới những thị trường xuất khẩu rộng lớn trên thế giới với những yêu cầu cao về kiểm dịch. Trong khi đó, công tác thú y và xây dựng vùng an toàn dịch bệnh vẫn là điểm yếu của ngành chăn nuôi Việt Nam hiện nay. Chính vì vậy, đã đến lúc phương thức tổ chức sản xuất truyền thống phải nhường chỗ cho hình thức sản xuất chăn nuôi theo chuỗi, ứng dụng công nghệ cao, thích ứng với hội nhập, tăng khả năng cạnh tranh của ngành chăn nuôi trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng quan điểm, bà Hạ Thúy Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết, việc cần làm của ngành chăn nuôi hiện nay là tái cơ cấu, tổ chức lại ngành hàng theo hướng giảm bớt chi phí, tăng hiệu quả sản xuất, phát triển chăn nuôi theo hướng quy mô vừa và lớn theo hướng trang trại sản xuất hàng hóa ứng dụng khoa học công nghệ. Với chăn nuôi nông hộ dần chuyển qua chăn nuôi có kiểm soát, gia trại, trang trại nâng cao sản lượng thịt, đảm bảo an toàn thực phẩm bằng việc quản lý dịch bệnh.

Điển hình cho mô hình chăn nuôi theo chuỗi an toàn sinh học là việc Masan đã khánh thành và đi vào hoạt động của Tổ hợp chế biến thịt Hà Nam, với thương hiệu thịt mát Meat Deli. Ông Hoàng Chương, Đại diện Masan cho biết, đây là sản phẩm tiên tiến, xu hướng tiêu dùng mới, đảm bảo an toàn, độ ngon, độ tươi khi đến tay người tiêu dùng. Masan đã xây dựng chuỗi sản xuất khép kín từ trang trại đến bàn ăn “Feed - Farm - Food”, kiểm soát chất lượng, kiểm soát dịch bệnh, từ khâu thức ăn đến chăn nuôi, giết mổ, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe nhất.

Năm 2019 và những năm tiếp theo, ngành chăn nuôi xác định tập trung phát triển các hình thức chăn nuôi công nghiệp, bán công nghiệp, áp dụng công nghệ chăn nuôi tiên tiến, kiểm soát dịch bệnh. Đồng thời tiếp tục có những chính sách mở rộng thị trường, tiếp cận các thị trường tiềm năng để thúc đẩy xuất khẩu các sản phẩm chăn nuôi ra thế giới, cùng đó là đáp ứng được nhu cầu thực phẩm của gần 100 triệu dân Việt Nam.


 

>> Theo ông Nguyễn Quốc Toản, Cục trưởng Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản: “Xưa nay, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn quen với việc sản xuất ra rồi mới chào hàng, nói cách khác là bán những những gì chúng ta có thay vì bán những gì thị trường cần. Điều này đòi hỏi cần có sự thay đổi trong tư duy và thói quen của cả người tiêu dùng lẫn người sản xuất”.
Ông Nguyễn Xuân Cường, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT

 

Cần phải tham gia chuỗi liên kết

Hình thức chăn nuôi hộ cá thể với quy mô nhỏ lẻ, manh mún vẫn là phổ biến hiện nay tại Việt Nam. Do đó việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm rất khó khăn, thiếu tính liên kết, không tự chủ nguồn thức ăn, khó áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong khâu chăm sóc, sản phẩm không đảm bảo xuất khẩu. Khả năng kết nối nắm bắt nhu cầu thị trường cũng bất lợi, vì để tiếp cận được thị trường người chăn nuôi vẫn phải qua khâu trung gian, thu nhập và giá trị gia tăng chưa lớn, nuôi không bền vững. Do đó, muốn cung ứng được sản phẩm vào nhiều thị trường trên thế giới thì cần phải tham gia theo chuỗi, liên kết, kết hợp các thành phần của chuỗi để hoạt động chuỗi đồng đều, hiệu quả hơn.

Ông Nguyễn Xuân Dương, Quyền Cục trưởng Cục Chăn nuôi

 

Nâng cao giá trị, hạ giá thành sản phẩm

Các mô hình hợp tác xã nông nghiệp có vai trò quan trọng, giúp định dạng chuỗi liên kết chăn nuôi, góp phần nâng cao chất lượng, tính bền vững ngành chăn nuôi trước áp lực cạnh tranh toàn cầu, gia tăng tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi. Theo đó, các hợp tác xã cần được tổ chức tốt hơn nhằm khắc phục những điểm yếu của chăn nuôi nhỏ lẻ như hiện nay. Bởi, muốn xuất khẩu, muốn chiếm lĩnh được thị trường thì phải nâng cao giá trị, hạ giá thành sản phẩm, nhất là với chăn nuôi heo (chiếm tới 70% thị phần).

 

Ngọc Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại