Chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam: Yếu, thiếu và quá phụ thuộc

01/07/2015 | 12:17

(Người Chăn Nuôi) - Chăn nuôi gia cầm nói chung và nuôi gà nói riêng vốn được coi là điểm mạnh của ngành chăn nuôi Việt Nam. Tuy nhiên, sau bao nhiêu năm phát triển, cải tiến, lĩnh vực này vẫn chưa thoát được vòng luẩn quẩn.

Nhỏ lẻ và tự phát

Mặc dù ngành chăn nuôi của Việt Nam chưa xếp "số" trên thế giới, nhưng cũng được đánh giá là một nước mạnh. Theo kết quả điều tra chăn nuôi của Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 1/10/2014, tổng đàn gà của cả nước đạt 243 triệu con, tăng 4,7% so cùng kỳ năm trước. Còn theo kết quả điều tra sơ bộ, tính đến thời điểm 1/4/2015, tổng số gia cầm của cả nước có 327 triệu con, tăng 4% so cùng kỳ năm ngoái, trong đó tăng mạnh nhất là gà.

Mặt khác, chăn nuôi gia cầm nước ta phát triển tự phát, quy mô nhỏ lẻ là chủ yếu, vấn đề áp dụng khoa học kỹ thuật và kinh tế còn hạn chế, lại thiếu thị trường tiêu thụ. Bởi, việc nuôi thả rông nhằm tận dụng các phụ phẩm nông nghiệp là tập quán của người dân từ nhiều năm nay. Chưa có kế hoạch rõ ràng, chăn nuôi vẫn theo phong trào nên thường dẫn đến tình trạng cung vượt cầu, giá sản phẩm giảm, có thời điểm giảm mạnh khiến người nuôi thua lỗ nặng. Khi đó, quy mô đàn lại bị thu hẹp, đẩy giá thành tăng, người nuôi lại ồ ạt tái đàn… Vòng luẩn quẩn này đã lặp lại từ nhiều năm nay.

Cùng đó, do chưa liên kết được thành một chuỗi, mạnh ai nấy làm, thị trường để thương lái điều tiết, vì thế cả người chăn nuôi lẫn tiêu dùng đều chịu thiệt.

 

Nhiều khó khăn bủa vây

Đây chủ yếu là những khó khăn từ nội tại. Trước tiên là việc thiếu chủ động con giống chất lượng cao, kỹ thuật chăm sóc, nuôi dưỡng chủ yếu theo kinh nghiệm. Và mặc dù đã được cải thiện, nhưng so với các nước trong khu vực và trên thế giới, năng suất chăn nuôi của Việt Nam vẫn thấp.

Giá thành sản xuất trong nước còn cao trong khi giá bán sản phẩm thấp làm cho chăn nuôi lãi ít, thậm chí là lỗ. Nguyên nhân chính là do chăn nuôi của Việt Nam phụ thuộc 70% nguyên liệu thức ăn nhập khẩu, 100% con giống, giá thức ăn và thuốc thú y cao dẫn tới giá sản phẩm cao. Dịch bệnh trong chăn nuôi còn phức tạp (đặc biệt là cúm gia cầm) làm cho hiệu quả chăn nuôi thấp. Sự cạnh tranh của các sản phẩm trên thị trường không cao, nên chưa có nhiều sản phẩm xuất khẩu. Cùng với đó, công nghệ trong chế biến, giết mổ còn nhiều bất cập...

Việc đầu tư nghiên cứu, chọn tạo đàn giống gia cầm chất lượng cao còn quá ít, trong khi phải cạnh tranh mạnh với giống nhập lậu; người chăn nuôi lại luôn trong tình trạng thiếu vốn, thiếu đất đai để phát triển sản xuất...

Ngoài ra, công tác dự báo, thông tin thị trường thiếu, không cập nhật và khó tiếp cận. Theo tiến sĩ Nguyễn Đăng Vang, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi Việt Nam, ngành chăn nuôi đang bị rỗng thông tin khi chưa có những nghiên cứu chi tiết, chính xác đúng nhu cầu thị trường. Giữa con số thống kê và thực tế còn khoảng cách quá xa dẫn đến hệ lụy là các nhà sản xuất tiếp tục phát triển đàn, dẫn tới dư thừa sản phẩm gia cầm.

Chưa kể, các loại phí, lệ phí đang đè nặng xuống vai người chăn nuôi Việt Nam. Đại diện một doanh nghiệp cho biết, hiện phí, lệ phí kiểm dịch trên gia cầm còn khá nhiều; trong đó, một con gà phải gánh tới 14 loại như: kiểm dịch gà con mới nở, cấp giấy kiểm dịch xuất khẩu gà khỏi trang trại ngoài tỉnh, kiểm soát giết mổ, tiêu độc, khử trùng. Rồi đến phí để lấy mẫu nước để kiểm tra xem gia cầm có bệnh gì hay không…

 

Áp lực khi hội nhập

Thời gian gần đây, gà đông lạnh được nhập khẩu vào nước ta ngày một nhiều. Giá gà đông lạnh nhập khẩu về tới Việt Nam chỉ 20.000 đồng/kg. Lợi thế giá rẻ của loại gà này đang khiến người nuôi gà công nghiệp trong nước lao đao.

Một số chủ trang trại nuôi gà công nghiệp ở Đồng Nai cho biết, giá bán loại gà này đang ở mức thấp. Gà xuất chuồng tại trại 21.000 đồng/kg, tính ra, mỗi ki lô gam gà người nuôi lỗ 9.000 đồng. Những trang trại nuôi gia công cho các công ty lớn tuy có giá bán tốt hơn nhưng vẫn dưới giá thành. Nhiều hộ trước đây nuôi hàng trăm nghìn con nay bỏ nuôi hoặc giảm số lượng. Nhiều trang trại đóng cửa, người chăn nuôi lâm vào cảnh nợ nần.

Hiện, thuế suất nhập khẩu thịt gà vào Việt Nam ở mức cao, khoảng 15 - 40%. Tuy nhiên, thời gian tới đây, khi hàng loạt các hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với các nước, các khu vực được ký kết, đặc biệt là Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) thì rất có thể hàng rào bảo hộ trên sẽ không còn. Khi đó, thuế nhiều sản phẩm thịt nhập khẩu bằng 0%, ngành chăn nuôi trong nước sẽ chịu tổn thương nặng nề.

 

Tái cơ cấu và chuyển hướng

Để ngành chăn nuôi gia cầm của Việt Nam tránh thua trên sân nhà và phát triển, đáp ứng nhu cầu thịt, trứng của người tiêu dùng, nhiều phương án được đưa ra. Trước tiên, ngành cần nhanh chóng tập trung cải thiện chất lượng giống vật nuôi, chọn lựa giống nhập khẩu phù hợp; quản lý chặt chẽ giá thức ăn chăn nuôi, tăng cường đầu tư cho công tác thú y…

Đồng thời, tập trung tăng chất lượng, giảm giá thành sản phẩm trong nước nhằm tăng sức cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi để cải thiện, thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển theo hướng bền vững với sản phẩm chất lượng cao, bảo đảm an toàn thực phẩm. Cùng đó là việc ưu đãi hơn nữa lãi suất tín dụng. Bởi thời gian qua, tuy nhiều chính sách ưu đãi cho lĩnh vực nông nghiệp đi vào thực tế, nhưng mức lãi suất vẫn cao. Cụ thể, hiện lãi suất cho vay ngắn hạn là 7%, dài hạn 10 - 11%.

Đấy là tháo gỡ tầm vĩ mô, còn để giải tỏa khó khăn trước mắt, nhiều địa phương đã bắt tay thực hiện. Nhiều tỉnh khuyến khích áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển chăn nuôi gia cầm tập trung theo công nghệ tự động và bán tự động, an toàn sinh học, giảm dần quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ. Nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng khả năng kiểm soát dịch bệnh và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Đồng thời, chú trọng đầu tư vào con giống chất lượng cao, tạo chuỗi liên kết từ sản xuất, giết mổ, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm; khuyến khích áp dụng chăn nuôi theo quy trình GAP… Những thay đổi này cần phải được triển khai nhanh và đồng bộ, tránh tình trạng dậm chân tại chỗ.

>> Ông Bùi Văn Xuyền, Ủy viên thường trực Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội: Chi phí thức ăn chăn nuôi còn cao; Nhất là chi phí về giống và thức ăn chăn nuôi. Làm cho giá thành sản phẩm chăn nuôi của Việt Nam cao hơn nhiều so với các nước. Chính vì điều này khiến cho nguy cơ tụt hậu của ngành chăn nuôi ở nước ta là hiện hữu.

Thu Hồng

Gửi bình luận

Gửi Làm lại