Cách mạng chăn nuôi Việt Nam: Cơ hội và thách thức

21/05/2018 | 03:00

(Người Chăn Nuôi) - Đầu tháng 3/2018, 11 quốc gia cùng ký Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Theo Bộ Công thương, tham gia CPTPP, lĩnh vực chăn nuôi của Việt Nam sẽ bị tác động mạnh nhất. Dự báo sản lượng ngành chăn nuôi có thể sẽ bị giảm 3% và xuất khẩu giảm khoảng 8%.

Mẫu hình liên kết mới

CPTPP là một Hiệp định thương mại tự do tiêu chuẩn cao và chưa có tiền lệ trong lịch sử, bởi sự hợp tác của các quốc gia trong Hiệp định này không bị giới hạn bởi địa lý, lịch sử, văn hóa và không chỉ đề cập đến các lĩnh vực truyền thống mà còn xử lý những vấn đề mới, phi truyền thống như lao động, môi trường, mua sắm công, doanh nghiệp nhà nước, xóa đói giảm nghèo...


Giá thành là một trong những rào cản khi chăn nuôi Việt Nam hội nhập
 

100% dòng thuế đối với tất cả hàng hóa sẽ về 0%, các mặt hàng công nghiệp của Việt Nam có thuế nhập khẩu đa số là 0%, thậm chí các nước như: Canada, Nhật Bản dành 90% các mặt hàng công nghiệp Việt Nam có thuế nhập khẩu 0%. Tuy nhiên một số mặt hàng nông nghiệp và chăn nuôi của Việt Nam, đặc biệt là thịt gà và thịt heo, dự báo sẽ gặp rất nhiều khó khăn do sức cạnh tranh yếu.

 

Dễ tổn thương

Trong bối cảnh thị trường các nước trong Hiệp định có sự liên kết chặt chẽ về nhiều mặt, có thể nói, giao thương giữa các nước sẽ nhanh chóng tăng trưởng. Bởi vậy, lĩnh vực nào đi trước đón đầu, có cơ sở nguyên liệu tốt, mạnh dạn xuất khẩu sẽ chiếm lợi thế, ngược lại sẽ có những lĩnh vực dự báo là “trâu chậm uống nước đục”, sẽ gặp khó khăn khi hàng hóa các nước tràn ngập trên thị trường với thuế suất không đáng kể và hàng rào thuế quan không còn đủ sức để bảo hộ sản xuất trong nước.

Thực trạng ngành chăn nuôi trong nước hiện nay là xuất khẩu còn rất yếu kém và những sản phẩm có thương hiệu quốc tế, có sức cạnh tranh rất ít. Đặc biệt giá thành chăn nuôi trong nước còn cao và nhiều vấn đề về vệ sinh an toàn thực phẩm. Giá thành chăn nuôi heo của các nước dưới 30.000 đồng/kg, trong khi giá thành chăn nuôi heo của Việt Nam khoảng 32.000 - 35.000 đồng/kg, có thời điểm lên tới 36.000 - 37.000 đồng/kg. Đa số các ý kiến chuyên gia và các nhà quản lý đều lo ngại sẽ xảy ra một “cơn bão” nhập khẩu thịt heo, thịt gà và nhiều sản phẩm chăn nuôi từ các nước vào Việt Nam. Khi đó, có thể những doanh nghiệp lớn, nhiều sức cạnh tranh sẽ tồn tại, nhưng hàng triệu người chăn nuôi nhỏ lẻ hiện nay có thể rơi vào tình trạng phải bỏ nghề hoặc buộc phải tìm một hướng đi mới.

 

Nội lực yếu

Một bức tranh sáng của ngành chăn nuôi Việt Nam sẽ phụ thuộc rất nhiều vào tính tự lập tự cường, phát huy những ưu thế và linh hoạt trong việc chiếm lĩnh thị trường.

Một trong những vấn đề mà dư luận quan tâm đó là làm sao giảm nhập khẩu, nhất là nhập khẩu nguyên liệu TĂCN. Theo Tổng cục Hải quan, nhập khẩu TĂCN và nguyên liệu trong tháng 1/2018 đạt 336 triệu USD, tăng 48,02% so với tháng trước và tăng 30,2% so với cùng kỳ năm 2017. Nhiều năm qua, nhập khẩu nguyên liệu đã khiến cho giá thành chăn nuôi của Việt Nam thiếu tính cạnh tranh do chi phí TĂCN chiếm phần lớn giá thành sản phẩm.

So với xuất khẩu gạo, điều, cà phê hay thủy sản thì rõ ràng việc xuất khẩu thịt heo nói riêng và xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi nói chung vẫn còn rất manh mún, dựa vào thương lái, xuất khẩu tiểu ngạch, cơ bản là bị động do chưa xây dựng được thị trường ổn định cho các sản phẩm của mình.

 

Cơ hội

Tuy vậy, nếu so với các hiệp định tự do thương mại khác trên thế giới, CPTPP không chỉ quan tâm đến kinh tế với lợi ích của những nước lớn, Hiệp định này đề cao đến sự tạo ra tiếng nói chung, đồng thuận trong khối, do đó, có thể vấn đề chăn nuôi sẽ được bàn thảo và tìm ra những biện pháp tháo gỡ, nhằm giúp cho người chăn nuôi các nước không bị phân biệt đối xử hoặc phải gánh chịu quá nhiều thiệt thòi, do hoàn cảnh kinh tế lịch sử các nước không tương đồng. Điều đó cũng mở ra khả năng ngành chăn nuôi Việt Nam sẽ được tiếp cận dễ dàng hơn với các nước trong Hiệp định và mở ra khả năng cùng phát triển, mở ra cơ hội xuất khẩu.

Chẳng hạn, nhiều chuyên gia cho rằng Việt Nam có thể nhập khẩu gà, heo công nghiệp từ các nước, nhưng bù lại, Việt Nam có thể xuất khẩu rất nhiều sản phẩm gà đặc sản, chăn nuôi hữu cơ có giá trị kinh tế cao, như heo Móng Cái, gà ri, gà H’Mông, và các loại gà thả vườn, vịt chạy đồng… 

Ngoài ra, khi CPTPP thực hiện, Việt Nam dễ dàng thu hút được đầu tư của các nước ngoài CPTPP cũng như trong khối, để xây dựng các vùng nuôi, các nhà máy… để xuất khẩu vào thị trường rộng lớn và được ưu đãi mức thuế này.

 

Đánh thức “người khổng lồ”

Đa số ý kiến đều chung nhận định, nếu năm 2018 và những năm tiếp theo Việt Nam không “giải tỏa” được lượng sản phẩm khổng lồ của ngành chăn nuôi bằng xuất khẩu và tiêu thụ nội địa, cộng thêm việc mở cửa thị trường khiến sản phẩm ngoại tràn ngập, chắc chắn tình trạng “cung vượt cầu” sẽ càng nghiêm trọng hơn.

Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng Việt Nam vẫn chiếm nhiều lợi thế mà ít nước có được trong ngành chăn nuôi, đơn cử Việt Nam ở trong top những nước sản xuất heo lớn nhất

>> Theo Cục Chăn nuôi, tổng đàn gia súc, gia cầm của Việt Nam hiện khoảng 421 triệu con, trong đó 2,49 triệu con trâu, 5,65 triệu con bò, 27,4 triệu con heo, 385,5 triệu con gia cầm. Cả nước hiện có 12 triệu hộ gia đình có hoạt động chăn nuôi, trong đó số hộ chăn nuôi heo khoảng 4 triệu hộ, chăn nuôi gia cầm khoảng 8 triệu hộ và 23.500 trang trại chăn nuôi tập trung.

Ông Hoàng Thanh Vân, Cục trưởng Cục Chăn nuôi

CPTPP có tác động tích cực nhiều hơn

Các doanh nghiệp trong nước phải thay đổi phương thức quản lý để hội nhập. Đồng thời, các trang thiết bị phục vụ cho ngành chăn nuôi khi nhập vào Việt Nam sẽ được giảm thuế, góp phần làm giảm chi phí sản xuất. Song, Việt Nam cần sớm nghiên cứu thay đổi thể chế, bởi khi mà 11 nước đã ngồi chung với nhau rồi thì phải thực hiện theo cái chung. Cái riêng ở đây chỉ còn là hàng rào kỹ thuật của từng nước, còn cái chung là cải cách thể chế. Nhìn chung, sau khi nghiên cứu thì Hiệp định CPTPP có tác động tích cực nhiều hơn. Đáng chú ý, trước đây muốn xuất khẩu một sản phẩm chăn nuôi phải mất từ 6 - 12 năm, nay khi có Hiệp định CPTPP thì đã rút ngắn được thời gian, bởi các nước nằm trong khối đã đồng điệu về mặt văn bản, ký kết, hợp đồng… nhưng vẫn phải đáp ứng các tiêu chuẩn cao.

 

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Chi cục trưởng Chi cục Thú y Hà Nội

Thay đổi cách làm truyền thống

Khi gia nhập CPTPP, Việt Nam có nhiều lợi thế, được hòa nhập với xu thế chung của thế giới để cùng phát triển. Trong khi Việt Nam đã có nhiều kinh nghiệm phát triển chăn nuôi trong xu thế hội nhập, đặc biệt là việc chuẩn bị cho ra đời Luật Chăn nuôi - là căn cứ pháp lý cao nhất cho phát triển chăn nuôi. Tuy nhiên, khó khăn của ngành là vẫn chủ yếu là sản xuất nhỏ lẻ (khoảng 70%), chất lượng giống chưa cao, năng suất chăn nuôi so với các nước phát triển còn thấp, chăn nuôi công nghệ cao phát triển còn chậm nên việc hòa nhập xu thế quốc tế chậm và gặp nhiều khó khăn. Công nghệ, trang thiết bị trong chăn nuôi chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong xu thế hội nhập. Giá thành (đầu vào, đầu ra) trong chăn nuôi còn nhiều bất cập, năng suất chăn nuôi thấp. Do đó, để hội nhập vững vàng, ngành cần có sự đổi mới tư duy, thay đổi cách làm truyền thống.

 

Nguyễn Anh

Gửi bình luận

Gửi Làm lại