Ba giải pháp cơ bản về an toàn sinh học

30/01/2020 | 09:19

(Người Chăn Nuôi) - Nền tảng của các giải pháp an toàn sinh học bắt nguồn từ các kiến thức về dịch tễ học như thời gian bài tiết mầm bệnh ở động vật bị nhiễm bệnh, các tuyến bài tiết chính, sự tồn tại của mầm bệnh trong môi trường, các con đường lây nhiễm.

Đối với động vật nói chung và với heo nói riêng, đường truyền lây các mầm bệnh chủ yếu do những con đường sau: sự tiếp xúc trực tiếp giữa heo với nhau, tinh dịch, con người, phương tiện vận chuyển, thức ăn và nước uống, phân và chất độn chuồng, động vật khác (chim, chuột, heo hoang dã, thú cưng, ve ….), đường không khí. Một số giải pháp có thể áp dụng chung cho tất cả hệ thống chăn nuôi và tất cả các bệnh, nhưng nhiều giải pháp an toàn sinh học thực tế cần phải được điều chỉnh đối với từng bệnh và đặc biệt là đối với từng hệ thống chăn nuôi. Có 3 giải pháp cơ bản của an toàn sinh học đó là cách ly, vệ sinh (làm sạch, tẩy rửa) và khử trùng.

 

Cách ly

Cách ly là giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất của an toàn sinh học và là giải pháp hiệu quả nhất để đạt được mức độ an toàn sinh học cần thiết, khi mầm bệnh không xâm nhập thì sẽ không xảy ra dịch bệnh. Cách ly không chỉ áp dụng đối với vật nuôi mà còn đối với cả con người và các vật liệu có thể mang mầm bệnh và từ đó có thể lây nhiễm đến vật nuôi. Cách ly bao gồm cả những giải pháp như thay đổi quần áo, giày dép khi qua các khu vực hàng rào cách ly (như cổng trại, phòng vệ sinh…) và hạn chế các phương tiện vận chuyển vào trại. Cách ly liên quan hầu hết các giải pháp an toàn sinh học từ cổng trang trại cho đến chuồng nuôi riêng lẻ.

 

Vệ sinh

Giải pháp hiệu quả thứ hai trong an toàn sinh học là vệ sinh (làm sạch, tẩy rửa). Phần lớn sự ô nhiễm mầm bệnh trên các đối tượng vật lý được chứa trong phân, nước tiểu hoặc dịch tiết bám trên bề mặt, do đó việc vệ sinh sẽ loại bỏ được hầu hết mầm bệnh ô nhiễm. Bất kỳ vật liệu nào phải đi qua hàng rào cách ly (theo một trong hai hướng vào hoặc ra) đều phải được làm sạch hoàn toàn. Đối với các phương tiện lớn như xe tải, máy kéo cần các máy rửa có áp lực cao (từ 108 - 128 atmosphere). Thực hiện vệ sinh hiệu quả đối với những vật liệu phức tạp là rất khó khăn do đó cách ly vẫn là giải pháp đạt hiệu quả cao nhất.

 

Khử trùng

Giải pháp thứ 3 trong an toàn sinh học là khử trùng. Theo OIE (2008), khử trùng là việc áp dụng các biện pháp sau khi đã vệ sinh sạch sẽ nhằm tiêu diệt các mầm bệnh truyền nhiễm hoặc mầm bệnh ký sinh trùng (bao gồm cả các mầm bệnh lây truyền giữa người và động vật) đối với các cơ sở vật chất (chuồng trại, nhà xưởng …), các phương tiện và các đối tượng khác nhau (dụng cụ, quần áo, giày dép, trang thiết bị…) có thể đã bị ô nhiễm trực tiếp hoặc gián tiếp mầm bệnh.

Khử trùng là biện pháp rất quan trọng khi được thực hiện một cách nhất quán và chính xác, nhưng chỉ nên được coi là bước cuối cùng trong khâu an toàn sinh học và chỉ được áp dụng sau khi đã thực hiện vệ sinh hiệu quả và toàn diện. Hóa chất khử trùng có thể không có sẵn đối với những khu vực chăn nuôi vùng sâu, vùng xa hoặc quy mô chăn nuôi nhỏ, vì vậy giải pháp này gặp phải những cản trở nhất định. Tuy nhiên, ngay cả những khu vực/trang trại có sẵn, hóa chất khử trùng cũng chưa chắc đã được sử dụng đúng phương pháp. Chất khử trùng không có tác dụng nếu bụi bẩn quá nhiều hoặc thời gian tiếp xúc không đảm bảo hiệu quả khử trùng. Ngoài ra, nhiều chất khử trùng bị bất hoạt bởi các chất hữu cơ trong phân hoặc vật liệu khác. Do đó, mặc dù đóng vai trò quan trọng nhưng khử trùng có thể được coi là kém hiệu quả nhất trong 3 giải pháp chính của an toàn sinh học.

TS. Hà Minh Tuân - Viện Chăn nuôi

Gửi bình luận

Gửi Làm lại